m 
HISTORIA 
PLANTARVM- 
cc viua parari, iuftum modum,& quod ebullitio¬ 
ni defpumatiomque fuffedtururrt lic, affundunt: 
tum agirarioneffcopulifquc Ipumas tumidas mul¬ 
torum albuminum ouotum ieniiin affundunt, vi- 
ciiiim delpumando,& rurfuminftillando , donec 
fitulam plenam mellea Sc fordidiorc pinguedi¬ 
ne,<lcfpumando exemerint. Tunc probe limpi¬ 
dum & tuluum factum fyrupum ,lixiuio nondum 
abfumpto, tranfmittuntpcr cilicium , colum, 
vel ftamen , quo inibi feftucas , quilquilitiafquc 
relinquat. Tum feruet denuo, donec expirarit 
in vaporem lixiuium. Quod li (vt fere fit) fer- 
uens Saccharum impetu, artifice inuito, labrum 
eftulionc, Sc ebullitione luperctjnon aquam,nam 
fic [ vt illi loquuntur] decoqueretur,recrudclce- 
retve : fed butyri momentum illico addunt, atq - , 
actutum relident vndantes fpuma:. iam e 
Syrupo ad duritiem cxcodto Saccharo , 
intundibula,figlinaue vafa, ( Veneti arnea) qui • 
buslubrusin angultiorc loco ineil foraminulu > 
privis fontana imbuta , Saccharo adhuc calente 
opplet,codem obeurato foraminulo : rccludunt- 
que promo, cella,aut Hypocaufto ficciorc, tepi¬ 
diore: cumque induruerit, Meta: ordine difpo- 
iicte latiorem balim inducunt,luto ex figlina tut- 
crj aut pulla terra &: aqua calida iubacto dilutio- 
r4,ac loricam latam duorum,triumuc digitorum. 
QVx crulla vbipartim loci,partim Sacchari te¬ 
pore licco Sc bibaci aruerit , demitur , noua 
apponitur: bis teruc repctunr.fcd fingula in mu¬ 
tatione fufi mucronem in for&minulum mittunt, 
vt facilius effluat craffamcntum pinguius,& lor- 
didius,quod Syrupum vulgo vocant, Gallis Me- 
laffe :qua quidem improbiofes pharmacarii, fuos 
ftcrcorcos Svrupos condunt. Poftremo bis aut 
tertio cx Metis erutum fontana liquefaciunt: 
rur- umque in Metas infufo,referant liibtus fora¬ 
men, fuperneque lutum addunt, cuiufmodi dixi¬ 
mus. Notum fuit Saccharum Antiquis etiam 
Diofc. & Galeno antiquiori Theophr. huiulqiic 
pr^ccptorc philofopho.Paulus rccelct irrtcrSalcs. 
Primo e Graicis Adtuarius , Medicatos iuccos 
Saccharo exccpifle,nomcnq, Iolacchari,Rhodo- 
facchari commentus fuilfe putatur. Varro Sc 
siru*th Strabo etiam cx radicibus fuccum promi luauil- 
f^cchay. & f lmum ttaduilC. 
Tabem, vocat Arundinem faccharinam , Sc 
Calamum faccharinum , germ. ^ueferre^r / Sc 
^ucfcrvtcbf. Dc Saccharo autem eiufquc fpe- 
ciebus hxc tradit:Veteres vtebantur tantum Sac¬ 
charo fponte effluente, erat eis ignota parandi 
ratio per decoctionem. Inter Grarcos Medicos 
qui docuere codirc cum Saccharo locoMclhs clt 
AttuariiiSjdeindcNicolaus Alexandrinus. Arun¬ 
do Saccharinadicitur etiam Harundo Sc Canna. 
Succus dicitur , Arriano Mia/ 
7g,\<ttjuvcv , Paulo Acgin. Mellis genus: 
Galeno, Paulo, Aphrodifiro lib.2.probl. cap. 74. 
& Straboni.Serap.lib.fimpl.cap.5o.Z'/t7;//r. aliis 
Arabibus Snccb.tr , Z az,ar, Sudur Sc Suttcr ,Po- 
lonice QJufcer. Noftro tempore funt nobis 7. 
gAcharum <j acc h ar i genera. Primum genus ad nos adfer- 
v Madere- tur cx Lulitania cx infula Madcra aut Mcdcraidi- 
cirur Saccharum Madericnfc:hoc ceteris omni¬ 
bus pr-ritantius & proferendum in vlu Medico. 
SAcch.z. Saccharum z.Canariurn,aucCanaricn(c,quod 
C.An*nn». defertur cx infulis Canarinis: bonitate fecundu 
obrinec locilm.Saccliarum; .Vinum , Refluarum Sc 
'SAteh -. 1 '*lentinnm dicitur, quia Valentia: Hifpanizrc- 
ValtnttaH. purgatum.Pra&ic s Sc pharmacopa*is hodiernis 
Saccharum Tabar^erhf quod nomen compede 
Maderiefi Saccharo, Arabes enim per Tabar~erh 
Cal.f-*c- 
chartnxt, 
Z*b. 
intelligunt optimum Sacchatum, SACchArum 
Valennuum arte fit ex Maderienfi & Canarino, 
itaque repurgatur , vt acquirat hmilitudinem 
Marmoris albi aut Alabaftri,& ob fuam pulchri¬ 
tudinem exiftimatur procedentibus duobus prq- 
ftancius : verum cum per lixiuium ita propara- 
tum fit,merirb ab vfu medico rciiciendum , per 
lixiuium.11. acquirit acrimoniam,aliquomodo a- 
mittit dulcedinem, acquirit aliam naturam & » 
proprietatem, licim excitat Sc valde exliccat :ca- 
ucant Pharmacopaei ab huius Sacchari vfu in 
pratparandis Tabellis quq dicuntur Manus Chri- 
fti Sc aliis,ac etiam in aliis medicaraentis.Ex hoc 
Saccharo parant paruas Metas pyramydefve, 
quas inuoluunt papyro ca-rulea. Quum vulgo fic 
pcrfuafura melius Saccharum inuolui charta ccr- 
rulca : mercatores Saccharum viiiflimum Tho- 
mafflnum lixiuio dealbant Sc repurgant Sc can¬ 
didius reddut, verum feraper molle remanct,ncc 
rite induratur : & quo candidius cft eo plus 
habet Amili , quo adulterant hoc Saccharum | 
dum repurgant, Sc parant pyraraydcs libram 1 
ponderantes. 
Saccharum 4. defertur ex infula Maltha, Sac- ^ 
charum cfl durum vt Canarinum , fed magis ci- 
ncrcura, tertium bonitate locum obtinet, praffc*- : 
rendum Valcntino, cius vfus in cibo , vocatur i 
Saccharum MaltAnuniiMeli/ium aut Melit&um Sc 
cibale. Germ. fcttahs sueferaut ©prugsucfcr. 
Saccharum ^.cx infula S.Thomre, cft omnium s 1 
viiiflimum , molle cft & ruflum, dulcius tamen ”* 
Valcntino & falubrius : vocatur Saccharum Tho- i 
I maftnum , ThontAum ,practicis Sc pharmacopolis 2 | 
^ rubrum, Arabibus Zuccharum Sadimenum.G erra.• d \ 
Tjjomaesucfer. % 
Sacchatum 6 . Mifccllaneum diciriir , Germ. 
^aiinsucfei/tfftflanjiicfcr / compolitum cft cx f< ' 
fragmentis omnium generum Sachari,tam albi, 
quimruffi : defertur in doliis Sc capfis ad nun¬ 
dinas,cius vfus ad fyrupos Sc cibos. 
Saccharum 7-eft liquidum inftar Mellis aut Sy- 
rupi,defertur ex infulis vbi Saccharum coquitur f 
& in metas reducitur : ficcx fpuma Sacchari 
dum coquitur,iemper manet liquidum, adfercur 1 
in doliis, fatis vili venditur , ad multa vtile cflet 1 
loco Mellis , quia viliori pretio vendirih',quiiun 
Mcl,fi non timenda efflet impoftura.- dicitur Re¬ 
vici , Mei Sacchannum , aut Saccbarcutn : Gall. 
Melajfe ,Bclg. ©yrop / Gcrm.^ucfer^onicfrnbc 
@yrup.Multi volunt vulgare Saccharum non ci- 
fe Diofcor.& Galeni inter quos Manardus alii 
qui cum fccuri: verum qui diligenter confide- 
rabit Antiquorum feripta ,compcrict Antiquo¬ 
rum Sc noftrum Saccharum effle ex eadem piata, 
nempe exdcpidta Arundine , «Sc pnparationc 
tantum differre: Duo auicin genera fuerunt An¬ 
tiquis noca,primum de quo Diofc.Plinius & Ga¬ 
lenus: quod erumpit vi Solis ob copiam fucci, 
quo vfi lunt Veteres tantum in medicina, quod 
non adfertur amplius, icd cius loco fubftituunc 
Saccharum Candir,quod arce prarpararuin cx A- 
rundinibus iifdem cx quibus Veteres collegerunt 
fuum Saccharum. Aliud Saccharum Veterum, 
quod paraces,cx recentibus radicibus Arundinis 
Saccharce cxprimcbac,acvcebatur eo modoquo 
vtimur Melie, inde dictum Mcl C*«n<?,quod cx 
Aegypto , Rhodo.Cypro, Creta Sc Silicia oli:n 
afferebatur, quanquam non efflet in medico vfu 
ante Abluani tcmpora,nihilominus Galeno non 
fuit incognitum, meminit enim lib. a. fimpl A- 
rundinuni dulcium qua: in Aegypto proucniunt: 
quomodo fuifflec Galeno incognitum Saccharu» 
liquidum 
