Defcript. 
arter a* 
n Olus a- 
■efte Ga- 
ni Tlin¬ 
iem e rit¬ 
um ? 
idiitta 
'so. 
•.t. Aore- 
rGal. 
lh. not. 
cT. filu. 
i/e. 
indrtlla 
l. 
diu i A 
<nif , Cea czixdvy-z.rv. oculorum ylceira. Cererum, 
per adullioncs hoc in loco qui igne,vel quoyis 
alio modo ambulk accipiuc, vehementer errant. 
Audbr elotcjuynr Galenp infeript* definit iJnyJvfu* 
cile, cum fuperior tuniculain fuperficieiqufta, 
ylceratur,aut etiam paulo altiorvlccratio fir,ob 
magni fluoris influxum. Vnde non male adeo in- 
ultio dici poteft. 
LIBER XXfV. 
LACTVCA SILVESTRIS SIVE ENDIVIA 
'cultis dida, fqlio laciniatoidorfo ipinofio. 
J Ncqndita 
ha^cc per 
caulem fulta , 
Sonchi diuilu- 
ra, lacinuta,& 
ferrata, (pinis 
fecundum co¬ 
llam aijersa 
parte donata, 
amarp la- 
fle prargnan- 
ria : ’ caulis 
vero bicubita¬ 
lis & maior,in 
principio fpi- 
nofus : qui in 
fumo iii mul¬ 
tos abit ramu¬ 
los, quos flores 
ornant parui , 
lutei, lafluca- 
cei, in pappos 
degenerantes. Huius I.aflue* quadam mihi 
lpecics obferuata folio non laciniato etiam per 
caules. r 
Olus illud agrefte , quod pr*tcr Laflucam fa- 
tmam (fbpftyJw) apud Pergamenos in Afla,^- 
nomine in viis ipfisnafci: & locis fofla- 
rum eminentioribus , &pr*terca riguis ac ple- 
rifquc incultis,inucniri tradit Galenus, iitne La¬ 
ctuca hxc lilucflris, acc nc, cui integrum erit di¬ 
ligentius perquirere,per nos licet. Nobis fatis iit 
ea de Thndacma illa Galcni,hpc loco adferibe- 
rc, qux ab ipfo de ea apud Cord.refeuimrur.ExL 
guum autem id olus cflflnftar Lafluca: horten- 
iis nuper cnat*,amaiorifq; quippiam arx fc fert, 
&: multo magis dum adolefcit : vbi autem cau¬ 
lem iam produxerit,faporem amarum habet,yel 
mani felium. Hactenus Galenus. 
Dc no lira planta loquitur Cord. in Hili. cap. 
dc Lafluca falso Enchuia vocata, dicens: Lafln- 
cam agrcllcin Galeni tempore GnecisThridaci- 
nen appellatam hodie vbique in Germaniaa ve¬ 
ntate aberrantes Intybum &c Endiuiam ta Me¬ 
dici, quam Pharmacopola! vocant.Eius caulis fo¬ 
lia profert ftatim a terra fere in profundos linus 
cxcauata, quorum anterior pars in mucronem 
deflnit. AtBrcma: in Saxonia 3 ea folii portio no 
in turbinem filligiatur, fed in rotunditatem e- 
xir. Figura qua! Cordo per Gcfncrum ex Trago 
addita cll,non conuenit delcriptioni, fedpotids 
Lafluca: fliucllri folio lato,fucco virofo. 
Tragus lib. i.cap.8fi.figuram non multum dif- 
limilcm habet a Fuchlii hgura, vocatque Laflu¬ 
cam flluditem, & Lafl.liiu.primamjG^eTaxwr/ *- 
yeiaj/ Di©fcondis,& Condrillam Galeni. Eadem 
C ! dCm J^° Ca P* 89 ' dicitUL- vulgans En- 
dnua, Diofcor. Seris & Intybus altera anguliio- 
Jdoj 
ri folio, aftque pollegermanicc.vocati 
£,nbmcngc<BmMecn/ Sca nolam aurem & 
Slimmm. Crap,0nC ***** 
Credidcn-mogo Appoll mare per ^ , 
^ Itn&imc/nntdligeK W Lactucam filucltre: ' 2 ,“'*' 
verum illcpmgit Sonchum nomina quoque for- 
te co.nfundeus in alia imprcllione. 
Lonicfianc pingit, L5.cap.S5.fub titulo miU 
c c latrid), aitque.veteribus Medicis & Apote- 
catusdici Endiuiam. Eiuspoftca ponit deferi- 
ptioucm e. 70. quamuis figura non rdpondeat, 
qua: Sonchi 11011 alpera: Fuchlii eft.Hanc acpel- L ° mc • r< * 
lat ««'^‘Ucll/alrqueefli Endiuiamfilueftrcm. 
Figura autem quam ponit pro Laduca lilueftri 
11011iplacec.ncc etiam delcriptiolatisdcmdftrat 
quid velit: confundit omnia filo more. 
l uchi. Hift.& Icon. Matthiol.in prioribus 
cdmm.in Diofcor.itcmquc in poftrcm.cum mae. 
hg.lat.&Ir. InHift.gcrm. ac Epit.Camor. Dod. ^ 
gall.<x Lat.in xo\.LactucaJilueJlris. 
Corn.in Diofcor. Iib.i. cap.m. Ladtuca: filu. 
genus, adeb Intubum,aut potius Serin Ladtucae 
lmulem, referens, vr officina: ipfam Endiuiam 
appcllai-int. 
Eob.& Peni in Aducri.Serisdo.neliica,altera 
Lactucina Diofcoridis amara,anguftifolia, odi - Ser>t to- 
cinis iam olim fola Endiuia agnita & recepta , 
perperam Recentioribus Lactuca lUucilris pu- 
tata. Dc hac inibi feribunt. Speciem hanc in¬ 
cultam Seridis fatiue, non varietatem facimus. 
E!I enim foliis, dum primum pullulant & emer¬ 
gunt altius, Scariolae liortcnfis: poltea adultio- 
ra in eHigiem Dentis leonis Intuantur dentatis 
oris,& nonnullis quali in dorli Ipina aculeis, vti 
innoltraveraliluellri Lactuca: Caulisquarernu 
cubitorum , hifpidus, vniais,tc(Eusjladtc turgi¬ 
dus, floribus luteis,pallidis Lactuc? donatus : a- 
ma ™S l ’ ftll > & P 1 V c rti m vetuftioris,acri radice, 
pLimia, fibrosa. Seridis liortenfis , Syrupo de ra¬ 
dicibus mifcenda confuetudine PraCtieantium, R * t!,x [y 
quosdoftiflimos Barbatos, tam protcruc quim r * t °. ra 'A 
, infcltc , quidam declamatores putidi rideuc , <5e * 
j Ipurcis conuttiis lacerant, quod hanc plantam 
1 Endiuiam veram putarinc, Sc ctiamnum vfurpet 
| non modo ad Syrupos de radicib.,de fucco Endi- 
! m ? & allos Nicolai.fed etii ftillatitias aquas ei W. 
j ea Goficiant,quib.fuas Rhabarbari macerationes 
1 parent. Effe quippe nimis calidam.amaram ,in- 
; gratam,quidam illorum reprehenforum, alii ad- 
tem cfle filu.Ladlucam,nec aliam fe nolfi: difti- L „n ut , 
tant. Sed enim qui lnftiturum perpenderit vete-/ICv. 
ris Barbarorum noftrorum Icliole, animadiiertet ,x ftft x rtt>n 
illos magna ratione & experimento neutiquam 
contemnendo fultos. Quippe non (olum hanc 
Endiuiam,aptiorem clfe dccofto fucco, Sc ftilla- 
titiaad intemperies, obturationes hepatis, Sc 
primarum venarum,fed cria macerationes Rha- 
barbari,MyrobaIanorum,&fimilium medicame- 
torum : cum enim iitpaullb tenuiore & minus 
excremcntofo fiumido,melius icfcrat 6c abfter- 
git: tum etiam intima rerum macerandam per- 
uaditmcc calore exuperat, aut amarore nocer, 
cum eius amarer nonfit d calido,aut faltem non 
calidus,vt norunt cultioris Philofophia periti,& 
ftudiolicociliarc apud Galenum, & Aucrihbtun, 
quqftionem de Opio , Meconio , Papauere, La- 
duca, &: non parum multis aliis amaris, multum 
tamen frigidis. Qu,in Diofcoride docente Seri¬ 
des filuelhes ftomachomeliorcs fatiuis,quia ipfc 
eftuantem Sc tenore refofutum refociUent: in ci- 
