•41 
st 
Centaurii* 
*•» •!* 
Kbeumpon- 
tlCHKI. 
DiJ crimen 
inter Rba- 
panticum 
Antiquarii 
& officina¬ 
rum. 
Centauri « 
Dto/c. Tra • 
/<>• 
// er culis 
Janguis. 
Vntfera 
Apogonfapo 
Rantunon. 
Radix Rhi 
pOntica. 
LIBER 
at primiim 
prodeuntia fo¬ 
lia integra furit 
nec diffe&io- x 
nem agnos¬ 
cunt : cdfifula 
furculoiu ex- ' 
trcmisinfident 
fouarrofa , e 
quibus emi¬ 
cant flores fla¬ 
minibus pur¬ 
pureis contex- 
ti , in pappos e- 
uanefcentes. 
S- wen nitidu , 
oblongum: ra¬ 
dix rubens, 
cr a diu (cula, 
longa , rcbta : 
Figura: no Ars 
qus iam erant 
factx minus 
placent. Quia 
autem ex emp¬ 
tis fculptis c- 
rant, nec tem¬ 
pus meliores 
fieri permifit, 
his vti cogeba¬ 
mur. 
Tametfi do- 
< 5 \is [ inquit 
Corn,] videa- 
tur Centau- 
. rmm maius ef- 
fe id quod Ofi 
fici n;c hodie 
Rheuponticu 
vocant : & ! 
huic etiam j 
Diofc. ac Plinii 
deferiptio ma¬ 
gna ex parte 
rclpondeat -.tamen habentOfficinxaliud quod 
pro vero Centaurio maiore oftendunt, quod ta¬ 
men deferiptionem Diofcor. nulla parte refert. 
Rhaponticum illud Antiquorum authore Ta- j 
gaultio,d.: fimp!. mcd. purg. longe diuerfum eft i 
abhac radice qux nunc ab OfficinisReuponti- 
crim nominatur. Nam Veterum Rhaponticum, , 
radix eft fungofn, pondere leuis , laxo contextu: I 
HscV-crb grandis , foiido concretu ponderofa. ! 
Add .-quod illa , fi oris faliua diluatur, colorem | 
reddit ad Crocum inclinantem : hsc ne palli- | 
dum quidem, verum cthn recens fuerit rubro • 
madet fucco,ficCata nequaquam inficit croco fa- ( 
linam ; Leonicenus ac dobti fere omnes huius 
feculi medici radicem Centaurii maioris, Galeni, 
Plinii & Diofc. arbitrantur. 
Trago lib.i. cap.-pz. dicitur Centaurium Diof- 
eoridis, quod aliis nuncupatur Narce, aliis Lim- 
nefis,Magis Herculis fanguis,Romanis Phieri & 
Vnifera & Fel terrx.Quodque Apuleius fequen- 
tibus infigr.iuerit appellationibus, Pelethronia, 
Limnites , Limnoftis, Apegonfrpo ,Polycidios, 
Hemeroros, Antiamas , & Fel terra* : Serapio 
cnp.304.. Kantaurion , & Krbir , alii verb 
Centanriam folidam dici affirment. De Centau¬ 
rio maiore prsterea loquitur Tragus cum ait. 
Quod ad Rhaponticam radicem attinet,non de- 
funcinter do&os qui Centaurium maius efte af- 
XXV* 3 
feuerentf vide Antonium Mufam, 1 quod fiitaeft, 
nobis quoque Germanis in altilliipis Heluetis 
Alpibus, maxiiVie verb in 'montanis Sedunorum 
nobil.flimi ac decantatiffima radix prouenit. E- 
ius hiftoiiam Antonius Mufa diligentiffime def- 
cripfit. Quod fi vero quisquxrat, curAquile- 
giimnoitram Centaurium appellem, eum vicif- 
fimego interrogabo , quare Diofcorides Hyofi 
cyamum, Rhaponticum, & Gentianam Centau¬ 
rium vocauerit. 
Centaurii magni radix , Rhei.pontici appel¬ 
lationem hodie in officinis medicorum retinet, 
nulla profecto alia de caufa , qu^im qubd tum 
pofcquam in veri Rheipontici penuria medici 
eius fuccedaneo Centaurii magni radice vti cx- 
piffent : qux Rheo pontico , Diofcor.autore, 
forma 3 i facultate fi milis eft: (enfimque e medi¬ 
corum cognitione verum Rheum Ponticum 
abiillet.eb tandem ventum fit, vt quum pror/us 
iam ex illorum notitia excidiflet, eius fucceda- 
nturri verum clfe Centaurium maius crederent, 
adeoque cius nornen in Centaurii magni radi¬ 
cem transferrent,quod etiam hodie-retinet. 
Ccntaurtufli hoc msius Pharmacopolis ha¬ 
ctenus improprie Rhaponticum dici teftatur 
Cordus in Diofcor. notatque Ant. Mufam, quod 
abfque ncccfiicacc boc negarit. Idemaitalibi 
Fellis teris appellationem male ad maius Cen¬ 
taurium tranfluli fle apud Theophr Gazam. Idem 
in H:ft.Centaurium maius vocat,de (cribk.ac di¬ 
de in omnibus hodie Pharmacopoliis & a cun- 
Clis Medicis Rheu fiue Rhaponticum appellari 
magno errore. 
Huic Gcfn. addit figuram , a quo in Obf. filua 
Centaurium maius Germanicum appellatur: de 
hort. verb, Centaurium maius vulgo Rhaponti¬ 
cum alteriim folii* Iuglandis fere. 
Centaurea maior dicitur Amato , de qua ait: 
Hsc abfque ambagibus & controuerfia vlla, 
Rhaponticu &ffici natu cft.Cartcriirii Theodorus 
Gaza in Theophrafto, perpera huic Fel terra: no¬ 
men indidit,quumhocnomen minoriCentaurio 
potius obinfignem eius amaritudine conueniat. 
Cxtenim contendat licet Mufa Ferrarienfis 
Medicus clanffimus , radicem qua Rhapontici 
loco plerumque Officina: vtuntur,Ccmaurii ma¬ 
gni radicem non effe : is tamen hac in re decipi 
[pace cius dixerim inquit Matth.jmanifefte de- 
prchenditur,cum ea radix, qux vulgaribus Rha¬ 
pontici vicem explet, omnibus fane notis Cen- 
tiUiium magnum rcprsfentet. Quippe quod 
crafta fit, granis, compacta, tripedalis, & rubeo 
fucco pra:gnans,qui guftui non modo quadante- 
nus fit acris : feci etiam cum aliqua adftriCtione 
dulcis, quin etiam [vt nos quoque obferuaui- 
miuj ftriata, &: funiculi modo contorta. Adde 
qubd & folia, caulis, capitula, flores, & (emina 
illi prorfus fint eadem, quibus conflare Centau¬ 
rium magnum Diofcoi ides & Galentj3 memoris 
prodidere. Ea,qus hodie ad nos conuehitur, 
Gargano prsclarifltmo Apulis monte numerofa 
r.afcitur: quin & in aliis Italis locis , nempe in 
Vc-ronenfi agro Baldo monte , quemBenaci al¬ 
luit vnda, fcd infirma radice fi ad Apulam com¬ 
pares. Porro vtriufque Centaurii vno tantum 
capite ffientionem facit Mefues : fed adeo alte¬ 
rum curri altero mifcet, ac confundit, vt miran¬ 
dum non fit, fi a nonnullis statis noftrs diligcr- 
tiflimisrei herbaris In qui fi toribus acriter fuerie 
accufatus , etfi nouus quidam Mefu</s ipfi,u s 
Commentator friuolis argumentis , horum d 0 - 
CtifliiTiorum virotam cenfuris refragari nicator. 
Aquilegi# 
A ntan. M u- 
fa repreh 
Fel terra 
male Ceu - 
tAW tum 
matus dici¬ 
tur 
Error quo- 
rundam. 
C eni .matus 
Germ Fs lio 
Juglandis 
Centaurea 
tnator A- 
Mufa err'n i 
Centaurm 
magnum. 
Confit/iis 
Mt/ues, 
1 
M 
