1 
j8 
r HISTORIA PLANTARVM 
Radix. 
Pol**. 
Caules, 
fteret. 
Safer. 
pfa Iatea nancflpatur. Huic quadam cum Cya- 
Dcfcnptio nis communia> radicis facis craflx, lignofi fapor, 
P ' J '~ cum naufea adftringens^y/;4 priora aliquid com¬ 
mune habent cum Cichorij foliis , fune enim 
nonnihil laciniata : prasvirore nigricantia, lanu¬ 
gine cana rcfperfa ,potifIimum qui per caules, 
angufta & ngidiufcula:c4<//es fttiati)frad»i contu¬ 
maces , fimiliter lanuginofi :flores e fquammofo 
nigricante capite, Cyani vulgaris, pleniores> co¬ 
lore purpurafeente: herbx fapor non perinde in¬ 
gratus vtMorfusDiaboli,fubdulcis,cu aftri&io- 
ne,ficcitas efficacior multo, calor prope nullus. 
Plantam hanc,m fallor. Tragus, inter Scabio- 
Scabiif* f as refert[peftcmcnFraut]ac Scabiolam vulgarem 
7> igt" ptatenfem cognominat , & ad caput Diofcoridis 
ctrjium. coniicit,vbi Cirfiumdefcribitur.ldque ait fe non 
BugloJJltm fine ratione facere , quod non tantum deferiptio 
*3fm+md ^ UiC com P ct4r >fed & domina,Bugloffi nimirum 
iit. 
Diutrfa a 
Scabio/is.^ 
Nomen a 
celere 'vio¬ 
laceo impo- 
fttum 
Getia Sca- 
Itg. 
Geum Pli¬ 
nianum. 
fijofurts. 
J-ombruna 
Btnon 
grandis,&(pina:mollis,quoque conueniant. 
Aft laccam nigram diuerfi omr.ino generis ef- 
fe a Scabiofis,contr^ quam aliqui putarunt) fta- 
tuitGcfner.de hortis, ac ait. Iacei,filucftres her¬ 
ba:, flores habent violacei coloris, vnde&no- 
men forfan illis impofitum. Ia enim Gricis vio- 
la: funt: quanquam iacei nomen vetus non eft. 
Scaliger alicubi Getiam pro Iaceaferibit , tan- 
quam k Geo fadto nomine , nim rum quod nigra 
cognominata in hoc genere radices , vt Geum 
Plinianum, odoratiffimas habeat, vt ipfe feribit: 
ego hadenus odorem illum non inueni, cum 
tres aut quatuor fpecies norim , omnes Centau- 
rio maiori cognatas: hortis quidem dignifllma 
fuerit fpecies illa, fi inueniatur, qui Scaligero 
Cinnamomum aut Nardum olct,vc!uti Baccharis 
quidam. Idem Gefn. Centaurij maioris & lacca: 
pratenfis fpecies minor. 
Anguill.eptff.iz. HyofcirisPlinij, quibufdam 
Gricis diScabiola,Bononienfibus Lombruna, 
HerbadelU ^ E atau 'j Herta della ferite, 
ferite. Dod.gaIl.& Lat.in fol.pag.i24.Iaceam nigram 
M *tr e fiu on cognominat,quam plirique Matrefillon voce (vt 
^' oei,e apparet) corrupta appellant, & ali j Stocbes fpc- 
ciem faciunt: videtur ipfi aa>t,MaV)cr non temere 
dici polle : abfque foliis fiquidem flos cius fit,ex 
folis dense confardis flaminibus conflans 
^pbyllaniei 
V arietas m 
flere. 
Icon Dodo- 
Hjofcirit 
Plini/. 
laeta nigra 
Sani cui* 
ttd ruptu¬ 
ras. 
Succifa 
fScb^yenc^. 
quo Aphyllanthes nomen acceperit. Is varieta¬ 
tem in flore agnofeitmam flores ei tribuit coloris 
e purpura rubentis raro albidi. Sed icdn Dodo- 
mi eft apud Clufium pro lacca Auftriaca 6 . 
Errat Senenfis inquit Lobeliws , qui huius fa¬ 
cultates Viola: flammei aflerit, & a Scabiolis di- 
fcerncre nefciuit: fed decepit illum nomenclatu¬ 
ra Iacei vtrique communis. Cicerum qui hanc 
Plinij Hyofciridemdminant,ferendifunt:tamet- 
fi pluris ducant virium quim effigieiconicdu- 
ram,cum vtraque confen tiente fit opus: Folia illi 
nigricantia,hirfuta,rigida; flores ex purpureo ni¬ 
gricant in ventricofis poculisfquammulis com¬ 
pagis femine Cyani aut Cartami. Eidem Obf. 
paj.292. Iacea nigra vulgatior, Iacea nigra vulga¬ 
ris: Hyofciris Plinij Anguil. Medium Diofc.Mu- 
tono. 
Tabcrn. icon. & Hiftor.Iacea nigra 0d)tt>ftrt3 
flocFenblum/Iacea i.*c pvM.e!vQtt. Anglis Fnapiocc- 
bc. Germ.Chirurgis £rud> 0 cmcrcl,Sar.icula ad 
rupturas aut Sanicularupturarum, multum ha¬ 
bens fimilitudinis cum Scoebe, HLugd.p,io<>8. 
Iacea nigra Do domi. Schvvenckf Succiia,Iacea 
nigra Brunfclfi 
C.Bauh. Iaceai.fiue nigra pratenfis latifolia:a- 
liquando foliis i nfcrioribuslaciniatis, Iacea *.fi- 
ue angiiftifolia: Item Iacea^.fiue nigra altera hir- 
futo capite, Iacea nigra Dod. Hift.Gall.& Lobcl. 
In piatis, tefte Lob. & Dodomo,ac locis her- 
bofis, negligentius culcis,tum & iuxta fepimenta focus & 
agrorum ac pratorum frequenter occurrit. Inter tcm P us 
vitia pratorum cenferi poteft, ab hac etenim bo- 
ues & iumentaabftinent,necfoeniim,cui admix¬ 
ta pafcuntur.Iunio ac lulio* no rarb & Augufto, 
cum flore videtur. Iacea nigra vulgaris capitata 
vifa Gencui florens Maio : Bafilcim pratis qui 
iturMoutets, &quiiturFrcnnacF (Iunio&O- 
dobri:propeMerimontiuAugufto.Lugduni etiii 
vidi. Montbclgardi paffim fecus vias 8 c in pratisj 
ac in horto IlI.E.C.ptouenit femine maturo Iulio 
& florens adhuc Odobri. 
Gargarizata oris, faucium, laryngum vlcera,& 
quivis vitiaemer.dat, apoftematibus & vulnere 
fauciatis medetur,inquit Lobelius. Calida eft ac 
licca-, fed non adeo vt Succifa fiueMorfus Dia* 
boli: commendatur etiam ad faucium, tonfilla- 
rum, vuulique tumores,veluti fuccifa,fed facul¬ 
tate & potentia minor eft,tefte Dodomo.Com- 
mendatur i Chirurgis apud Tabcrn.ad quafcun- 
que rupturas & affectus internos decodo propi¬ 
nata. In quem vfum &puluercm eius in cibo & 
potu offerunt.Ad relaxationem laccam albam $C 
nigram adhibet Fontanus. 
IACEA CVM SQVAM 1 S CILII 
inftar pilofis. 
H &c (qualem habetnus) in dodrantales ra¬ 
mus finditur, graciles, angulofos, ftria-Defcriptta.' 
tos , aliquantum hirfutos , foliis ami- 
dos vnci.libus & fcfcuncialibus , femtincia- 
li latitudine 8 c anguftioribus , duris , fubhir- 
futis : flores tingit purpura facuratior , ftami- 
neos,Iaccc vul¬ 
gari fimiles , e 
capitulo pari, 
toto nigrican¬ 
te, cuius fqua- 
mi fingula: pi¬ 
los breues ag¬ 
minatim cir¬ 
cumcirca, cilij 
inftar , poffi- 
dent. 
Cluf.in Pan. 
pag. 58. Iacea 
montana hir- 
futo capite: i- 
conem autem 
p. 545. inferibit 
nomine Iacci 
Auftriaca: 3.Hi- 
ftor. poft.lib.4. 
p-7.1acea mon¬ 
tana hirto ca¬ 
pite fiuc C. Au¬ 
ftriaca. Is figuram habet quam Lobel. & Dodo- f 
mus pofucrunt pro Iacea r;jgra, diuerfam tamen ^‘ 
ftatuit ^ vulgari, nos voluimus dare meliorem, 
figuram, verum fculptor non bene expreflit flo¬ 
res Sc fquammas. Hanc puto intclligere fratrem icennejlra. 
C. Bauhinum per Iaceam 3. fiuc nigram alteram 
hirfutocapitc. 
Siccam hnbeo munere Vldarici Chelii Medici Locus & 
Argcnnncnfis,mihi etiamdacaBafilei^ Richne- Tempus, 
ro c|*m hac infcripti»ne,Iacea nigra vulgaris. 
Anno 
