HISTORIA 
VNIVERSALIS 
PLANTARVM 
LIBER. VIGESIMVS SECVNDVS. 
CAPSVLAS , SEV VASCVLA FER-ENTES HERBA; , ACRES 
Sc calida; fere omnes, vc Naftnrcia, Thlafpi Sc fimiles. 
A Stliquofis herbis haud i ta Unge recedunt , qm minuta quadam vafiula ferunt profemmii theca Ceu bur . 
a, n m f“? enor ‘ l ! br ? d, “ Parant, nifi hac ip fi feminum receptaculi notd mamfefta dr- 
JtinclaJiujjent. P rotndepecuUan Ithn Mas comprehendere hbuit,quem tamen fimus volet appendicem fa- 
TJiidTfint' mm "’“ “ CUf ' S ’ & ' lUm M,UCnf “ /,f 5 1 uii & h ‘ 'l u ‘V ,e [‘ lJ *1 ue ‘ cm 
NASTVRTIVM VETERIBVS. 
C A P V T. I. 
Oc tanquam notum non def- 
cribunt Authorcs : tantum ex 
attributis colligere liccc ali¬ 
quas notas. Diolcorides lbcri- 
bem foliis Sc radicibus dua¬ 
bus (■ odore) Nafturtio compa¬ 
rat: Eryfimum iemine flauo: 
Sifymbriu aquaticum fapore acri. Galenus viri¬ 
de inquit venire in obfonia cum pane, quoniam 
cius mordacitas humiditatis admixtione mode¬ 
rata fit, non exurens,vtfi ficcum eilet; femen 
quoque adurens, vt Sinapis. Theophraftus in¬ 
nuit latiuum efte, quando ait: mcnfe Iulio Na¬ 
fturtium ferere allolent: exit k fatu die quinto: 
femen autem vetus ederitis prouenit: conftat a- 
cri fucco. Genera huic minime plura: diuerii- 
tatemenim generis ei deeife Omnino volunt: 
Sed & Diofcorides vnius tantum meminit. Pli¬ 
nius duo tradit , ac alterum album, Sc alterum 
nigrius facit, fed nequaquam deferibie ; memi¬ 
nit Sc filucftrisjcui clfcdum maiorem ad omnia 
tribuit. 
na Ka.pfct.uoy Diofcoridis Ipuria, nunc Cynocar- 
irum damum,nunc lberim,nunc Cardaminace«m feu 
Cardamanticam vocantj Aigypt iiSemetb : Ro¬ 
mani Sc otficiiise Nafturtium ; Barbari quidam 
Herbarii Crefiunem h.rtenfcm , Apuleius Carda- 
minam, Serapio Norph , A lebep, Marcbita : Auer- 
rhoes Alcharf : Mauritani Naf,Alcbef , feu Narf: 
Germ.fres/ ©menlrefi: Belg. ferfe/jjafffcrfe. 
Gall.Cr ejfun , Crejfon de iardin, Crejfon alutiis oti 
Nafitort Dodon. Ital .Nafturtio,Sc Agretto : Hifp. 
im: Nafturcyu Sc Malpica. Angi. (£>erbm (frcffye , Sc 
«Eorore Crcfjy8.Boh.K3cncba. 
Nonnulli yjs^nu.ov Grxcis didum putant,quali 
yj.p>)J'ciuov , quod caput domcc: nam arcem men- 
“ Tom* II* 
tis oblidens fua ferit acrimonia, 5 cignea vi pro¬ 
ditum caput tentar. Aliis to kI(>cls p.jjny , id eft, 
qubd pupillas coeuntibus oculorum palpebris 
ablcondat, ita dici aiunt: nam lun>inibus ad¬ 
motum fubinde cogit conniuetc. A quo ^cTa- 
(xvTfiv verbum declinarunt,quod conniuere dici¬ 
mus. Nec defunt qui didum arbitrentur « vm » -n 7 s 
K&pJibSi qu6d cor foucat, Sc in fyncopc cardiaca 
plurimum valeat, id innuere videtur Ariftopha- 
neSjCumait,s^ 0 ;V iipn^oy ^tAtua^ij ^ JWuTT«r;Edi 
heri Nafturtia. Quid Nafturtiar is? E t, styDuuav 
c Dn&iaViKj CKiTm-nwj va,id eft,qui acri lunt ani¬ 
mo, iu(Mquc,quiqj Nafturtia tuentur,id eft,acutu 
cernunt. Nafturtium vero Plinio audorc no- 
mcnaccepit k narium tormento. Et inde vigo¬ 
ris figniheatione Proucrbium id vocabulum 
vfurpauit , veluci torporem excitantis. Qu» 
vulgarium Plinii codicum ledio cum vix tolera¬ 
ri poftit, voce excitantis ad praecedentem gi¬ 
gnendi cafum non rede relata, cum potius ex¬ 
citans fcilicct lignificatio, fiue proucrbium, legi 
debere videatur, Cornarius multo emendatius 
locum hunc legiife videtur,hoc modo. Et inde 
vigoris lignificatio prouerbio eiuselum vfurpa- 
uit,velut torporem excitantis. Eft enim re ue- 
ra proucrbium, ioda v , Ede Nafturtiumi 
quod in focordem, ignauum,& hebetem diccba- 
tur,propterea quod vim Nafturtio inelfc crede¬ 
bant animi vigorem excitandi, vc ex Plinio di¬ 
cemus. C^wdorredicicur, quia perenni fobo- 
lc, fummis femoribus, vel etiam Bruma: rigori- 
busfpretis, crcfcit. Francigena: etiam C refton 
d 3 Alenois ab alendo forte vocant. 
Omnis eft tepoLis,loci,&: cadi, tefte Palladio, 
fimum non dehderat: humorem, quamuis dili¬ 
gat, ramen deeife 119JJ curat. Si cum Laduca 
Hhhh 
