ss6 HISTORIAE 
Hebrafis Scofchdm : Arabibils Sufeti Sc Alcoflam» \ 
/Egyptiis Sjmpbsphon, aliis Tidlon ? Syris Sttfr. A- 
phris AbhbUbun Se Abiblabon.KeiW,^ x:/2<is,Grq- 
cis: [ Crinon baiilicon, Crinanthemon, Gally- 
rion,Graliirion alii,incer fpuriaDiofeoridis |Lac. 
Lilium,fiue Ianoma, aut luncnis rofa, Lilium 
candidum Officin.&vt Adu.tradunt. Lilium Sa¬ 
lomonis. Gcrm.Vtfetfsltlcjen/lilicii ober CDtl0cu. 
Belg.juitte lolie. Gall .Lts,& Its blatic. Hifp.^r/ee- 
;ia Sc Licio blatteo. Lob S: Pena aiunt Lario blanco. 
Angl.tvcttlily. Bohem. lilium. Hungar.^cvcr li- 
licn. 
Obfcurus eft Thcophr.l.i. hift.pl. c.i. locus de 
Lilii &; Hippofelini generatione,quem cum ncc 
Theodorus, ncc Bodinus [qui male yEquapium 
pro Equapio legit, ] fatisfaciant: fic intclligcn- 
dum ccnfcmus: Propriiifimam fcilicct genera- 
riouein cllc Lilii Sc Hippofelini,quum lachryma 
iiue fuccus Occatus fuerit: id quod obferuatur in 
Carpis,Alliis, Croco, Tulipa,Corona Imperiali, 
Sc aliis,qux c terra eximuntur Sc liceantur, per 
aliquot menlcs vt fa-licius fcqucnti anno pro- 
ucniant& floreant, idque non line ratione ma- 
nifefta: Illud tamen perueftigandum an cx cau¬ 
libus concifis nafcatur Lilium: quaraam fanc Li¬ 
lii genera «Sc Moly cx caulibus producunt 
bulbulos in caulibus, quibus fe propagant, licet 
ex radicibus etiam, licuti Lilia alba producunt 
bulbos. 
Cxterum, Lilia adeo omnibus notiflimafunr, vt 
plane fuperuacaneum clFe cum Matrhiolo pu¬ 
tem , exemploDiofc. addu&us, vel ex nobis eo¬ 
rum faciem reprarfentare, vel alterius hiftoriam 
referre: fcd tamen quoniam iis quandoque mos 
gerendus eft, qui femper hortis nouis ac variis 
floribus refertis dclcdantur-.idcirco filcntio pre- 
ccrirc non potui, quin hic infercrcm , qua ratio¬ 
ne, quoue mangonio alba Lilia [ fi tanta fides 
prifcis rei herbaria: authoribus adhiberi poteft) 
purpureaficri pollint. Quod cum Plinius docue¬ 
rit lib.u.cap.s.vbi de Liliis latius dillerir,idc6e- 
iusverbalubiiciemiis. Inuentaigitur eft, inquit 
Plin. Sc in his ratio inferendi , monftrihcis 
hominum ingeniis. Colliguntur namque men- 
fc lulio fcapi arcfccntes , Liliaque fufpendun- 
tur in fumo. Dein mundantibus fe nodulis, 
in free nigri vini, vel Grxci, menfc Martio ma¬ 
cerantur , vt colorem accipant, atque ita in 
fcrobiculis feruntur, heminis farcis circumfufis. 
Sic fiunt purpurea Lilia, mirumque ita ligni ali¬ 
quid, vt nafcatur i nfe&um.Hxr P littius. 
Lilia (vt Anatolius tcftatum reliquit) totum 
annum viridia durabunt, ficum occlufa filent, 
ncc dum patentia dehifcunt,dccerpta, nouis fi¬ 
nalibus non picatis [lagunculis picatis ne quid 
acris fubire poflit,An.Mizald.] indito diligenter 
operculo recondantur: fic enim claufa perpe¬ 
tuum annum vegeta manebunt. Sed vt inter¬ 
medio tempore ad vfum promuntur, ftatim ad 
Solem [vel tepida aqua: vaporem. An.Miz.jpro- 
ducla,cum fenferint cius calorem , aperta pan¬ 
duntur. PoYro vtviciflim, & variis temporibus 
flores pariant Lilia, bulbi ita feruntur, vt aliqui 
duodecim digitorum altitudine obruantur, alii 
odo tantum,alii quatuor duntaxat profunditate 
mergantur,fic diuerfis diebus dabunt Lilia:quod 
Sc in aliis floribus fieri pollicetur.RubclcutLilia 
fi eorum bulbis diligenter apertis puluis aliquis 
rubri coloris, modo non fit erodens, iniiciatur. 
PLANTARVM. 
& pingui (olo committantur.Si verb etiam alio 
colore quis ipla oblinat, cuiufcunque coloris vo¬ 
luerit Lilia gignentur. Camcr.& Florentinus rei 
ruftica: Scriptor. 
In Lilii florente caule refedo etiam bulbo fe¬ 
mina proucnire oblcruatum: quod etiam oblcr- ‘ 
uaui in Iride bulbofa. Lilium plantetur (inquir. 1 
Crefcellt.) mcnfe Octobri, Septembri, Nouem- 
bri in terra pingui & bene fubada: ac accipiun¬ 
tur bulbi cius virides, vel iicci,ponunturquc per 
vnam fpannam, vel linum pedem, quod eft mc- 
lius,feparati: ficut fit de aliis. 
Lilii vires tradidit Diofcor. lib.j.c.99.fic in-Vi. 
quiens : Ex lilii regii flore paratur vnguentum, 
quod ncruos, priuatimque vulua; duritias emol- 
lic: feruefada quoque , aduftisproficiunt: aceto 
vero condirijvulneribus profunt. Ex eorundem 
fucco in ameo vale dccodo , adiedis aceto Sc 
mellc,liquidum fit medicamentum,vcteribus vl- 
ceribus recentibufque vulneribufque vtilc. Inaf- 
fata radix Sc ex rofaceotrita,igm ambufta fanar, • 
vuluam emollit , mcnftrua ciet, vulceraque ci¬ 
catrice obducit. Cum mcllc autem detrita,pra> 
ciflisneruis luxatilquemedetur: alpholque, le¬ 
pras Sc furfures emendat. Quin Sc vlccra in ca¬ 
pite manantia exterget, faciemquc purgat fimul 
Sc erugat. Eadem trita cum aceto aut liyofcyami 
foliis Sc farina tritici , teftium inflammationes 
demulcet. Semen vero potum,ferpcntiuin mor- 
iibus aducrlatur,eryfipelatisaurcmfcmen& fo¬ 
lia trita cx vino imponuntur. Citcriim in Syria, 
& Pafidia Pamphilia* Lilia vnguento confiden¬ 
do eflicaciflima nafcunrur. 
His prcetercafacultatibuspollcre-Lilium, Ga¬ 
leni quoque comprobatur teftimooio, qui libro 
-.fimpl.medie.facult.dicato: ira de eo fcribit:Li- 
lii flos ,inquit, temperaturammiftamobtinet, 
parrim cx tenui, partiin ex terrena ellcntia , cx 
qua vrique habet, vtguftufit amaro , partim ex 
aquea,eaque rempcrata.Itaque criam quod cx ea 
conficitur oleum,citra morium digerendi,fimul- 
que emolliendi facultatem habet: vnde fit vteri 
duritiei apriflimum. Porro raflix foliaque per 
fe rnta deliccant Sc abftergunt moderate , proin¬ 
de ambuftis quoque competunt. Radicem ergo 
toftam,deinde cum rofacco contritam,ambuftis, 
quoad obducatur cicatrix , imponunt: quippe 
cumalioqui Sc aliorum vlcerum omnium bo¬ 
num fitinduceda: cicatrici rcmcdium.Quinetiam 
ncruos emollit, menfdquc prouocat.Folia vero 
praxoquenres, «Sc ipfa ad obdu&am vfquc cica¬ 
tricem imponunt, non in ambuftionibus dunta¬ 
xat,fcd aliis quoque vulneribus. Sunt & qui ace¬ 
to ea condientes ad vulnera fuotempore 1 vtun- 
tur. Plus tamen ineft abftergemis facultatis in 
radice quam in foliis, quanquani tamen ncc iri 
ea ipfa inultum iniit: nam in primi ordinis ab- 
ftergentium eft medicamentum. Itaque cum 
aut vitiligines , aut ploram , aut lepram 
aut aliquid id genus extergere volumus, com- 
milccmus ci aliquid aliorum medicamento¬ 
rum validius extergentium , cuiufmodi eft mei. 
Cactcriim li id moderate illi ac conucnicnter ad- 
milccatur, tfcadncruorum djuiliones competit, 
S: ad alia vniucrfa,qu:c valenter exficcari poftu- 
lanr abfquc morfu. lmpofuimus ver b etiam 
quandoque Sc foliorum fuccum cum aceto Sc 
mcllc coctum. Quin que partibus fucci plus vrro- 
que erat, atque infigncmcdicamcn ad omnia ca 
qu£ 
