7 ^ 
HISTORIA PLANTARVM 
nam tria ad tertam inclinata folia craffa funt,in- 
teriore parte omnino nigra, nifi cjusdam veni 
ex purpura candicantes intercurfarent,ab infima 
baii ad medium vfquc, nigri panni indar, me¬ 
dium folium occupante , toris multb dilutiora 
funt: terna illa minora eis incumbentia qua: li¬ 
gulas tegunt, fornicata&: bifida lunt,& eiufdcm 
fere coloris, paullo tamen dilutioris,licet ad ob- 
fcuram purpuram accedentis: rna furrc&a, pal¬ 
maris fune amplitudinis,&: membranacei pine 
tenuitarismlurimis lineis ab infima bafi ad ex¬ 
tremum vlquc folium excurrentibus , partimni- 
gricatibus,parcim cx cineraceo candicantibus,vt 
Americani ^auonis expanfam caudam tere imi¬ 
tentur, interne circa vnguem nonnihil hirfuta. 
Nullum odirem in hoc flore deprehendi, fed fo- 
li coloris varietate commendabilis eft. lllifuc- 
cedunt, fed raro admodum, capita trigona craf- 
fa , vncias tres , quatuor & quinque interdum 
longa, numerofum femen-, rugofum, fufeum. Pili 
fere indar magnum,concinentia. 
Iris maior latifolia i.fiueSufiani Clufii, qui 
ob floris amplitudinem & venufiatem primum 
locum merito fibi vendicare videtur , Condan- 
tinopoli milia cd Alata Sufant &z Alaga Sufam no¬ 
mine cum hac additione, fiort belli ptnrati , evan¬ 
no buotu odflrcjh.e.eleganter pidi flores boni odo¬ 
ris: atque fi (i r bunco & ne £r<j,id cd, florem fert 
ex albo 8 c nigro varium : elegantem fane florem 
comperimus fed nullum gratum odorem depre¬ 
hendimus. Ego [ ait Clulius ] quia ex Sufa, Su- 
fiam Prouincn Metropoli, primum in hortos 
Conflantinopoli vicinos vitra Bofphorum fitos 
illatam puto ( nam id nomen indicare videtur,) 
bufianam nucupo.Hiemis iniurias difficilius fert 
in horto repofita reliquis Iridis gencribus,quod, 
vt Scplerique alii,noflro damno cxperci fumus. 
Rarius etiam citeris floret,&: vnicum, vt pluri¬ 
mum,florem profert,Maio ; femen maturum Iu- 
lii initio. 
Lobel.Obfip.34. Iris Chalcedonica maxima 
varicgata,luculetq magnitudinis,maculis fortui- 
tis,tranfuerfis & obliquis,giluis, cinereis & pu¬ 
nicantibus, foliis tantillum,gladii ritu,vndanti- 
bus. Ciceracundfa Iridi vulgati aut Dalmati¬ 
ci limilia.Vidimus Bruxcllis. Plant.icon p.67. 
Iris Chalcedonica variegata L.54.T.91. 
An Camer.hort. Iris Bizantinaa C.D.lo. Ai- 
choltzio communicata,qu^hyeme in fidlilibus a- 
pud nos alleruanda ed. 
Tabern.icon. Iris Chalcedonica variegata 
tvcilmunjnnt ntan4>erley farben typfflein be? 
fprendpr. Itera Iris Chalcedonica a. nuclmurQ 
ronConflantinopcI. Quam intclligat Iridem 
Tabem, vel cius Compilator nefcio,non def- 
cribit. 
C.Bauh.Phyt. Iris 19. fiue Chalcedonica ma¬ 
xima. 
IRIS BIFLORA LVSITANICA 
flore' violaceo Clufio 11 . 
I Ridi Lufitanici feu biflon 11. folia funt vul¬ 
garis breuiora & angudiora:alioqui nQn valde 
dilfimilia: infummo pedali caule flos e puipu- 
rafccntibus vaginulis prominer, nouem, vc alia¬ 
rum Iridumflores,foliis condans, violaceiom- 
nino,fiuc faturatioris purpuri colaris,qui in in¬ 
flexis « 3 c propendentibus foliis intenfius nitet, 
viollofa illa fimbria qua donata funt, prorfus can 
dida. Vnicum autem fingulxres caules plerum¬ 
que florem fcrunt,intcrdum, fed rarh, alteram* 
rariffime tertium > lingulari quemque vaginula ^ CP 
inclufum, iu- 
cuudidt.nt o- 
doris, &Oc- 
uauthem Li¬ 
lium conual- 
lium cogno- 
minata pnu- 
lantis:confpe- 
&us aliquan¬ 
do mihi cius 
flos duodenis 
foliis condas, 
vt interdum 
Natura in flo¬ 
ribus luxuriat: 
femen angulo- 
fum,rugofum, 
in triangulari 
capite fatis 
cralfo^fcd ra¬ 
rius fer V.radtx 
illi lubed, no- 
dofa, genicu¬ 
lata, folida; pollicariscraflitudinis,gibba, intus 
candida, ingrati faporis initio , & paullo pofl 
feruidiffimi guftus, mulsis fibris fumma tellure 
hirens, 6 c fubinde in plurcs propagines e laxe- 
rjbus nafcentes diuifa. 
Nafciturmultis Lufiranix locis fupra Tabum ttoet 
vel pingui folo & in aruis, vc circa Conirabri- t€m l 
cam, celeberrimam Lufitann vrbem, vbi illam 
florentem mcnfe Nouembri eruebam , vel fale- 
brofis& lapidofislocis,vt circa Caxcays mari¬ 
timam vrbem & portum, vnde delatam Oly- 
ffiponem , ad amicos , deinde in Belgicam 
j mifi , inter chartas repofiram cum a- 
! liis plantis ipfe detuli: nam licet integro anno 
| idic latuilletjrerri tamen commiila in horto 111 . 
V.CaroliAudomati,fequenteVere floruit, po- 
dea etiam Autumno , cuius rei caula biflorara 
cognominaui. 
Lob. Obf.& Ic.Pl.Iris biflora Lufitanica ,an 
Adragalitcs Actii I.13.C.3. nodro Belgio,Hifpa- 
nico delata folo,etiam inquilina fa&aed : Vere 
& Autumno florem odoratum violaceum,fin- 
gulis caulibus cubitalibus & fefquicubitalibus, 
lingulum aut alterum, villofo candore fimbria¬ 
tum proferens : denfabreuique radice, frangen- 
tique contumace,facie & foliis Dalmatici iimi- 
lis.fcd magis fparfis. 
C.Bauh. Phyt.lris 13. Vere & Autumno flo¬ 
rens. 
Camer. hort.Iris Lufitanica biflora £ Clufio 
dcpiida in Hilpanicis & ad me milia. 
Iris Illyrica biflora finiti •sQlufioiy 
fiort purpureo. 
Non multum ii Lufitanica biflora (inquit Clu 4 
Ilus) differre videtur , quam aliquando Venetiis 
accepit C.V. Io. Aicholtzius Iridis Illyrici ap- 
pcllationc,in cuius cultiffimo horto florentem 
Maio confpiciebam. Quina enim aut fena ex 
fingulis radicis capitibus promit/0/14 , illius fo¬ 
liis limillima: caulem , raro ampliorem , qui in 
fummo e vaginulis purpurafccntibus florem pro¬ 
mebat Lufitanici forma perfimilcm, paulo ta¬ 
men maiorem & teneriorem, nec adeo fuauis 
odoris. 
