LIBER 
carrulcis vel nideis floribus. Cum fatiua & /II- 
ueftris in hortis rcperiatur,neque hxc opinor in 
illam cultu degenerer, fpecic eas differre exifti- 
0t ' mandam cft.Matthiolus indiftinde loquitur qui 
L impliciter Illyricam ab Italica nihil diiferre di¬ 
xit : Theoph.verba non intellexit. Itidem Apol¬ 
lonius cx Elidc,ac Cilicia probabat. 
In Thracia ac reliquis locis frigidis & in Ger- 
raania[ ait Cioncmburg.)odore pellitus caret.In 
L Officinis corrupte genitiuum pro. rebto vfur- 
[j. pant. Vanum quoque eft,quod aiunt, 
lrn purpureum flirctn gerit , Ireos album : 
cum vna codcmque herba fit, licet aliunde inuc- 
[ro Cta, odoratiorhabeatur: Qua gratia puluisradi- 
cum armariis, &c vcftibusinfpergi,non line hi¬ 
laritate , & eximia fragrantia confueuit. Sed 
* dubitauerit lnc aliquis qua ratione iftx radices 
*. vemftarc odoratiores fiat,cum h^c quatuuis ficca 
a- corrumpere folcat? Cui refpondco, id per ficci- 
tatem fieri, humore nimirum exhaufto, acvelu- 
ti cxco6lo,ficcitas fiquidem,autore Theophtaft. 
odoribus conucnicntior cft,atque omnia in vni- 
uerfum odorata,eb inclinant. Hodie promif- 
~ CL f c Florentina 8 c Germanica pro Illyrica mal£ 
v- vlurpatur. Herbarii Lilium cxlefte nominare 
p. malunt. Biennium feruatur Mcfue , aliisquin- 
*- quennium. Iridem noftratem line odore clfe 
quis dicat? liccara enim fuauiter olet, ctiamli 
macerata fuerit in lixiuio feruente , quomodo 
folet h. mulieribus fieri vt linteis gratum conci- 
lientodorcm : Florentina Iris vlualis non male 
nobis videtur vfurpari pro Illyrica : potifiimum 
pro ea quam obferuauimus aliquando vendi pro 
eaivtraque enim radi^,non parum differt a Ger¬ 
manica,qua: ficcatatota rugofa. 
Ob coloris florum Iridis cccleftis imulam 
varietatem PrifcaGes hanc plantam Iridfcm vo- 
cauit, Grxca nimirum origine, quibus[vt anno¬ 
tat I.ob.bc Pcn.]l’e»V,etiamque tk dxu- 
u (MTDf dicitur,id elf, /aera cccleftis, atque admi¬ 
rabilis , qualem arcum faideris poft diluuium d 
Iehoua fanbti narrat diuina pagina. Hodie cii- 
Ctx ferme Gentes deprauate vocitant, Gcrm. e- 
nim (Dilrfcn/ 0d;rocircl/ Flandri,Itali # Hi(pani 
Lilium. Galli etiam Glayeitl , propter floram cu 
Lilio &: Gladiolo fimflitudinem. Quod idem 
vfu veniffe Poetis & impofuifle Hilforicis in Hy¬ 
acinthis bc Liliis dicetur. Multiplicem forritur 
varietatem,non modo viribus fcd etiam magni- 
tudine,odore,& potifiimum florum colore.(_u- 
SDS multiplicis venuftamiftura,non modo in di- 
uerfis plantis, fed etiam in vilius duntaxat flori¬ 
bus fpcctanda venit. Elegantia: fiquidem hor- 
tenfis amantes non modo purpuream (qui vbi- 
uis ferme Europi ruri oritur, omniiimque fre- 
l quentiflima vifitur ) fed etiam quafdam floribus 
candidis alunt, non item luteis vt quidam do- 
' bfus putat. 
Ab omnibus authoribus (id atteftante Lobcl. 
Adu.par.i.)Iris Illyrica celebrata cft& primum 
locum fortita. Florentina autem paflim hodie 
nobis pro Illyrica obtruditur^ pluris fit a mer¬ 
catoribus quam Veneta, quia candidior &c fra- 
grantior: attamen cx Illyria, hodie Selauonia 
dibta,Iris Venerias deferri folet: quare Veneta, 
Illyrica legitima omnibus vno ore cenfctunfub- 
ftifli coloris, non candidi, etiam Plinii & Diof- 
cor.fuffragio, omnibus pnferenda. Non aiul- 
tum a Lulitanica biflora foliis differre liWis 
rodidit fidiflimus feriptor Clulius nofter:peda- 
caule, rarb ampliore , & flore ffidis Lulitani- 
ci forma.colore & odore perfunili,paul6 maio- 
Tom. 11 . 
xix. 7 ,,- 
rc tamen: radice nodofa, & genieulata, odons 
dum recens eff,ingrati,at ficcata faris grati,infi- 
pidi initio guftus,pbftea tamen fetuidi, faucefqj 
virentis. Sccundilm locum libi vendicat Macc- 
ccdonica Plinio , longi/fima radice, tenui Sc al¬ 
bida : In quo quantum & Diofcor.diftet & quo¬ 
modo inter fe conUeniant fuse profequitUr: cui 
enarrando fuperfedcriius,cfim iam cx aliis fupr& 
de hoc ablum fit. 
Iris apud Camcr. hort. dicitur: Hyacihthus 
Virgilii, Coliimcll^e,Palladii,inaxime fecundum 
Anguill. In Illyria hodierno adhuc die eius flo¬ 
ribus vtuntur in coraliis quemadmodum Thcd- 
phraft,bc Attyenius quoque tradunt. 
Tab.hift.be ic.Iris. Et Iris vulgaris z. Item 
Iris fila. 
Cafp.Bauhin.Phyt.Iris.i/ue vulgaris cirulca, 
variat colore floris vel ciruleo vel purpureo > 
cairuico obfoieto, cinereovc. Iris 5. fiuefilu. 
maior,qui fatim vulgari fimilis. Iris filu.Mat- 
thiol. in folio Lat. pag. 17. & Icon. 4. pag. 2. Iri 5 
filu.maior. Item Lacum. Non feparo has tres 
Irides Tabcrn.quia non indicatdiferimen.Mac- q s n ^ 
thiol.autem dicit filu.fatiua paulo minorem. I- ' 
ris cifulea vclputpurca , alia vulgatior cft ob- 
folctioris coloris nec tam grandi flore, foliis bc 
radice,ncc etiam tam odorata hic quam fequen- 
tcs. Iris donaeftica flore cirulco qui ab Illyri¬ 
ca non differt nili quod Illyrica fit odoratior b£ 
bis floreat in anno Cxtcrum , falfum id elfe 
compcrimus,qnod AdfiamSpicg.placet,Iridi ne- 
pe florem ellc fine frubtu. I11 aliquot fiquidem I- 
ridibus frublum vidimus. 
Itis, mf, $a-juasr'r , •apa/ut ab admiranda cile- 
n- _ JNomina 
Itis arcus nnllecoloris imitatione, *. Ga- lingUaruna 
leno : radix Illyrica: ficenim legit Hadrian.Iun; 
apud Diofcor.pro putetK&> lubrico errore inferi- 
ptura A, quod geminatum fit M. AI. Blatv cfiU 
S 5 m / blaft) fct>«?crtcl / Diolwnr^ / bimmcU 
fdjmcrtcl. Bclg.ilifdj ouerjer GAl.VtambeiGla- 
yeul. Ital. Giglio oz.urto b celejle : inos Scinde: 
Hifp. Lino cardeno. 
Incipiente foliorum defluuio colligendas ra¬ 
dices docet Diofcoridcs. In fine Veris Iridem 
colligitCrefcent. beficcat,perque duos annos 
fetuat. Irim Illyricam paruam Sc tcnuiflimarn 
planrat Conftant. ex recentibus plantis lanua- 
rio vfque ad Aprilem menfem. Vulgarem bc o- 
mnium tritiflimara Iridem in omnibus , quas 
Cluf.adiir, Prouinciis obferuauit,vel hortis,-vel 
muris,aut etiam interdum tedis innafeentem. 
Nataliciis gaudet non admodum feruidis vt A- 
phrici,neque ita frigidis vt Septentrionum : fed 
montofis temperatis &c riguis,cuiufmodi ex Hi- £x rr^ 
fpania hodie valde odoratam laudatiflimam fe- 
tuntjbc ad fluminum crepidines canit Nicander 
Neronianam Illyrici non maritimi,fcd Septen¬ 
trionalioris &c rigui a flumine Macedonii, fic 
vocaro. 
Tranftnli in hortum 111 . E.C.vbi non folum 
Vcrc floret, fed interdum Autumno. Monfpelii Loc ' us & 
obfcruaui florentem menfe Martio & Aprili: In tempus ' 
Iraliailon longe a Verona copiose fponce ad fe- 
pes prOuenicntem : Florentini ik Lugduni; 
magna copia a la roebe in hortis florentem Apri¬ 
li. Gen-aui & Bafilci in borris floretem Septerfi- 
bri anno 1571.Pirouenit in vicinis montibus radi¬ 
ce etiam odorata,unde mihi allata perD.Petrum 
Turnerum Medicum Anglum. Audio abunde 
prouenire in MunchlleiU. 
Vis omnibus excalcfadoria, extenuans, conrrd Vires 
tuflim efficax: humorum qui «egi 4 eiiciuncur, 
Ooo z 
