LIBER 
refrigeratrix , iieo sftfctgraMt ftomacho forti- 
dium auferant , cibique appetentiam foci 
unt. Diuus certe Auguitus Ladtijca confcrna. 
rus in xgricudine fertur prudentia Milii: 
Medici. Somnum faciendi, veneremque inhibe- 
dnxitiiTi refrigerandi, itomachumpurgandi(ro- 
borandiDalechainp.)fanguinem augedivimha- 
nenr,quoniam ii: jndationes difctftiunr, lucfiitq; 
lenes faciunt, concodtiones adiuuant. Crudita¬ 
tem ipfa: nequaquam faciunt, nec vlla res maio¬ 
rem intibis auiditatem incitatinhibetquecade: 
in c.iulEialtcrutraquc modus effi Ambuftis pro- 
1'unt recentibus, priufquam puitulx fiant cum fa- 
le iilitat. Viccra etiam qua: ierpunt, coercent i- 
"itio cum Aphronitro , mox in vino trita. Igni 
foro illinuntur. Conuulfr & luxata caulibus 
tritis cum polenta ex aqu i frigida leniunt: eru¬ 
ptiones papularum cum vino &polenta.In cho¬ 
ici a quoque coCcas patellis dederunt, ad quod v- 
rifilfimx quam maximi caulis,& amara. Quida 
laitc infundunt. Dcfcniefa&i ii caules, &(to- 
macho vtiliilinu tradunrur,ftcutlomno,& faciua 
naxime Lactuca,& amara ladhenfque, quam me- 
comdcmvocauimus. Hoc lac & oculorum cla¬ 
ritati cnm muliebri lafte vtilifiimum efle praci- 
intur: Semen faciuarum contra fcorpiones da¬ 
ri : Semine trito ex vino poto & libidinum i- 
magin.uioncsin fomnocompefci. Quidam ta¬ 
men frequentiores in cibo officere oculorum 
claritari tradiderunt. 
Sed dc iis accuratiffirae Gtlmts. Pk-rique Me- 
dicoruni,inquic,hoc olus, vt Ficus Aummnaiib. 
frudtibns prarulerunr.Nam inter ipfj aliud me¬ 
lioris fucci noninuenias. Qiiod porro nonnul¬ 
li vitio Verterunt,id ci in pracipuam laudem ce¬ 
dit, diccltces fciliccrcam fanguinem& quidem 
multum generare. Er fi ira re vera haberet, no 
modo nulli olerum, fed ncoptimi quidem fucci, 
ac maximi nutrimenti eduliis effice fecundum. 
Si vero quia permultum e LaChica fonguinis co¬ 
geretur, idcirco damnandam cara cenieant, fo- 
cillime huiciti.ilo occurripoteft : quippe quum 
veiccntibus,&liberaliijsexerceri, Seca parcius 
vei integrum fit. HXc ergo aduerfus cos qui olus 
hoc non i-affic Vituperant. Illud porro lcirc co- 
uenit, omnibus aliis oleribus pauciffimum fan- 
gitinem & vitiofum generantibus, exfolaLa&u- 
ca non multum quidem, nec vitiofum, haud ta¬ 
men omni ex parte laudabilem gigni. Vt pluri¬ 
mum quidem cruda ips.i rtfeuntur : xftatc aute 
cum iam in femen proruptura cll, in aqua dulci 
pracoquentcs cum oleo, garo, & aceto affiumut, 
aut cum aliquo cx condimentis, obfoniifue.prq- 
fertim iis qu.e caleo condant. Pl^riquc etiam 
antequam cxcaulcfcat in aqua elixa vtuntur , vt 
ego iam facio,cx quo dentes mihi deteriores cf- 
fe coeperunt. Nam amicus quidam meus cum o- 
lerc hoc a longo tempore, me vt familiari cibo 
vfuin fuiffie fcirct.videretque pod mandi a me ci- 
rra magnam moleftiam non poffic, cofture rario- 
hem indicauir. Etenim iniuuentute quoniam 
os ventriculi bile eftcrucfccbat, xdus moderan¬ 
di gratia Ladluca vcebar. Cum autem ad prouc- 
(ft.uu astarem perucniiIem,olus hoc contra quam 
in inuentutCjiomnum iam omni (ludio &: indu- 
ftriaacccrfenti auxilio fuit.Quippe qui eriamnu 
iuuenis Umbrandi gratia vigiliis dedita opera 
me affiucfcceram. Declinanto iam <;tate ipia ex 
Ic infomni , grauius hoc incommodo afficie¬ 
bar. Aduerlus quod vnicum mihi prafen- 
tiffiimum remedium La&uca vefpcre comman- 
XXIV- 
icoi 
Fri S Uum «go hrt«idimque fuc- s»,» 
P r .non tamen virioium.Iraquc,ficut a- ftrjtmemS 
ba °lcra ,4 .uda concoctione non excidit, neque 
nluum cohiber.vn neque impellit,Atque hsciUi 
non nnmento accidunr.quum nec aultera.nec a 
cerbafit,quibus facultatibus in vniuerfum al¬ 
nus hditut■ .quemadmodum a falfis.acribus, & 
onimnb abdergendi vim habentibus ad excrc- 
tioucm concitatur, quorum nihil lactuc.e ined. 
, al "‘ m la ’' Laefuca 1,umidum cd frigidumque 
Olus, non tamen extreme, fiqmdem edendo non 
rorer, verum maxime fecundum aqua: ,vt lic di¬ 
cam , fontana- frigiditatem. Proinde ad calidas 
phlegmones accommodum cd,& parua & lcuia 
eryiipelata, non tamen ad maiora. Ed etiam e- 
dulmm fitiaduerfum. Atfemenpotu genitura 
proHimium conibec, quamobrem iis datur qui 
Ubidims fomniis vexantur. Praerej Galenus 
a ilncx Archigene recenfens olera, quadoma- 
clucia in cibo conueniunt, in iis habet Laducass 
& (!>»>«/«, quas mcconidcs laducas conuertir 
Cornanus. Appellatur meconis quoddam Ladtu- 
ca atra genus, a copia fiicci,& l.itEis foporifcri, 
limilirudinc quadam cum Meconio, hoc cd,pa- 
piuens lucco : ii ! r m, enim Papauer Gracis di¬ 
citur. Ladfuca firecus, authorc Marthiolo, ex 
roiaceo fronti & temporibus illitus , non folffin ** , M "‘ 
febrientibus fqmnum conciliat.vcrffin etiam ca- 
pms dolorem mulcer. Gargarizatur vtilircr cx Fc t r /, 
1 unici mah fucco, ad colu mella iiiflammarion. 
Temculis illitus feminis proiluuium cohibet, Ca l«meiu 
pralcrtun addito caphura momento, led venere 1 
exrfuguit.Idem praitac epotum femen ex Papa- 
nerim feminis cremore baudum.atque etiam ar¬ 
doribus vrma opirularur.Cauendus Ladfucarum 
luCciisfufpinofis.fSgiiinccxcreatib^.pituitoslfq;, s„r< u , 
Sc us maxime qui liberis daur operam. »e* 
Huius itaquediucrlas obcaulas, diuerfoctia x '“'P' 
tempore varius fuit vfus. Antiquitus enim quod 
ebrietati obludhrremr, ehnque prohiberer, in "ZJZ 
cccnq hnelumebacur : poli vero ad concilianda 
appcccntiam,in cani principio fami ca*pra cft 3 
vnde illud Martialis exeat. 
CUtiderequA cceii.ts Lactuca [olebat anorum 
Dic mihi cur nojlrss inchoat illa dapes ? 
Hac nunc quoque xfliuo tempore plurimum v- 
timur in acetariis. Herba multum falubris 3 Vn- 
de Columella in carmine. 
lamque falutari properet lattuca fapore , 
Trijlia qua releuet Iungi fa/lidia morbi. 
Et Paulus Aeginctal.i. ipfam optimi fucci fin- 
guinem facere teftarur. Ladlucce caulem 3 fcu 
truncum in vfu ciTe faccbaro conditum inteenu 
prodiditloubcrtus. ConfcdurafarpiuselHicca, r rr 
demulcenda; fiti optima. Si quis (ait Confiant.) cZocZ 
viui-radicem Ladtuca: fati ure cuulfam ex terra ditut 
ante Solis exortum , latenter fub firatu agri po- ****’• 
nat 3 ipfi fomnum inducit. Ipfa fimiliter quoque 
folia quinque numero 3 aut tna,aur vnum 3 fomnu 
adferent agroto 3 clanculiim fubpuluinar pofita 3 
ita vt partes 4 caule auulfie ad pedes aegroti fpc- 
dbentjfuperna vero ad caput aegri verganr. Qui 
ieiuni prasfumpferint Ladtucam 3 aquarum vari- NoXM a , 
etatibus in peregrinationibus non confiernabu- 
tur 3 neque offendentur: neque vero ab ebrietate 
tentabitur , quifquis ipfam prafumpferic. C?- 
cerdm La&uca aflidue comefia vifus hebetudine 
cohibet,&vifusclaritatem inducit, praefertim 
fi fit dulcis : & multq quidem in cibum accepte, 
ventrem foluunr,pauc(? vero fifiunf, & graucdi- 
nem mitigant* 
Pppp 4 
