Locus, 
Iris ATlgufi. 
F- 
75° HISTORIA PLANTARVM 
Jnuni vrbana vndiquaque minor. Eadem in hor¬ 
tulo meo iam aliquot annos durat. Ab hac dif¬ 
ferre puto duas filucftrcs aMatthiolo exhibitas, 
in montibus & collibus faxofis nalcentes. 
Tragus,forte hanc tradit his verbis; In qui- 
bufdam humedlis pratis &: campis, qua: Rheno 
prope Vormariam > & Oppenheimium oppi¬ 
da,adiaccnt,Gladioli ccerulci quoddam genus m- 
ueni, cuius flores aquei pene coloris,fcd cum cx- 
ruleo mixti videbantur elfc,ternis verfus terram 
inflexis foliolis fingulipra:diti.Ca:terum quod ad 
reliqua attinet,hoc clt,lolia, caulem,& radicem: 
Iridi de qua Icquenti agemus capite , per omnia 
accedic hic Gladiolus,nili qubd totafua fubftan- 
tia magis exiguus,&anguftioribus foliis 6 c acu¬ 
tioribus illa ellc deprehenditur.Scmcn fertin o- 
blongisac triangularibus liliquis, non aliter at¬ 
que Gladiolus luteus.Intcromncs Gladiolos nul¬ 
lus faneextat , qui mihi quidem aptius ad Xi- 
phionleu Gladiolum Dioic. referri polle videa- 
tur,quam hic ipfe Gladiolus cmrulcus exiguus, 
quem Germani flcinblfltt? 0 d;tvcrtel vocant. 
Iris anguftifolia maior Clulii Hifpan. Iris io. 
Pann.Et Hift.poft.Iris anguftifolia prima & ma¬ 
ior, qua: multa profert folia longa,rigida, angu- 
fta, nigra,qux compretfa vel confracta,ingratum 
tecrumque odorem fpirant.propemodum vt Spa¬ 
tula fmtidx vulgo appellata: folia, minus tamen 
graucolentem : inter qua: caules teretes, oblongi 
6 c cubitalcs,interdu:n etiam longiores exurgunr, 
quaternos aut quinos flores ex vaginulis latera¬ 
libus promentes , Iridis bulbola: verficoloris 
floribus forma non admodum dillimiles , colore 
ctmilcofaturatioreprarditos, quibus fuccedunt 
oblonga capita trigona fubrufa,multo firmiora, 
magifque cartilaginola , quam latifoliarum Iri¬ 
dum , iis paria qua: in Tripolitana ,angulis etiam 
eminentibus, Sc quodammodo geminis, qua: dc- 
hifccntia, femen duplici ferie digeftum, aliquan¬ 
tulum comprcllum iangulofum , olleajquc du¬ 
ritiei , fubrufefccnte membrana tectum often- 
dunt: radices obliqux, longa:,nodofx,gracilio¬ 
res quam in latifolia , Tripolitana: radicibus 
xquales, fons nigricantes,intus candicantes,aut 
pallcfcentes, fiporc acri iferuido, multas lon- 
galque fibras fpargentes. Iftiusgenusinucriitur, 
iam deferipto per omnia fimile , prxtArquam 
qubd in eius foliis confradtis nullus grauis odor 
percipitur. 
Primi generis primum confpiciebat in Bel¬ 
gicis hortis cultam,deinde anno 15^. plurimam 
Iponte nafcentcm in ampliflimo quodam prato, 
flumini Rheno vicino,viaqux Mogutia Oppen¬ 
heimium ducit,obferuabat: aliquot deinde poft 
annos,herbolis quibufdam locis iuxta vias, & ad 
quorundam pratorum margines non procul a 
Mandcrftorf, quinto a Vienna Auftrix mil- 
liari , atque etiam apud Walterftorf : po- 
itremum anno 1597.10 pratis quibufdam Nunga- 
nx apud Lindvva llI.V.D.Banafy arcem. 
Floret vtrumque genus Maio, interdum dun- 
taxat Iunio,fi alperior hiems prxcellerit: femen 
maturum eftAugufto. 
Iris angnflifolia flore violaceo,reflexis 
fAus lacteis, & purpureis venis 
vanis. Clufiiti. 
Iris anguftifolia quinta nec foliorum forma, ne c 
radicibus multum differt a maiore marina: nifi I 
qubd folia habere non videatur tam atra viridi. 
tate prxdita : flores etiam plurimum differunt: 
nam tria furrebta folia purpurei funt coloris & 
violacei,tria vero reflexa, & terram fpedantia 
paullo latiora funt,& multis la&eis purpureifq; 
%’cnis alternarim permixtis ab ipfo folii vngue 
c corientibus, atque fecundum longitudinem & 
in latera (e fpargentibus,gratiifimam varietatem 
dh • iunt. Floret cum marini, ferius prima, lu- 
nio videlicet mente, femen maturitatem adqui- 
ritSeptembris initio. Hanc fponte nafcentcm 
non vidit Clufius, fcd in Belgicis duntaxat hor¬ 
tis cultam obteruabat. 
IRIS TRIPOLITANA FOLIIS 
longiflimis flore aureo. 
P Roximis annis ( inquit Ciufius)Tripoli adfe- 
rebarur Iridis genus quod 1599.florem pro¬ 
tulit Amftclrcdamcnfi Ciui,qui eius caulem cum 
; flore & filiquaadme mittebat iunio menfe : i- 
pfam etiam plantam biennio ante mihi commu- 
nicauerat,qux quidem ctiamnum viget, fed flo¬ 
rem nondum tulit: Eft vero hxc Iris Tripolita¬ 
na e celtiorum aut altius adurgentium genere* 
fjha habens reliquis quas cofpexcrim multo lon¬ 
giora, bicubitalia videlicet, medix inter lati¬ 
foliam & anguftifoliam latitudinis,vnciam vide¬ 
licet lata, reliquarum Iridum foliis magis viri- 
dia,non tamen lplendcntia, vt Xyridis: caulem 
habebat inter folia prodeuntem, quinque pedes 
longum, vel etiam longiorem, rotundum , fir¬ 
mum,licet non valde crailum, nodofum , & ali¬ 
quot breuioribus foliis proditum : in cuius fum- 
mo bini & terni flores e vaginis prodeunres,nou£ 
foliis in ambitu quodammodo Imuofis, conflan¬ 
tes,Iridis bulbofe flauo flore floribus forma non 
dillimiles, aurei coloris,quorum tria maiora ver¬ 
fus terram valde reflexa, & iis incumbentia tria 
alia minora alata ligulam flauam tegentia, tria 
reliqua e lateribus maiorum prodcuntia,aflurge- 
bant inftar illorum qua: in Iridibus bulbofis con- 
fpiciuntur,bifidumque mucronem habebant: flo¬ 
ribus fucccflcrunt trigona capita ,in /ingulis late¬ 
ribus gemina cofta fiue neruo fecundum longitu¬ 
dinem eminente , nondiflimilia capitibus Iridis 
anguftifolia maioris, fimilibus etiam feminibus 
plena:radix digitalis craflicudinis, nigricans,& 
nodola,inftar radicis anguftifoliarum. 
IRIS TVBEROSA BELGARVM. 
E Andem, Dcfcr: 
inquit Lo- 
bcl. Obf. qua 
noftri hodie 
Iri dem bul- 
bofam nun¬ 
cupanti per¬ 
peram Matth. 
Hermoda&y- 
lum verum 
facir,cum Al- 
droando pe- 
ritiores Itali 
pleriq; Diofc, 
priorem Lon¬ 
chitidem fan- 
xerunt, quod 
nulla extarcc 
planta pro¬ 
pius Lonchi¬ 
tidem adum¬ 
brans. 
