LIBER XIX- *# 
• I eant, in mu Ira genera cftftindtos. His iraque ne- 
i r epugno,fcd qua; egp.produxi fitmil expetidcnda 
HYACINTHI HISTORIA EX VETERVM 
Sententia. Cltra contentionem propojio. 
H Yacinthus ait Diofc.folia habet bulbo fimi- , Confiat igitur ex Cornario,Hyacinthu Diofc, 
iizicaulem palmi altitudine, Ixuem , paruo Theoph.Plinii 3 Ouidii, Vergilii Sc Galeni ^3rau^ 
digito tenuiorem, viridem : cui incumbit coma ,le Ww* Lilium purpureum elle, 
incurua purpureo.flore plena : radicem etiam i Radix cum vino albo pueris impofita, autore Virea 
ipfam bulbo iimilem. i ^ioft:. impuberes feruarc creditur.Siftit aute al- 
Plin.lib.ai.cap.n.Vernos flores prout cito aut ! uum » dc yrinam ducit pota. Opitulatur quoque 
’ ferius proucniunt, rcccnfcns, etiam Hyacinthi cornmorfis k phalagio. At femen maiore adltrin- 
mcminit.Poft hac GladioRcomitatus Hyacinthis ' g c ‘idivi pt*dituin,& ipfiyu in theriaca medica- 
inquit. Et mox , Hyacinthus maxime durat, i menra aduerfus venenatas befiias commodum 
Et haec cx Thcoph. lib.tf. Hifi. ftirp. tranfcripfit I cft.Morbum regium quoque depurgat cum vino 
(inquit Comar.) Sed paulopoftdc fito addit, i potum. Galen. fimpi.Hyacinthi radix bulbifpc- 
Hyacinthumcomitatur tabula duplex, ludum 
praeferens eius , quem Apollo dilcxcrat: aut ex 
Aiacis eruo re editi ita dilcurrentibus venis , vt 
Grxcorum litcrarum figura,«, legatur inferipta. 
ciem praeferens,ordinis primi cft in ficcando, fe- 
culidi in frige faciendo iam completi; aut etiam 
rertii initio. Proinde diutiflime itnpuberes pue¬ 
ros alfemare creditur impofita cum vino. Semen 
Hanc autem duplicem tabulam Uuidius Poeta initer exterget Sc adftringit. Quare etiam iu 
invnam contraxit, Sc ck, litcrarum figuram noti i morbo regio datur cum vi no,ficqans iam tertio 
Aiacem referre dicit, fcd Apollonis ludum. Sed ordine,fed in calidicatis & frigiditates medio co- 
atteftante Corn.Hyacinthum plantam, Ouiditis ' ^tens. Radix ex Plinio in vino dulci illita, pu- 
non aliam eflecenfet , quam eam quxanoftris | bertatem coercet ,Sc non patitur erumpere.Tor- 
Braimc Itltm appellatur , id cft , lilium purpu? minibus Sc araneorum morfibus rcfiftir.Vrinam 
P- 
icCi. Etiane tota Hyacinthi dcfcriptioinDiolc. 
neque in foliis,neque in caule, neque flore, ne¬ 
que radice, ab illo purpureo appellato Lilio ab 
horret.Itaque etiam Virgilio luauc rubens Hya¬ 
cinthus dicitur, Sc mollis ab eodem appellatur, 
Nouitidem etiam, &inquxftioncm proponit, 
litcrarum in Hyacintho figuras, dum in Palx- 
monc fic ait. 
Dic quibus in terris infripti nomina regtnn 
Nafeamur flores. 
Et de hoc Hyacintho Plin.l.n.crap. 2 . 6 . fic tradit: 
Hyacinthus in Gallia eximie proucnit. Hoc ti¬ 
bi pro cocco hyfginum tingitur. Radix cft bul¬ 
bacea, mangonicis venalitiis pulchre nota. 
Quum autem Hyacinthum etiam Vatinium 
appellari ,in fiippol.apud Diofcor.lcgarut: &a- 
liquibus Vacinii vox,cx Hyacintho fada elle vi¬ 
deatur, id quod Plinius dc Vaciniis lib. \6. cap. 
iS.tradit, plane ad Hyacinthum pcrtinet,&loeu 
illum,quem iam citauimus de Hyacinthi in Gal¬ 
lia tindura, exponit,quapropter huc transferi¬ 
mus: Vacinia , inquit, Itali* in aucupiis fata 
proucnit. Gallix vero etiam purpurea tingendi 
caula, ad femorum veftcs.Vult enim Plinius Va¬ 
cinia quxftus gratia feri in Italia. Sic enim ego 
hunc locum accipio, etiamfi Plinius non aperte 
Vacinium elle Hyacinthum dixit. Elfc autem 
Hyacinthu fylucftrcm Sc lattuum , Thtophraft. 
tcftatur his verbis : oyo itj T^f ctyzlav -n. 
hot-rzi f uxy.iyv Wy iy f ityeiOf» iy 't azrctp-n/V: <wth' 
3 dQuin & Verg.dum ait, 
Et nigra Viola Junt , & Vatinia nigra. 
Et alibi, 
Allm Liguftra cadunt yV acini a nigra leguntur. 
Et rnrfus , 
Mollia luteola pingit Vacinia caltha. 
Non dc aliis Vaciniis loquitur, quam de iis qux 
& Hyacinthorum nomine veniunt. Nigra au¬ 
tem dixit piupurea,ficutVioIxpurpurcx,appel¬ 
lantur nigrx. Atque fic modo Hyacinthi appella- : 
tione vtitur,modo Vaciniorum, prp eadem pia¬ 
ta. Sicut quoque Plinius eundem vfum ad tin¬ 
gendum, modo Vaciniis, modo Hyacintho ad- 
lcripfit, diuerfis appellationibus in eadem rc v- 
lus, tametfitota Hyacinthi deferiptio in Diofc. 
purpureo huic Lilio velut dixi,rcfpondeat: tame 
Icio aiios aliud Hyacinthi genus agiioIccre,quod 
noftri Hicrgblumen/ id cft, Martios flores vo- 
Tom. 11. 
impellit. Contra fcrpcntes& fcorpiones, mor- 
biimquc regium, femen eius cum Abrotono da-r 
tur. Et hxcparcim etiam Diofc. habet. 
HYACINTHVS VERNVS BOTRYOIDES 
minor, ca-rulcus, anguftioribus 
foliis,odoratus. 
B VLB VS Deferiptio 
h 
huic qua 
lis Hyacintho 
ftcllari vulga¬ 
to, oblongus, 
fibris multis 
capillatus, tu¬ 
nicis compa¬ 
ctus , fapore 
vilcido Sc ia- 
maro : folia fe¬ 
na , noucna, 
dpna, iuncca, 
carinata,ftria- 
ta , viridia , 
propter terra 
purpuralccn- 
tia y caule pal¬ 
mo nomum - 
quam longio 
ra ; caulis v- 
nusjinterdum 
duo, dodran¬ 
tales, teretes,Ixues,proprerque terram,vc folia, 
rubclcentes, per reliquum herbaceo colqreprx- 
diti, excepto lcano laturo cxrulco tindeo, qui 
flores fuftiiict cx breuibus pediculis in racemum 
duas vnciaslongum congeftos, odoratos,in vr- 
ceoli modum concauos, deorfum nutantes, pur¬ 
pureo violaceos',oris albidis,crenatis : quorum 
qui extremum botrum claudunt longe minores, 
dilutiore purpura infeifti, null i tamen albedine 
oras picSti, non ita mutant: fed vel furredti, vel 
redtU foras protenfi coma explicata fubiedtos 
flores inumbrant.Serius hic floret quim Botroy- 
des,qui moxfequitur. 
De hoc Sc fimilibus feribit Clufius Pann. Sc 
poft.hift.Sponte plcrifque Pannonix locis Sc co¬ 
piose nafeitur Hyacinthus ille Hifpaniis Sc Gal¬ 
lix Narbonenfi vulgaris & pallim obuius in a* 
Bb b 5 
