HISTORIAE PLANTARVMi 
Theofh.net . 
'Rxdtx'. 
Illyrie* 
_V2 aeedunt- 
ca. 
sifnexn x 
Illyrie A di% ~ 
flex. 
S ternuta - 
menta me- 
Ptjtdtc*. 
KLolhgendi 
Juferjhrto- 
Jut modus, 
feruore 
tima,fed mediterranea,magifquc ad Septentrio¬ 
nem fita. Verum loci a locis differunt, ita 
vt producere meliorem poflint. N011 immeri¬ 
to iane ni rcucrentia prxftarct Nos in Thco- 
phraftum inuehercmur,ln Europa namque mul¬ 
ta odorata proucniunt,Nardus Celtica, Phu, A- 
farum, dc alia qux hic recenferc non ftatuimus. 
TimrTheopb.Guitus nullus ci accommodatur nili 
quod ablaqueatam foleant rcllccarc: radiculx e- 
nim quas Thracia fert, vidilicet qux odore Nar¬ 
do flmiles, & alim quxdam paruam exilemque 
odoris gratiam habent. Virides enim aut nihil 
olent aut non xque:ficcatx nimirum redolent 
vt Iridis radix. 
Illa quoque non omittenda differentia cft[in- 
quit Plinius lib.n.c.y. ] odoramentorum multa 
nihil pertinere ad coronamenta : vt Irim atque 
Saliuncam , qnanquam nobiliflimi odoris v- 
tramque. Sed Iris radice tantum commendatur 
vnguentis dc medicinx nafcens. LaudatilTima 
in lllyrico.Et ibi quoque non in maritimis,fed in 
fylucftribus Drilor.- s & Naronx. Proxima in 
Macedonia longiflima hxc & candicas,& exilis. 
Tertium locum habet Aphricana,ampliflima in¬ 
ter omnes,guftnquc amariflima. llliricaquoque 
duorum generum eft, Raphanitis a fimilicudine, 
qux & melior. Rhizotomos fubrufa. Optima, 
qux ftefnutamenta tradu (falfo legitur pro tra¬ 
ctatu iuxta veteris manuferipti codicis fidem 
Comar. ] mouct. Caulem habet , ^ cubita- 
fem , eredum. floret diucrfi coloris fpecie, li- 
cut arquus culcitis, vndede nomcn.Non impro¬ 
batur & Pifidica. Et folluri tribus ante mcnfi- 
bus mulfa aqua circumfufa,hoc velilti placame- 
to terrx bladiuntur,circumfcriptamucroncgla- 
dii orbe triplici: & cum legerint eam,protinus in 
cxlum attollunt.Natura clt feruens, tradataque 
pultullas ambufti modo facit. Prxcipitur ante 
omnia vt cafti legant. Teredines non ficca mo¬ 
do verum &in terra celerrime fentit. Optimum 
antea Irinum Leucade dc Elide ferebatur : iam 
pridem enim & feritur, nunc e Pamphylia. Sed 
Cilicium maxime laudatur atque Septentrio¬ 
nale. 
Diofc. qui vnius duntaxat Iridis meminit,fic 
de ea dillcrir: Iris a (imilitudinc arcus cccleftis 
nomen habet. Folia profert fimilia Gladiolo, 
maiora tamen Se latiora ac pinguiora : Flores in 
caule xquali inter fe diftantia litos , incuruos, 
varios. Aut ( hic legitur Attico more pro x, 
Lac.) enim albi, aut pallidi (*x?* Fuchl. vertit 
virides quam bene iudiccnt alii:) aut melini aut 
purpurei, autcxrulei confinduntur. Vndeob 
varietatem ccclcfti Iridi ammilati funt. Radices 
lubfunt geniculatx.folidx,odoratx, quas poft le¬ 
ctionem invmbraficcatas, & filo tranfmilfo re¬ 
ponere oportet.Eft autem melior Illyrica & Ma¬ 
cedonica:^' inter has optima cft,qux denfam ra¬ 
dicem habet, & aliquantulum obrufain & xgre 
fragilem, & colore fubfuluam : & qux valde o- 
dorataeft,&gultu amarior, & odore fincera, & 
non litum redolens: qux dum tunditur fternu- 
tationes mouet. At Africana colore alba , ad 
guftum amara, faculrate fecunda eft. Invctufta- 
te vero teredines fentiunt, odoratiores famen 
tunc fiunt. 
Matth. 8 c Amatus fcripferunt, fc tum Anti¬ 
quorum tum Recenriorum repcrilfe neminem, 
qui in fimplicium medicamentorum libris, Iri¬ 
dis Aftragalitis meminerit,ideo quid certi hac de 
re proferendum, fe non habere. 
Cxterum Gal.lib.i.dccpmp.med.fec.locos 6. 
i.ex Sarano tranferibens meminit Iridis,qux co¬ 
gnomine Aftragalitis dicitur. 
Alibi quoque [lib.io. Sc poft eum Marcellus j 
Medicus mentionem facit Iridis Chalcedoni» 
dc alio loco Iridis Illiricx.Idcm lib.5.1impl.c.2. 
Iris Grxcum nomen ( inquit Cornar.) apud 
Latinos rctinuit,noftri ab odore TioliVuri5 vo¬ 
cant, vulgus Herbariorum Lilium ca-leftc, a co¬ 
lorum varietate qux in floribus confpicitur, 
appellat. Sed quam idem vulgus intealrisdc 
lreos diftinCtionem facit , iuxta vulgatum ver- 
fum: Iris purpureum florem gerit. Ircos album> 
ea vaniflima habeda eft. At melini flores funt,qui 
Cydonii colorem referunt.Illyrica Iris laudatifli- 
ma eft,poft eam Macedonica,quam etiam Gale¬ 
nus lib.7. xjtTw ytvn in Afclepiadco quodam aco- 1 
po habet. Sicut etiam Carthaginenfem in qua¬ 
dam ther. lib.2.dc antid.recipit,quanquam eam 
qux ex Libya magna fua artate plurima afFcreba- 
tur,tantum ab Illyrica deficere alferat quantum 
mortuum corpus a viuo : etiam fl in aliis genti¬ 
bus non ita multum Illyrica inferior reperiatur. 
Sicut hodie de Italica &c Gallica ac Germanica 
teftari polfumus. 
Athenxus lib.15. Dcipnofoph. teftis eft Pliniu 
feribere Iridis flores Lupos nominari ,quod Lu¬ 
pi riduiIabrifque flmiles fint. Iris radix autorc 
Mefue flmpl.purg.l.n.c.8.] eft herba:, quam xer 
r&TAjid eft Lilialem,vocatauthor Grxcus, cuius 
flos vel cxruleus, ac verflcolor, vt Iris arcus cx- 
lcftis, vnde illi nomen, vel albus. Alterius radix 
vel optima eft,fl magna,dura , denla, crebrb gc- 
niculatata, ex albo rubefcens,odorc ceu viola a- 
romatico, faporc acri,& mordente. Veris initio 
collcdafecundam bonitatis rationem flos obti- y, 
net, cxruleus prxfertim: albus enim ad omnia lej 
eft imbccilior. Lilium codefte, inquit Gorop. s t 
Iris cft.Lilium Francis. Iris fpei tenera. Nimis™ 
audaces illi fuerunr,qui varia ungularum herba- „ 0 
rum nomina principiis capitum in Pcdacio a- f* 
dult.ademerunt. Corrupta elle pleraque fateor, D 
vtin Iride fadum,vbi legitur 9 fJwnA*vel ut Mar- tn 
ccllus legi polle putat, Talpida. Quid clarius fi 
legas 1 tif oi J' /AXvsuu/V oi J‘ i\ 7 nJk. Iridein alii EI- % , 
pida, idcft,fpem &c.Iris Iunonis dicta.Ternarii 
vis in Iride 2 cc. 
Iris flue lreos flue Iridis in genitiuocafu pro¬ 
feras [ait Cord.in Diolc.] eadem eft,quaproptcr 
inepte , quidam tanquam diucrfasdiftinguunt, 
Iris dc Ircos. Eft autem Iris Illyricae^ radix 
qux in pharmacop. Ircos & Gcrmanic. Ynol- 
\\jurt3 appellatur : non quod vere fit viola: ra¬ 
dix , fed quod odore violas imitetur. Ea pro- 1 
propemodtim fbla ab Authoribus eundis aliis 
eius fpccicbusprxfcrtur. Sed fuas habet quibus 
ab Illyrica diftinguatur notas. Eft enim horri- 
bilior,odore iniucundior, dc inulto maiore acri¬ 
monia guftanti moleftior, faucefque grani Gni- 
• dii modo exurit,quapropter caliditacc quidem 
Illyricam plurimum luperar: fed quanto hxc il¬ 
la elt fupcrior,tantb etiam aromatico odore & 
faporc inferior exiftit. Vehementius quoque a- 
luum quam Illyrica purgat. Eft etiam in floribus 
differentia, liquidem noftra Iris purpureum fert 
florem,in arcus cxIeftis,colorcm variatem, vnde 
totum Iridis genus nomen inuenit. Illyricum ca- 
didum vero producit. An Cordus degufta- Co 
rit viderit Illyricam virentem anciptes hxre- 
[ mus.Noftra enim Iris odoratior & flccata,ac fic- 
I catione mulcaruin plantarum acrimonia Sc ma- 
1 ligni- 
