LIBER XVIII- 
I l iquidam, quandoquidem vulgare fuit diu ance 
I Galeni tempora, vt apparet ex Marco Varrone, 
I qui cius mcminir>is vix.it terrpore Cadaris, ante 
Aduentum chrifti , Statius meminit etiam Sac- 
i chariarundinacci:Lucanus Poeta meminit etiam 
! Sacchari mollis. Strabo meminit vtriiifque.Scri- 
bit etiam Solinus de luceo cxprclTo ex radicibus 
Arundinis. 
Arundinis faccharinx hxc fune Synonyma 
nota. Dicitur C.Bauh.in piu. Arundo Indica i.vcl 
Saccbanfera : Arundo 'i.vcAfactharata , Dod.galU 
IJarundo ex qua Saccharum, Cord. in hift. Arutid. 
face bArf.ru Dalecb. in Diofe. Sacchari Canna, Gcfn. 
hort. Arundo S acebar ina Indica, Adu.Lob. Icon. 
H.Lugd. Canna mellca,CxC. Arundo & calamus 
Saccharinus, Tab. Calamus Indicus, par.ff.Ind.Or- 
! e.tp. Calamus Indicus S acebant es, & canna Sac- 
charina , in hift.Ind.Orient.part.4.5.& 6 . cap.38. 
& Hift.Occid.lnd.part 3.4.8A' 9. De Sacchari 
differentiis & conficiendi modo , in noftris in 
Matthiolum notis,& lib.de comp. medie, egimus: 
Vide & Munftcri Cofmrigraph.l.i.c.91. 
Loca in quibus Saccharum pioucnit prxter fu- 
praallegata,hxc paflim annotantur: IntulaMa- 
derx, qua Oceano Atlantico innatat e regione 
Mauritania: : InfulaHifpaniola: Infula S.Mariq, 
Terrk fanda, Vrbs fa-licis Arabia: Zibith,Suma- 
tra,Brafilia,& Regnum Concha. Ex Arundini- 
busin aqua dccoCtis huius xtatis Saccharum in 
Sicilia,Crcta,Rhodo & Cypro Infulis, ac etiam 
in iEgypto exprimi refert Matchiolus. Arundo 
Saccharina in noftris regionibus , (inquit Ta- 
feeril. ) raro propter frigus perficit florem , eam 
Arundinem 'primo vidi Francofurci in horto 
Pharm.Adami Kcchcn qui per aliquot annos eam 
aluit, fcd tandem afperiorc hyeme ei periit : ex 
cius radicibus Se medulla excoquitur Saccharum 
in India, Arabia, iEgypto, Canarinis infulis, in 
InfulaMadera, Maltha, Cypro,Sicilia Se S.Tho- 
mx. Lobcl.Orbi Europxo iam multis ad Medi¬ 
terraneum Oceanumquc tradibus inquilina : vt 
HifpanicisjLufitania: atque amcenifiimis Olbia' 
in Galloprouincia viretis , non procul Se ex Ad- 
ucrfo Stccchadibus infulis, quem virentem inibi 
& alibi habuimus. Se in Belgio meminimus.Pan¬ 
guntur tales ima: radici abfcilfx, atque belle pri¬ 
mo proficiunt in Gallia Se Belgio, fcd hyemis fx- 
uitia enceantur,humcntis loli, fcd tepidioris ac¬ 
ris.Se aura: alumnsac amafix. 
u . De viribus Se vfu Sacchari ita Diofeorides , 
Saccharum aluo eft idoneum, Se ftomacho vtile, 
fi aqua dilutum bibatur: vexata: vero vefies rc- 
nibufque auxiliatur: quin Se illitum ea difeutit, 
qua: pupillis tenebras offundunt Saccharum In¬ 
dicum & ex Arabia fcelici confedum Galenus 
nrinus fuo dulce ftatuit, fcd fimilcs ei vires attri¬ 
buit, quod ad abftergendum, deficcandum,& di¬ 
gerendum pertinet. Quatenus vero nec inimi¬ 
cum ventriculo eft, necfitimadfercns, catenus 
ab illo fubftantia differre feribit lib. 7. fimpl. me¬ 
die. Aft8.meth.med.cap.4- Saccharum inter ea 
connumerat, qua: febrientibus exhiberi polfunt. 
Saccharum (tcfte Tabem .) temperata? eft natu¬ 
rae, calidum Se humidum in primo ordine , pri¬ 
mario quidem MaderienjeyCanariumySc Melijium , 
Se ad Mei quam proxime accedit. Similiter Se 
Tinum , quod non ita dulce , igneam Se acrem,ex 
lixiuiocalcis, quo praeparatur, afluunt qualita¬ 
tem, qua Th.maum etiam fuperat , ideoque fitim 
caulat ingentem, ita vt ad internos vius inutile 
reddatur, quamuis vulgus Medicorum (quoniam 
prx exteris candidiffnnum fit ) magno errore 
Tom- U« 
i’ contrarium teneat, optimumqiie cfle diiudicct. 
; Quapropter eligatur lemper vel Maderienfc, vel cfus m «r ,5 
j Canarienfe. Saccharo cibi aufteri Se acidi corri- 
guntur: falici nimium attemperantur : craffi, at¬ 
tenuantur: ingrati vero fiiauiores redduntur. E- 
mcndantuf,vi paucis multa complc£tar,Saccha- 
ro omnia, qux medium excellere in culina. Quid 
namque acidiiate Se acrimoniaprxcelKt acetum. 
Attamen nihilominus hocce virtus cius infringi¬ 
tur. Nec Pharmacopori fine hoc fuo ( vt vellent v{w in 
Se continuadebcrcnt) officio lacisfacere queunt. 
Nunc enim Eledtuaria, Syrupos, Iulcpos, potio¬ 
nes, vina, eo ni e ruas > condita, luccos, ac omnis 
generis confedlioness tabulas, panes Martios, Se 
cxtera,Saccharum ingreditur. Nunc quantum Luxm et,A 
requirit omne genus animalium , volucres corii, 
pilees maris. Se pecora Se reptilia terrx,& li qu<j 
alia excogitari polfunt, qux ex Saccharo quoti¬ 
die eftor.nantur, ac variis coloribus depingun¬ 
tur. Nunc quantum femina Se fru&us , Pinei nu¬ 
clei, amygdalae, aucllanx ,piftacca. Citreum , 
Cinnamomum, Coriandrum, Anifum, Famicu- 
luin &fimilia,qux eodem obducuntur.Qux qui¬ 
dem vt plurimum luxui, nocturnis potationibus, 
intempeftiuis comiiuiis magis abdicantur, quam 
Salutaribus medicinis. Sed quid profint , expe¬ 
riuntur Magnates, qui grauiflimis morbis fubitb 
non nunquam corripiuntur, fymptomacibusperi- 
culofiffimis continuo vexantur, iimulatque Ixpif- 
firne morte ipfacxtingiiuntur. De quibus qui in 
acie&prxliis potatorum vetiantur ,mulco cer¬ 
tius, quam ii, qui in vmbraculis, Se extra Iciphi 
iadtuin (ita dicere liceat) vitamdegunt,tcftimo- 
nium reddere fciunr. Spontanex igitur laclny- 
mx funt, quibus nobifmet iplis ventriculum,He¬ 
parque afhcimuSjipfumque adeo totius corporis 
temperamentum fubucrcimus , vitamque ipfam 
ante deperdimus, quam conflantem xratem atti¬ 
gimus. Hac ergo ratione media hxc a Deo Bo- 
horum omnium autorc ad vitam conferuandam 
concefla, non media ad vitam, fed media ad mor¬ 
tem , efficiuntur. 
Saccharum Maderienfc moderate in cibo Se sacchari 
potu vfurpatum, purificat fanguinem , (pirirus 
recreat, membra corroborat. Per fc quoque,aut/'O"* 
modo dicio,aflhmptum, ad vitia thoracis & pul¬ 
monum vtile. Proficuum arberix afpcrc contra 
raucedinem. Commodum quoque incernis apo- 
ftematibus, lateris Sec. thoracis ylccribus, Tuf- 
fim ledae, ventrem e mollit, prxfertini Vero in- 
fantum. Doloribus thoracis medetur. Biliofi Se 
ISlerici, extra medicinam cuitcnt Saccharumfid 
enim facile in bilem mutatur. Adhxc obeftomni 
vitio : quod a bile originem fuam traxit. Infantes 
li plus de Saccharo ingerant, lumbrici non raro 
In ij s gignuntur. His itaque non nifi vigente ne- 
ceflitatc, autfaltem minus adminiftrctur. Non 
jflentiendum iis,qui exiftimantSaccharum inte- 
ftinorum obftruflionemparere , quandoquidem 
abftergit Se mundificat. Salutare admodum eft 
renum, vrinariorum meatuum. Se veficxaftecli- 
bus.Non cantam, vt mei,fitim excitat. Dentibus 
valde nocuum. Non enim nigros duntaxar red¬ 
dit, fed Se putrefeere, vacillare, atque excidere 
facit.Quare libi confulunt ij, qui alliimpto Sac¬ 
charo , os aqua frigida cluunt. Ex frigida quo¬ 
que hauftum , raucam emendat vocem, a calore 
orram. Contra cuflim ficcam, fitim Se afperita- 
tem faucium : Rr.Sacch.vnc.j.Aq.frigid.mcnfur. 
j.Dccoq.ad confumpt.tertix partis. De hoc dc- 
coftq bibe quantum lubet'. Si prxftantius de fide- 
