7*4 , r 
crafliticm digerunt, vel attenuant-.bilem, cral- 
famque (cralDdc choleras Plin.) pituitam ex 
hydrcmelite drachmis feptem epota: purgant.So- 
num conciliant, lachrymas ciunt, torminibus 
medentur. Exdem.pota: ex aceto ferpentium [dc 
areanormn Scorpionum,in pane vel aqua addit 
Plin.]i<ftibus auxiliantur,licnofis,conuuliis, per¬ 
frictionibus , horroribus , dc quibus genitu- 
ra[ genituras abfumit, Plin. ]] effluit. Mcn- 
fes ex vino pota: pellunt. Decodtum earum fa> 
minarum fotibus vtiliter imponitur , ad emol¬ 
liendos locos, laxandaque in cis venarum lpira- 
cula, ilchiadicis ( dc lumbis cum telina illinitur 
Plinio.) infunditur. Fiftulas ac.ftnus carne ex¬ 
plet [ farcotica cft.] Radices ex- meile glandis 
(glandis modo,fcite Collyrii modo,vcrtuntjmo- 
do 1'ubdica: partus extrahunt:quinetiam coctae dc 
illita: ftrumas vetcrciquc duritias emolliunt. 
(Succo duritias omnes emollit.Plin.) Sicca: quo¬ 
que vlcera replent dc cum meile purgant (capitis 
prxeipue fuppurationes veteres.) Nudata olla 
carne operiunt. Doloribus capitis cum aceto dc 
rofacco magna cum vtilitate illinuntur.Admotae 
cum albo veratro,dc duabus mellis partibus,len¬ 
tigines dc vitia cutis in facie a Sole contra&a e- 
maculant. PefTis,malagmatis,& acopis inferun¬ 
tur. In vniuerfum, magni funt ad omnia vius. 
Diofc.crgo dc Plin.naribus fubdu&am fternu- 
camenta moucre tradunt. Sed hic (inquit Cor- 
nar.fubditapro fubdudta falso legitur: quod vi¬ 
tii etiam in aliis locis occurrit, vclut alibi indi¬ 
catur. 
Addit Plin. Infantibus eam circumligari ia- 
lutarc eft. Dentientibuspraecipua cft,tinearumue 
vitio laborantibus inftillata. Contra canum 
morfus ex oleo imponitur ,<Sc contra perfrictio¬ 
nes ; fi£ dc neruorum doloribus. Dolori capi¬ 
tis cum Cotoneis Malis aut Strutheis illinitur. 
Crapulas quoque dc Orthopieas difeutit. Vomi¬ 
tiones cic duobus obolis iumpta.Olfa fradta ex¬ 
trahit impolita cum meile. Ad paronychias fa¬ 
rina eius vtuncur. Halitus oris commanducata 
abolet, alarumque vitia. Sedis rimas dc condy¬ 
lomata,omniaque in corpore cxcrcfccntia lanar. 
Exeoquodconftctlridcm calidam dc ficcam ac 
tenuium pardum, amaramque cum aliqua ta¬ 
men dulcedine clTc,concludit Galenus, Eam vti¬ 
nas dc menfes prouocarc, bechicum elle medi¬ 
camentum, pleuriticis, peripneumonicisac pu¬ 
rulentis congruens: conferre item comitialibus 
fpafmis, palpitationibus dc tremoribus i ut dc li- 
nuofa vlcera carne implere, purgareque: latens, 
iecoris,lienifue dolores fedare,vt dc capitis: nec 
non genitura: profluuio congruere dc ad vteri fo¬ 
menta. 
Iris calcfa&oria dc multum tenuium partium 
eft [atteftantc Paulo] extergirque ac concoquit. 
Ad tuflim itaque conducit,dc humores in thora¬ 
ce edudu faciles efticic, dc tormina lanatdcvlce- 
ra fordida purgat. Pota vero cum aqua mulfa al- 
uum euacuat. • 
Radix ( vt nobis autor eft Mcfuc) cft calida 
ficca ordine tertio,acris : tergct,coqtiit, refoluir, 
lenit, aperit obftrudta,fedat dolores , pituitam 
crallam, dc miftam illi bilem purgat,ac praeter 
hxc aquas ferofas, idque clementer. Materiam 
eradam,lemam, haErentem in thorace , ac pul- 
mone,coquit,tcnuat,ac prompte educit, vifcera- 
que omnia expurgat. Hepatis quoque ac Lienis, 
dc vicinarum partium tollit obftru&iones: affe¬ 
ctus ab ea excitatos,hydropem,dolorem, tumo- 
rcm,duritiem, dc fimiles fanat aut lenit. Omnes 
quoque tumores etiam duros,dc ftrumas digerit, 
pradertim neruorum dc iun&urariim maxime cd 
Beta: velBraflicq fucco vel vino,& mcHe,&:oleo 
chamannclino. Cephalalgiam veterem fanat: 
pra:fcrtim cataplafmate impolita, & fucco eiu&. 
in nares attrafto.Hic enim fternutametu monet, 
dc per nares detrahit vim maximam excremen¬ 
torum in parces alias,per meatus occultos alio- 
qui defluxorum.Succus autfm cx eave abfinthio- 
excrahicur. Cum fapa autem tuflim veterem ab 
humore erado,lcncoftactam,multum iuuat,dc ab 
eodem fpirandi difficultatem. Vtcrum prtecetea 
expurgat. Pello .quoque fuppodea vel cmplaftro 
admota, vteri dolores fedat,menfes euocat, ab- 
orfum facit.Vlcera antiqua, fordida,putridapur- 
gat,tcrget,carne proba implet, quali etiam olla 
nuda veftit. lfchiadi falubriter aut clyfterc inii- 
cicur,autemplaftro imponitur. Os u colluitur 
aceto cuiinco&afueritjdentium dolorem fanat, 
dc rheumatifmum fiftit: fuppolita item ha?mor- 
rhoidas aperic. Inuitam feminis vacuationem 
fumpta cohibet. Succus eius cum farina faba¬ 
rum dc cinerum illitus,facicm expurgat, ciufquc 
maculas deterget. Oleum denique Irinum ner- 
uos dc iundluras firmat, fpalmum cx repletione, 
Cephalalgiam,dolorem hcpatis,fplcnis, renum, 
vteri,iuntfurarum,thoracis dc podagra:,pleuriti- 
dem, peripneuinoniam, oblitum iuuat , catar- 
rhum coquit , fomnuin conciliat tempo¬ 
ribus inun&um : aurium dolores inftillatum 
auri,narium graucolenciam ipfis iniedlum corri¬ 
git. Fit autem Oleum Irinum ex floribus Iridis, 
dc radicum dimidio,vt rofatum oleum dc viola- 
tum.Ne ventriculum laedar, fumatur cx mulfa Sc 
pauca fpica,vel cu fero la&is,melle,dc Maftichc: 
ad afFcdus autem thoracis,fic pulmonis, cum^- 
pa,vt dixi,propinatur. 
Gladiolus qui ca:rulcos fert flores [duceTra- 
go] hoc cemporevtrifquc corporis partibus ad¬ 
hibetur calida: tcmperaturafheiba , dc expellen¬ 
tis ac reficcantis facultaiis. Radix lutei Gla¬ 
dioli aftringit. Aqua ccerulei Gladioli ftillatitia 
pota aduerlus omne genus veneni, ad febres ar¬ 
dentes tempore peftis facit, nec non ad incen- 
fumEpar, dc pleuriticum morbum. Radix eiuf- 
dem vino deco&a dc potahydropem expellit,mc- 
lcs frahit,dc calculum renum ftillicidio vrin$ au¬ 
xiliatur, aqua eius radicis diftillata trium aut 
quatuor cochlearium menfura , aliquoties per 
diem pota vlu gratior eft, fcd in expellendo 
camala qua: recenfuimus non perinde efficax. 
Eadem tamen continuo, dc frequenter pota,ob- 
ftruttiones iccinoris foluit,vicia thoracis dc pul¬ 
monis expellit,expurgatque, doloribus liems Sc 
matricisac torminibus opitulatur, aluumque fg- 
luit. In vniuerfum magni ad omnia vfuseft ra¬ 
dix Iridis, nam nonfolum in vinum, dc Ccrui- 
fiam fufpcnfa,hanc dulcem conferuat, illud verb 
iucundocum odore, tum faporccommendat, fcd 
dc piftoribus ad parandum formentum triticei 
panis magnopere vfirata. 
Piccter vires quas illi adferibit Diolc. (fiMat- 
thiolo credimus) aliis pluribus poPet, quando¬ 
quidem compertum eli , maniam oris halituirl 
commendare: dentium dolores mulcere, fi radi¬ 
cis dcco&o iidem foucantur: coquit item, abfter- 
gir,digcrit,rcfoluit,lcnir, rcfcrat,cxpurgat,dc de- 
iicit: vulnerariis medicamentis immifta larcoti- 
ca cft. Radicis expretius fuccus bilem flauam,pi- 
I tuitam,dc aquas cutem fubeuntespellit: hccmor* 
rhoi- 
HISTORIAE PLANTARVM- 
