LIBER XIX- 
euaifl pi&orqhidam PeirUcus e Pedia attulerat, 
vbi nalci,& bule vocari alferebat. Conftantino- 
F°li vero dTe ignoram hanc plancam . Bule' por¬ 
ro» Thicis florem iignificarc, ante dicere me¬ 
mini. 
IRIS WL.GARIS VIOLACEA SIVE 
purpurea horcenUs &Ulueftris. 
I Ris hortis noftris vulgitiffima, radice per obli¬ 
quum agitur cnfsa , rugosa , guftu acri 
confumptbque-fupcrfluo humore tandem odora¬ 
ta : caules cubitales&: fefquicubitales , ramo/i, 
reretes: folia vnciam lata aut latiora, rigida,ftri- 
ata,in cultratum mucronem aut gladii excuria: 
flores amcEni,violacei,tribus foliis repandis,per 
oras infimas albo violaceoque variegatis, Cofta 
interius ad medium vfque folium crocatis apici¬ 
bus villofa: totidem furrc&is , obtufis mucro¬ 
nibus , Sc fere rotundis, carinata inclinatione 
coeuntibus : intra quae tria longe praedidtisfex 
minora, dilutiore viola tin<Sfca,in fummo fifla , 
quibuspoftica parte totidem concolores fibrte, 
albicantibus apicibus apprimuntur. 
Quandoquidem Cordus in Hift. fua nebis 
diligenti/lime videtur Iridem vulgarem deferip- 
Uflc Jubet eius 
Idefcriptioncm 
ubiugercj.qu! 
ait: Iris qua: 
apud nos in 
hortis, vineis 
ac murorum 
coronis feri 
tur,ab vnoex- 
fpite plura & 
ercfta erigit 
cubito longio- 
ra folia, duura 
digitorum la 
titLidiiie,re< 5 ti- 
uenia, inferius 
in radicum ca¬ 
pitibus coniu- 
dta, ceu ex o- 
mnibus vnum 
fiat, Sc fibi in 
ilicem inferta, 
Ungulorum a- 
perto Sc incifo ventre ceu carina alterius 
dorfum excipiente, fupcriiis vero ala: modo in 
latitudinem explicita, &in mucronem gladii fi¬ 
gura delinentia: e quorum medio caulis affurgit 
lefquicubitalis,rcd 9 ,tercs,& glaber, veluti cine¬ 
reo polline conlperfus, facile abfiergentibus ce¬ 
dente, quinque aut fex geniculis intcrfeptUS, cx 
ex quibus fingula exeunt Une pediculo caulem 
ampledentia folia, inferioribus eo minora, quo 
fummitati propinquiora://ym in fummitate poft 
medium Veris perinterualla erumpunt,primum 
conuolucis in turbinem membranis, paulatim fe 
in noucm folia explicantibus : ex his tria infc- 
riora digitali funt longitudine^irca exortum an- 
guft a, reliqua lui parte vncia multo latiora, dc- 
oiium inflexae linguae figura, foris liuidicolo- 
ioris in cinereo,& iuxta principium viridia,in- 
6,us vero purpurea, latis Sc ladeis venis fe viola- 
laceo lplendori mifcentibus, maxime vbi verfus 
exortum gracilefcunt: adhxrct iis in interiori 
hnu inferius lutei coloris & in longitudinem 
exporreda lanugo, oblongis pilis,hirfuta: campae 
...... ..... . 7 6 $ 
aliquam firailitudincm referens: in fumma to- 
tu folium Iridis omnes colores repr^fentat,vndc 
nomen iuuemc, lanuginem cuiufquc folii aliud 
paruu.n obtegit folium, in fummitate in duas 
partes dilfedum ,ab vtroque latere herbacei co- 
iovis } m medio liuido extante dorfo : reliqua 
tna folia, Sc ipfa linguae aut cochlearis formam 
habent,primis tamen l-atiora,&paulib breuiora 
exiftunt: Sc quemadmodum illa deorfum incur- 
uata alcendunt,Uc haecUirfum verfus reflexaid- 
gunturrcolor his cft vtrinque in cinereo liuidus, 
qui vero prioribus alterno politu adneduntur 
purpura macula: luteo colori iuiperguntur : du¬ 
rat fere odiduum lios,dcindc contra-hitur,cxic- 
catur Sc decidit,infcrius oblongum,ac fexangu- 
arem folliculum relinquens, i^cus in tria locu¬ 
lamenta incerfeptum,in quibus rbtarida funt de 
oblonga femina. Radicibus mutue multis,inui- 
cem in latitudinem Ubi adnacis,duum digitorum 
cralUtudirtc,.geniculatis, in tranfuerfum Una¬ 
tis , per fuperUciem terra: fparhs, foliis modice 
in flauo rubentibus,intus autem candidis, cx in¬ 
feriori parte longas tenuefque fibras in terram 
agentibus , ex his aliquot,qua: adhuc nafcuntur 
lutei coloris in fine aut capite exiftunt : graui- 
ter tota herba , vc fambucus fere, dum teritur, 
fpirat,pr*fertim radix, qui* etiam guftata, coc- 
cognidii modo hruces exurit. 
Silueftris Iris,inquit idem ‘ ordusjFatiua: Umi- 
lis cft,pauciUjuc notis a fatiua diit.nguitur, foltts Iri* fylue. 
minoribus Sc hyeme prori,is no i apparentibus, fl™ Cordo. 
cum fatiua: folia hyemis (quinae co. icum.iater 
reUftant: caulem etiam quam fatiua breuiorem 
fert, e quo flores fere viginti diebus ante faciuae 
flores erumpunt,colore magis purpureo, quibus 
defluentibus,pollicari quantitate fuccedilnt fol¬ 
liculi , fex lineis Concauis in longitudinem ftrii 
ti,in maturitate tribus commilTliris fe aperien- 
tes,rotundo Sc cartilagineopleni. Radi- 
ceni habet digitali crallitudinc , dodrante breui¬ 
orem , geniculatam, tranfuer£tm a pofteriorc 
parte. Ungulis annis putredine -cantum fere a- 
mittentem , quantum ab anteriori parte i flati¬ 
bus capiti refti tuitur,nec facilia: in modum den- 
furn caelpitem conftinientcm. Sapore & odore 
atque aliis qualitatibus fatiui relpondet. Na- 
fcitur edicis Sc cliuoUs locis inter arbufta : Li¬ 
lium 0c^ e >‘bei' fycn} ebey Jjdffet / quod omnium 
primo floret. 
DE IRIDE VETERVM SENTENTDE. 
I Ris [Cbnfecratrix] Theophraft. paffim ita 
delineantCjodoratam adepta radicemfolium 
non vt Gladiolusjfcd harundinaceum potius.O- 
dorati autem radi-cis rationem calori in terra 
conclufo imputare debemus. Verum neque li- 
mofam, neque pinguem,neque lentam,glutino¬ 
sa mque terram ellc oportet. Hac enim de cau- 
la Iris melior in Illyride,quim inMacedonia eft; 
in Thracia vero , CEterifquc frigidioribus locis, J, ' s lllyri- 
ac minus coitioni idoneis, odore penitus caret. cacur w* 
Ager enim praepinguis , Sc humor multus Sc l ‘° r ‘ , 
hycms vehemens prohibent. Tepidis tamen at- c**™ 
que gracilibus minus odorata creatur propter f»odora%: 
mollitiem aeris. Floret &Confecratrix (Iris ) b> - 
tfftate,& Lauaria dida,flos afpedtu pulcher, fed 
caret odore. Odoratorum igitur [quibus ad 
vnguenta vtuntur) in Europa, vt tractu frigido, 
nullum pneter Irin inueneris, qu$ tamen opu- 
ma apud Illyricos exit: non quidem parce mari- jlljncA'. 
