/ 
P9 6 HISTORIA 
mc cacpic irrepere fatiuis admodum probata 
epue Cilicia vocerur. Folio Cappadociar:nm cril- 
piun, latiufque eficc. 
Quod dc laticaulc Fcribiuur , aliquando hor¬ 
torum valuis cius caules veiles ob amplam lati¬ 
tudinem, non videatur mirum : vidit enim Cx- 
falpinus inter Anchulas caulem aliquando in 
lpeciofam latitudinem crcuilTc: paucis foliis, vt 
.pote nutrimento in caulem ablumpto : mulco 
autem magis id Lactucx contingere potcftihabi- 
tior enim multo eft cius caulis. 
Kae Sariuam Lactucam in tria diduxit genera Tra¬ 
gus. Eorum primum eft, Lcuftuca latiua ma¬ 
ior : alterum La&uca crifpa: tertium, quai 6c i- 
pfa crilpa dicitor,pulcherrima eft. 
Matrhiolus in_priorib.comm.plura quidem ac 
Kxc*uHs> diucrla agnofeit genera, qualia vero illa line 
Jlue jefSilss -non docet, ac li non cognita. Melius certo in 
poft.comm.cum magn.hg.& Hift.gcrm.ac etiam 
C rU Epic.cum addit. Camerarii doctrinx lux conui- 
lic, dum crifpam conglobatis in orbem foliis,te- 
neramque inucniri (cribit,ac etiam duram,patu- 
lam, ladtefccntemquc haberi,elTe etiam quam a 
lato caule Laricaulcm , & a rotundo Rotundi- j 
caulem , &c quam Seflilem (excaulcm Ryft.qui 
triplicem hanc differentiam habet) quod humi 
procumbat, appcllauerint Graeci: fcvcrb in Ca¬ 
pitatam, Rotundam Se Crifpam (ita etiam Fu- 
chf. diftinxic & Lonicer. ) diuidere : dif¬ 
ferre etiam foliorum colore, nam aliam laru- 
rate viridem ellc, aliam fubviridem, aliam fub- 
candicanccm,aliam eruentis maculis rcfperfain, 
e Cypro allatam : effe &c quartum quoddam ge¬ 
nus, cui in cibo prima laus lit, Romanum vulgo 
vocatam. . 
Dodonxus gallicus Laclucx fatiux quinque 
eradit fpecics, dicirque carum primam abfoluce 
Lactucam vocari: fecundam a Plinio Ladtucam 
crifpam appellari : tertiam verb Lactu¬ 
cam Laconicam & fertilem ab eodem Plinio;* 
Columella Beticam, a modernis autem capica- 
Je* Stfitlu. tam nominari: Quartam fpeciem , cflcCecuia- 
nam Columellx : quintam tandem eiufdetn Cy¬ 
priam fcu Plinii Graecam : &has duas fpecics 
modernis effe incognitas. Aft Dodon. Lat. alias, 
differentias habet: ait enim cultura mangonio 
Y df i ucd non raro folia Lattucq horccniis in alia fpeciem 
folio abjeti- transformari: vel enim crifparifieCrifpa a Pii- 
rtitt hirrit' nio, Cccilianam a Columella cognominari: aut 
« j :i m le in orbem contrahi, vt capitatam Brafli- 
f eam annulari videatur , Se vulgo Capitatam, 
Scfl j lcin > pi inio Laconicam, Columella: Bxti- 
cain.Crcfccnrio Romanam vocari : atque hu¬ 
ius quidem media ac interiora folia ea diluto 
admodum luteo colote inalbicare : prxrer has 
verh & aliam quandara Laducam elle folio obf- 
curius virente» aut, vt Columella dicat, viridis 
coloris: quam Plinius Nigram appellet, larn Se 
quandara fulci, ac veluti purpurei, coloris , li- 
ue ex albido rubicundam , hanc Rubentem, m 
fallatur, Plinium nominare : ac addit paulo vn- 
fri : Purpuret folii, fiue ex albido rubentis , Cy¬ 
priam elti Columella:, Plinii Grxeam. Videt 
pUrexM. Dvdoiiti varium & mutabile caput. IsinHiltor. 
oall.Crifpam Plinii , aCecilianadiuerfam fta- 
ruit, nunc in fol.Lac.viiam S; eandem pronun¬ 
tiat. 
Lob.in Adu. quaruor adfcvibit Liducse iati- 
ux varietates. SatiuamfolioScariolte : Seflilem 
itue Capitatam,rugofis crifpi Braflicx foliisfha- 
rum duarum filum meminit in Obferu.)Roroa- 
PLANTARVM- 
nam dulciorem , nigriore & Scariolx horrcnlis 
folio,femine nigro: dc Crifpam,non capitarani. 
Has quaruor differentias agnofeit etiam 
Schvvcnckfcldius: additque quintam Laducam 
ful'cam,nigram Cxfalpiuu cognominaram. 
Plurcs His differentias adfert Tabern. Ladu- 
camabl'oluteinfcripram,capttatam,crilpam pri¬ 
mam [hanc nos eandem facimus cusi piuldcm 
inrybacca crilpa crifpam fecundam, Intybacea 
Intybaccam crifpam, Se marinam,qu.e eft capi- 
taca,pnufquam caulclcac. 
Hift. Lued. videtur recipere Laducam fati- «.£"/4 
uam,Crifpam , Capitatam , & Romanam. Sed 
cur illam folum fatinam inferibit : nonne Se cs- 
rerx tres fatiux fune? 
Cxfalpinus has differentias ftatuit. Semina, 
inquic,ahis Lactucis candida, aliis nigra: diffe¬ 
rentia quoque & in foliis : quxdam enim latio¬ 
re folio conflat : quxdam longiore , quxdam SexrtU 1 
crifpo : quxdam plano : quxdam in ambi¬ 
tu fumato , ac valde crifpo, quam priuatim 
Scarolam vocantia cuius fimilitudine Laducas 
& Scarolas vocant, Tunicarum plexus intrica- 
tos,ceruiccm,Se carpum ornantes: Alia Capu- 
tiacognominatur, cuius folia clauduntur ad car 
pius ctHgicm: differunt quoque colore,qu<;dam 
enim alba.qux frequentior em Alia rubra, ac fi 
vinum fohiseilce aiperfum: Alia nigra: (emina 
autem nigra Se huic , Se rubrx,cxceris aurem 
candida. Harum autem expolitionem cum Ve- 
rerum Laducis parum claram eflc , parcim cu- 
rioliorem [ labotioliorcm iotelligo,J videri feri- 
bit. 
C.Baub.Phyt. ex Cxfalp.fua mutuafle Hobis 
vidctur.cuius verba hxc funt.Diuidimus Lactu¬ 
cam fatiuam in Crifpam, Rotundam, Capita¬ 
tam, Romanam, Cypriam : folio enim alia eft 
latiore, alia longiore, aLia crifpo, alia plano,alia 
iiuuato, alia eoiore rubro, alia purpureis macu¬ 
lis afpcrfo, alia obfcurius virente. Sic Se Ca¬ 
pitata colore differt: alia enim alba, alia rubra, 
ac fi vinum foliis effer afperfum, alia nigra: hif- 
que duabus pofterioribus femina funt nigra: a- 
liis veto candida. 
Et hxc in genere dixiffc fit fatis: ab vniucrfali. 
busad particularia deiccndamus. 
Laducx (impliciter didx nomine duplex in- ^ 
tclligenda venir .Sdtird Se filueftris.Satiua queda 
eft vulgaris capitata Se no capitata & alia rubra: er »»" “t- 
alia Romana dulcior: alia longo, & valde angu- *»*" 
fto folio : alia crifpa difledla.ar/ar/frn quxdam " „ a 
folio laro, fucco virofo, quxdam folio lato, fuc- ^ 
eo virofo,quxdam Endiuia dicta folio laciniato, 
dorfo fpinofo , alia murorum flore luteo : alu 
purpureo,Se his afttncs.de quibus ordine. 
Deicribitur ab bis diuerfa Lactuca fyluatica 
purpurea fylueftris fc. t.sQutdbThalli. Eft hc. 
iiluarica noftra Lactuca purpurea. Laduca er¬ 
ratica, if iv.r.i ts' Dioiccridis eft,fi Trago cre¬ 
dimus,qui eam ab Apulcio Lactucamfiluaticam 
dici ait: Hxc a nobis Hedypnois Fuchfu inicti- 
bitur. Idem Tragus Lactucam minorem 
id Diofeoridis, ad Ladtucam iilu. pertine¬ 
re feribit: V'ocatur hxc i nobis, Hieracium mi¬ 
nus Fuchlii prxmorfa radice. Per Ladtucam 
Leporinam Apulei intelligiinus Sonchum lxue 
Se alperam Fuchlii : In Syr.de Cichorio Ladu- 
cx Ivlu. nomine fumit Ioub. Pharm. Sonchum 
afperum. Eft Laduca Leporina Apulei Traga 
Hieracii fpecics parua. Laducam filuaricant 
Apulei credimus effe Sonchum tertium fiue rc- 
r pencem. 
