LIBER XIX; 
caule : floribus albis alpedu ftiauiffimis donato, 
quoru terna rcpada folia latiora venis fiuc ncrilis 
luaue rubentib. iucunde infignitafiint ,nec non 
: oris perpolite breuionbus lineis concoloribus 
I ftriata:aliis vero incumbentibus ternis, &c tocid£ 
anguftioribus furre&is foliis penitus candidis, 
i Rtidice Iridis Clulii vocata:, liuc anguftifoli* fe- 
ctind* non abfimili,multis fibris donata. Fran- 
couallcjvulgo Franckf dal a Nicclao voti Brabiit in 
Belgium primum milia. 
i IRIS TENVIFOLIA FLORE VIOLACEO, 
an Clulii tercia? 
H Anc apud D.Platerum vidi, f lio duriore, 
folidiore,rigidioreque,quilm Iridis grami- 
ncasjcolore glauco Iridis vulgatioris, longitudi¬ 
ne cubitali. Caulis cubitalis, flores geut intense 
purpureos,paucos , foliis non ita vt vulgo vide- 
mus,rcflexis, inftar florum Iridis gramine*: cui 
etiam fimiles funt fubfequcntes Jtliqua angulof^. 
Nos Balilea Montbclgardum in hortum lli.E.C. 
Wirtcmb.tranftulimus. 
C^onfiderandum an h*c iit Iris anguftifolia 
tertiia Clulii hift.pofi:. de qua fcnbit : Ex radice 
nodofa multaproducit folia firma logiora quam 
fccunda,& prioris foliis magis angulta, fatura- 
que viriditatepr*dica,n6nihil etiam foetida: in¬ 
ter qu* cubitalis aflurgit caulis, firmus , aliquot 
flores proferens , Secund* floribus longiorcs,&: 
Prim* floribus p*ne limiles,fcd longe laturatio- 
re purpura & quali nigra proditos: quibus fucce- 
dunt capita prima: capitibus fimilia , femine c- 
ciam fltnili plena: radix, vt dictum eft, nodofii, 
dura,foris nigra , minimi digiti craffltudine,in- 
terna parte ex albo flauefcens, antrorfum ite. in 
latera progrediens, aliarum angultifoliarum I- 
ridum inftar, & tandem veluti in orbem fefc 
fpargens ( quod omnibus Iridibus elt commu¬ 
ne: )multis fibris donata gracilibus, duris, ficcis, 
lentis tamen, &c fradtu contumacibus, quarum 
anteriores 8c nouell* crafliores, molliores & 
candid*. C*terum huic fu* Iridi terti* Clufius 
Iridis marina: maioris nomen indidit quoniam 
iifdem in locis cum quarto proucniat. 
An Dodon.Hift.& in fol.Iris quam minorem 
flue teauifoliam appellant, aliis quidem hmilis, 
fed minor aut tenuior,qu* folia habet breuiora, 
anguftiora , nigrioraque,aut caflii quali coloris, 
qua:confricata,gtauiufculum reddunt odorem, 
Spatula: foetida:propemodum pcrfimilem,’fcd ta¬ 
men minus graucolenrcm : caules limilitor bre- 
uiores,f*pe vix cubitales i in quibus flores bini, 
tcrrfiue,alterni, colore camilco faturaro,fubinde 
Violaceopurpureo , forma aliarum Iridum pro- 
pemodum fimiles nili quod iplius foliola flngnla 
anguftiora flnt, &fupcriora contra in fc rautub 
no adeb rccuruentur/ed fere crcdta cofiftanf.in- 
feriora vero ac deorfum reflexa fimbriam non 
habcantjfcd folam lineam luteam : qua tamen 
parte calyci proxima, nonnihil hirfuta cft: ra¬ 
dices quoque obliqua:, nodofie, & fibi inuieem 
implicit*, & quandoque qudm aliarum denfio- 
res,l6gas,multafque fibras inferius demittentes , 
foris ruffa,intus fubcandid* aut fublutu*, guftu 
feruido,vti aliarum. 
^ Nafcitur in Germania, tcfte Valerio Cordo, 
& non procul. Floret eodem quo ali* tempo¬ 
re. Videtur nonnullis Plinii Rhizotomos. Sed 
Rl-azoton-ios’Illyrie* eft fpecies & quide pr*- 
ftantior,Plinio audtore; h*c vero contra aliis o- 
dorc&potentia infevidr, nec ili Illyride fed irt 
Germania reperitur: proinde non Illyrica , aut 
Rhizotoinos,fedfiiigeneris Germanica & te- 
nuifolia qu*dam Iris, qu* Spatulas fcetid*ipe- 
cies haberi pollet fi femen quod in filiquis gigni¬ 
tur , non vti aliarum Iridum planum, fedvclut 
Spatul* fcetid* rotundum eflet. 
C*tcrum potentia huius radix vehementer 
calida fcruenlquc eft,facultate tk viribus aliis I- 
ridibusnon inferior: adcadem,adquqill^ , ea- 
proptcr,pr*fertim recens,vtilis. 
Vt verum fateamur Iridem Dodon. non pof- 
fumus alfcrerc eandem cum Clufiana 3. quia ic. 
a Dodoncjo propolita pro Iride minore, aClufio 
ponitur pro Iridis anguftifoli^ 2.1pccic altera : 
pr*tcrca ignoramus an eadem fit cum Cordi ite 
Gefneri Iride tenuifolia. 
IRIS TENVIFOLIA M 1 CHELFELDENS 1 S 
fpontanca : forte Clulii Anguftifolia 
maiotflue prima. 
F Requc ns 
cft in paliH 
ftrib i * * * * & * * 9 Michcl- 
fcldenfis pro¬ 
pe Balilea Ipo- 
tanea qu*dam 
Iris>t aule du¬ 
os cubitos fu- 
peranrc : flore 
magno latis, 
c*rulco , vel 
purpurafeente. 
Siliqua, magna, 
longa , foliis 
cubitalibus , 
anguftis,angu- 
ftioribus in¬ 
quam , qu^m 
Gladioli.Hanc 
nobis Fr.Cafp. 
Banhinus loco 
dido colleda 
niifit. 
Confiderandum an h*c fit Iris tenuifolia 
Cordi H, pl. [ qu* Gefn. annotante,non procul 
Tiguro nafciturjtcnuior fatiua,filueftri & Xyri¬ 
de,foliis dodrantalibus aut pedalibus, femuncia 
latitudine nunquam fupcranribus,plurimis ade- 
fo radicum c*fpitc alFurgentibus. Caules fatiu* 
Iridi fimiles profert, multo tamen graciliores, 
in apricis pratis cubitalcs,in frutetolo vero pro¬ 
ceriores,flores foliorum numero politu & for¬ 
ma faciu* fimiles habet, nifi quod minores ma- 
gifq; purpurei fint,& fkuaerue* fimili lanugine 
careant,cuius vices occupant: iuxra fingula cria 
inferiora & inflexa folia, totidem linentis in 
purpura coloris ftamina. Radices lubfunt mulrq, 
cranfuerfis , graciles, in lupcrficie nigricantes, ite. 
propter vetuftas foliorum reliquias villol*,intus 
candidq , libi ipfis implicit*, a quibus pr*dida- 
rumIridum modo exeunt fibrc&Cirri: trita,re¬ 
centis adhuc folia medium inter fylueftrcm Iri¬ 
dem & gramen odorem fpirant : Radices verer 
pivcfcripcarum more fauces exurunt. Nafcitur in 
apricis planlfque pratis,& frutetofis ac humen- 
tibus campis &c. 
Hqc puto(inqtGefn.hort.)eft quq in pratis humi- 
dis quibufda apud nos crcfcit copiose': ite femina 
quoque profert,Illyrie* fimilis, vt audio : cora- 
ppp 4 
F AcnltAU 
Dcfcripfii) 
