LIBER 
Nafciturhoc genus Clufii quibufdam Hifpa- 
niac 8 c Gallia Narbonenfis locis maritimis, ve¬ 
lati nonprocul Valentia , monte Setio vnde 
in Belgium delatum, fua varietate hortos iftic 
exornat, non minus quam Auftriacos , Clufii 
opera iftnc e Belgio accerfirum nam illo genere 
carebant Auftriaci. 
IRIS GRAMINEA CVI PEREVNT 
quotannis folia, 
P Vlchrum 
quoq; fui 
fpc&aculum 
oculis offert in 
tanta Iridum 
varietate , Sc 
hqcpufilla ) ex 
cuius radice 
inodora, tenu¬ 
iore Sc gr; 
liore quam ce¬ 
terarum Iridu 
nodola, nigro 
cortice tedta, 
obliqua, breui 
tempore ma 
gnutn csfpite 
occupante, vt 
eum difficulta¬ 
te erui queatj 
caules palma¬ 
res tenues fur- 
riguntur '.flos amoenus e fubicdto calyce fex pro¬ 
fundis fulcis, totidemque acutispojeis exarato, 
emicat* foliis quidem fenis aliarum more con¬ 
flans,fed multum diuerfis : primum enim tria 
extima folia repanda , extrema ori albis viola- 
ceifque flriis obliquis variata func,inde contra¬ 
ctius folium quafi ex ifthmo elu&atum paulla- 
tim latsfeit purpurafeens in lateribus, nulla in 
medio hirfuta fimbria, cuius locum fupplet linea 
lata lutea ltriis purpureis piCta , cuiextrinfecus 
refpondens cofta ex luteo virefeit: hifce iucum- 
bunt fimiliter repanda tria illa bifida folia, qus 
in medio quidem e viola purpurafeunt, a lateri¬ 
bus autem e diluto rubore fere cinereafunt,qui- 
bus auerfaparte apprimuntur flamina latiufcula 
cultrata coloris ferruginei: hifce alterno pofitu 
interiedla funttria reliquis minora duplo folia, 
colore violaceo, ncutiquam in fununo, reliqua¬ 
rum more coeuntia, fed apicibus conuolutis a fe 
muicem diffita. Odor riobis gratus Prunorum, 
Clufio Armeniaci mali. Succedunt capita 
lublonga Sc turgida, valde eminentibus coftis 
prodita: Hanc vocamus gramineam propter 
lolia tenuia angufla valde, non rigida, virentia, 
longa, Sc qua? hyeirie accrcfcunt. Clufiusait 
fe huius Iridis duas differentias deprchcndiife, 
vnam pedalem interdum adquirere caulem te¬ 
retem, binofquc aut ternos in eo plerumque ge- 
Ilare flores . Alterius caulem vix dodrantalem 
fuperare altitudinem,& vnicum*magna ex parte 
florem proferre. 
Efthsc iris illa Illyrica ab Hermolao vifa 
Padux in horto Farlicis Sophia: odore Pruni pre- 
maturi. r 
Cord.Obf.fylu.Hcrba Irinis foliis Ollingero 
ex haha proinde Illyrica milia. Iris filu.altera 
Matthioheft foliis Gladioli longioribus, radice 
tenui, hgnofa, geniculata, fubrufa, inodorW: 
Tom. IL ^ 
xix- * 
; caule breui, flore csreris longe minore, odore 
Armeniaci Mali. Conflat hic foliis nouem 
purpureis , quorum extima, fuperiore taiitum 
parte aureis pinguntur lineis: funt qui hanc le¬ 
gitimam Illyricam putent,in quorum fententiai® 
etfi iampridem deuencrim,tamen rem longe ali¬ 
ter fe habere poftmodum compcri. Quandoqui¬ 
dem prsferri Illyricam npaerim non quod gene- illmc* dif. 
xc vel fpecic k noflrare differat, fed quod cceli, ferent, a. 
folique illius conuenientiaprsflantioribus pol¬ 
leat facultatibus, quod docuit ante Galenu The- 
0phr.l p.c17. Seritur iam Iris fylu. altera di&a* 
Sc in hortis frequens efl, tum ipfius floris amce- 
nitare, tum coloris proflantia, tum etiam quod 
nouis delcClentur homines. Sylueflris vtrinque 
generis plurima oritur in Goritienfi agro Salua- 
tino monte, Sc lapidis collibus inter faxa,odore 
non ingrato, quamtiis etiam ambas viderim in 
campeltribus,non longe aSontiis ripis. Iridem 
efle Illyricam Hermolaus Barbarus exiftimauici 
fed ab Illyrica & legitima Iride eam differre* Atf- 
toniusMuza in Examine fimplicium,fatis oflcn- 
Nos( inquit Dodon.h.fl.)Chamsiridem nun- 
cupauimus,antiqua deftitutam appellatione,nifi Contra 
forte Iris fit Aflragalices di&a * cui aliquatenus Hermol. 
fimilisefl. Irispcrpufillafilu.anguflifoliaLob. 
Obf. quam iamdiu defcripfcrunt , Sc vocarunt 
Chamsiridem Herbariinoftri, foliis gramineis, 
rigidis,fpithameis Sc pcdalibus,pufilli gladioli fi- 
milibus, floribus cxpaflis, csrulouiolaceis, ali¬ 
quando ptirpuiouiolaceis, nouem foliolis con¬ 
flatis: caulis palmaris &dodrantalis: radix gra- 
cilis , minimo aigito duplo minor, acris, guflu 
Xyridis:in Germania & Belgio frequentior pro- 
uentus. Chamsiris autem inter Irides minima 
efl, folia habet Gladiolo minora, angufliora, 
pinguiora: radices foris ruffje>intus candids,du- 
rs, guftuquc feruentes. Confiderandum an fit 
minima Iris Sc folia an fint pinguiora quimGla- 
dioli,nobis non videtur. 
Piant. Icon. pag. 69. Chamsiris anguftifolia 
Lob.54.Teut.97. 
Peregrina Iris Dod.non modo Belgio aut Ger¬ 
manis , fed Sc Italis , vt fertur, efl: non nifi in Locus & 
hortis reperitur. Floret Maio menfc ; folia tempiis. 
hyeme pereunt: Vere erumpunt nona. Proue- 
nit vtraquepaflim in pratis Vienns Auflris vi¬ 
cinis ad radices raonrium fitis,prsfertim qus in 
altiorcm caulem alfurgit,plurefq; flores profert* 
nec; differre putat Clulius (minorem faltem) ab 
ea quam Dodonsus Ghamsiridcm fimpliciter* 
Lobelius autem Iridem perpufillam filueflrcm 
anguflifoliam, appellant, Belgicis hortis iamdu- 
dutn familiarem. 
Efl nobis in horto 111 .E.C.Iris qusdamparua 
cui folia hyeme aecrefeunt. Geneus in hortis 
habent: folia producentem ibi vidimus Martio 
Sc florentem Maio: Gcneuaadferendam curaui- 
mus Sc plantandam in horto E. C. vbi nobis flo¬ 
ruit etia Autumno : Lugduni habebamus in hor¬ 
to,nec non alii: Placentis in Italia obfcraaui in 
hortis, Sc Bafilcs, audiui qui vocarent ( 0 raf^ 
lif$cn , Lilia graminea : quibufdam Cofmofau- 
dalum didta fuit. 
Facultate Sc viribus hsc Iris aeris Sc impense 
calida efl,aliifque Iridibus fimilis. 
IRIS TENVIFOLIA MAIOiTfLORE 
csruleo & flriato, Anguft.2. 
P Lurimum differt huius radix ab aliaru:Efl e- 
nim' Sc compluribus fibris albis, cum non- Dsfcripsia 
P PP * 
