fOoQ 
HISTORIAE 
An Trago 
Ladtuca cul¬ 
pa Se tertia, 
fraiiH lar^ 
tid? / in dc- 
fcriptione 
temo loco 
exhibita? 
Cxfalp. La¬ 
duca qux- 
dam in am¬ 
bitu finuata 
ac valde crii- 
pa,quam pri- 
uatimScaro- 
lam vocantia 
cuius limili- 
tudinc La¬ 
ctucas fcSca- 
lolas vocant, 
tunicarum * 
plexus intricatos ccruiccmSc carpum ornantes. 
Loniccrus huius iolo nomine meminit,& vo¬ 
cat Frau£ Iatnd?. 
Geraed. Lactuca j.crifpa altera, 0 m&ll cnrlcb 
Ictrncc. 
Ladtuca crifpa Geneux proucnit in hortis : 
Moutbelgardi habemus in horto C.Wirtcmb. 
Torushiemem terentem. Watvvilla attulimus femi- 
icmpur. na _ Bulliere quoque obfcruauimus. 
Qwa: a Lat.Lactuca vocatur , aGrxcis 9 ei/«? 
dicirur,aRccentioribus,vtSimeonc Scthi, u 
t \ioy vel {*&ri?joY , 6c Sijcfex/w, quanquam iilucftcc 
hn° 'uarum °l us quoddam proprie*appellari Gafe- 
iiTgeucr™ nus fcripfcrit, PythagoricisBnuchum, 
quod cocta coitum r.ucrrat, mulieribus vero A- 
Itylida: Hcbrxis>teftc Aruch Monfteri, Chaf&rct, 
Mauritanis CherbJs,(eu Cbd>‘ Aui c.Alihace: Ger- 
man. 0 ftktlftmd?/ & toqjmaln Fraur/Belg lac- 
toun>c, 0 fc!aer, Gall. Laiftue > Hifp.z;rr/;/^, hec- 
tuga y 2c abface: hilLartuca Angl.lcttce: Boh. 
0 alat & locyta. Hung.0alata. 
Lactuca, vtCrefcentius credidit, feriSc traf- 
Locus plantari poteft fere toto tempore anni in terra 
pingui bene fubada per fc vel mixta cum aliis 
herbis, Se qux fata fuerit Autumno vtiliter pla¬ 
catur JiicnLe Decembri circa arcas aliarum her¬ 
barum qux tum feruntur. Ipfa enim non timet 
gelu, fcd roboratur ex co,& erit bona polt hic- 
guxrrjnf. „ lcm cum a]ii s herbis quoufque femen produ- 
fUnttntur- cct s C£ jq U? d c natura paFuarum,non tranlplan- 
tantur.Qux vero funt ex magnis qux Roman* di- 
cutur,quq habent albafemina.tranfplatari debet, 
vt creicant & dulcedinem habeat, multum iuua- 
tur irrigatione tepore ficcitatis.Scritur Laduca 
r toto anno, fcd Martio Se Aprili menfibus potif- 
:!o*' limum,binis menfibus inter femen plantamquc 
& maturitatem. Proucnit a fatu, inquit Theo- 
phraftus,dic quarto vel quinto, recifa regermi¬ 
nat, cuius regerminari caules fuauiorcs : nam 
dulciores , quamdiu teneri funt : quidam hos 
magis laduofos elTe: primos autem magis ama¬ 
ros, Se minus concodos: radix breuis, maxime 
vniftirps; quia caret multiplici, radice; fcd tan¬ 
tum fibris cohxret: tranflata breuioris eft radi¬ 
cis, quam fata: quia ex lateribus magis mittit: 
(emen lanugine continetur. Transferri autem 
debet, authorc Columella, cum fex foliorum e- 
xit. Locis quidem apricis , & maritimis opti¬ 
me Autumno ponitur : mediterraneis , Se frigi- 
dit comr^,hyeme non xqiie commode difpergi- 
PLAN TAPv VM' 
t«r: fcd Se. huius quoque radix fimo liniri debet , 
raaiorcmquc copiam defiderat aqux , ficque 
fit tenerioris folii. Sunt autem complura 
Lattucx gen' r.i, quie luo qtixquc tempore feri 
oportet: La enimqux fulci, &>yduc purpurei, 
aut etiam viridis coloris, & crifpi folii, vti Cx- 
ciliana mcr.fe Ianuafio rede difleritur. At Cap¬ 
padocia , qux pallido, & pexo, denfoquc folio 
viret,mc;ueFebruario: qux deinde candida eft. 
Se crilpilLimi folii, vt in prouincia Bxtica eft fi 
nibus Gaditani municipii, mcnfc Martio rede 
pangitur. Eli: & Cyprii generis ex albo rubicun¬ 
da , leui Se tenerrimo folio, qux in Idibus Apri¬ 
lis commode difponicur. Fere tamen aprico ccc- 
li ftatu, quibus locis aquarum copia eft,pene to¬ 
ro anno Laduca feri poteft : qux quo tardius 
caulem faciat , tum aliquod incrementum ha¬ 
buerit,exiguam teftam media parte accipiat, eo 
enim quali onere coccitain latitudinem fc dif¬ 
fundit. 
Si vero Se bonafpccic habere velis Laducas 
duob v diebus antea quam es ablaturus, comas i- 
ipfarum, h. c.fupcrnam partem, iuxta Conftan- 
tinum Cxlarcm, ligato: fic enim albx Se Ipecio- 
fx erunt. Inalbat ipfiis etiam arena fuperne 
infufa. Si vero velis Laducas facere concauas 
Se foliofas, Se in caulem non cxcrcicere, fcd hu- 
milcs,oC ad terram depreffas elTc, tranlplantatas 
rigabis: quum autem altitudinem palmi habue¬ 
rint, circumfodies ipfas vt appareant radices, Se 
ftcrcore bubulo recenti oblitas obrues, Se ftatim 
rigabis. Vbi aurem incrcucrint, germen acu- 
tillimo ferro finde, Se teftam non picatam impo¬ 
ne, quo in latitudinem, Se non in longitudinem 
augmentum capiant. 
Vt autem Laduca habeat in fc Apium, & 
Erucam, & Ocymum , Se alia huius generis ab 
eadem radice , caprinum aut ouillum ftercus 
Didymus accipit, Se quantumuis paruum fit per¬ 
forat , Se induftric euacuat, fcminaque dida, 
autquxcunquc vclis,incuacuatam partem den- 
fc indit,& in profunditatem non minorem duo* 
rumparuorum deponit, ftercore tenero ac raro 
prxlubftrat,deinde tenui terra aggcfta, & fcnfim 
aqua rigat, atque etiam vbi enatum fuerit femen 
irrorar,afliduc ftercus infpcrgcndo,&: poftquam 
iu caulem cxcreuerit, multo plus diligemix ad¬ 
hibet, nafciturque Laduca cum iuicdis fimul 
feminibus concreta. Alii duas aut tres capri¬ 
ni aut ouilli ftercoris pilulas confringunt, & fe¬ 
mina ipfis admifeent , caquc fimul in linteo- 
lum mittunt & rigata defodiunt , aliaque item 
cura adhib^a Laducam multiplicem Se varia¬ 
rum fpccierum habent. 
Reddetur Laduca odorata, fi Citrii femen 
in cius femen imponatur, Se lic lcrarur. 
Laducx fatiux, vderibit Diofeorides, refri¬ 
gerant, ftomacho grarx habentur, fomnum con¬ 
ciliant, aluum cmolliuni; lac cuocant (augent 
Corn.)veri!m decodx magis alunt. Stomachicis 
illotas ctfc prodeft. Epotum femen affiduas li¬ 
bidinum imaginationes in fomno compcfcit, 
& Veneri refragatur (atfemen ipfius potum,his 
qui ailidue femen per fomnum effundunt, auxi¬ 
liatur Se coeundi appetentiam avertit. Corn.) 
Ipfa vero frequentiores in cibo claritati oculo¬ 
rum bfticiunt [ fi afliduc edantur vifus hebetu¬ 
dinem in d ucut: jMuria condiuntur,cum in cau¬ 
lem exierunt, vim quandam nancifcuntui fucco 
ladis filucftris Laducx fimilcm. 
Eft, inquit Plinius , quidem natura omnibus 
refrige- 
Satnm: 
teput 
Hat Ure, 
muiigoruti. 
Inalb/tuc. 
Srjsihs. ' 
Odor alii *i 
nus. 
Vires * 
^fus in 
genere, r* 
Diojt. 
Ditft. '**> 
na Itilti 
