Taxi nocu¬ 
mentum. 
Doronicum 
no rcjpuen- 
dum 
Exru/ <tur 
JHeJues. 
'Aconita. 
Iolci- re- 
freh. 
T^oroniri 
differentia 
Cajalp. 
Aconitum 
cur tu dic ci¬ 
tum ? 
XI anuras 
Pauli 
Helenium 
Plini/. 
HISTORIAE PLANTARVM. 
■Hariorum manu & mole , an P-ardalianche 
L 1 necaret modo , quo extera Aconita, 
i : ejuippe fi nominis etymon & feriem 
6.n itum perpendas, videtur,aut fola (aut 
<^ite comite venenoj ftrangulatione, id patrare: 
q ' madmodum Fungi, pappo/aque excrementa 
Ty phx Sc Cannarum , qua: belluis, prafiertim fic- 
cis & anguftis meatibus nec ruminantibus , fi 
cum efca pauca multum cofertim voraiint, mor¬ 
tem m huntur fuffbcando. Quin non femelau- 
(h-iimus venatores affirmantes , fefrufttadedillc 
N o-ellum, Helleborum, & alia toxica h feris fta- 
. t ni vomitu reieda : at vbi pauxillum taxi addi- 
d fient, prorfum nullum animal euadere, quippe 
naufeare, fed euomerc nihil. Pereunt igitur par- 
tim veneno , pjrtirn occlufo fpiiitu, puta ad fau¬ 
ces tracheam & dia ( hrigma : plerumque etiam 
cuo nere b.lem, muccum, cibum, veneni autem 
n.hil, fifi ob ficcitatem.fero,aut perparum. Noti 
igitur refpueraus nos Doronicum, fed vtemur 
mod' rate : (i non vt aromate, falcem liceat nobis 
vt Theriaca & anrdoto quapiam : cuiufmodi in- 
fittiude vides in El.dc'gemmis Mefuar,&aroma¬ 
tum EleA- • ario , celebres Medicos, quos temere 
infcitiae & fcelcris reos facis. Sed harcfulius pau¬ 
lo mox,n• Pande dc N ;pel!i mufcis,non muribus 
tu is,ou os multi equecaini Herbarj, atque te no 
mir iis fagares, nequirquam venati funt. ifia: de- 
/ciip. e radices ^ obis Aconitacenfitz,vt omnes 
congeneres fic faporc pene eodem funt, nempe 
ignauiore,fubdulci,&empIaflico.Quo magis ad- 
ducimur,vt credamus D ofeot idis legitimum e ile 
Aconitum, quippe alLntic i!le,oculorumfcilicet 
remediis blandis, temperatifque calore & craffis 
nonnihil, emplaftica, pauxilla adflri£tiore,dige- 
rerte. Et h<tc Lobcl. quem mirari fubit, quid libi 
velit cur prioribus vltima contraria feribat. An 
fote dum acricer nimis in Matth. iniuhitur fui 
ipfius oblitus fuit? Is in obferu. pap.570.8c Icon, 
plant.tf 4.8. triplicis fui Aconiti differentia: imagi¬ 
nes exhibet fub his titulis. 1. Doronicum minus 
officinarum, hoc pingit longo folio, de quo /pe¬ 
dalius i!"fla. z. Doronicum brachiata radice can¬ 
cri . forc/p cnla um ritu. 3. Dotonici tertij varie- 
ras : Ac nilum PardsUrChes Dodonam 
Cxf.ilp nns D, roi icadifferre feribit pro craf- 1 
fiueS: longitudine radicum,.& foliorum afperi- 
tate,aclaruitate, paucifque al: js,adferri &inter 
merces peregrinas cx Oilente radiculam ean¬ 
dem, in antidotis cxpqtitam : Hoc ob fimihtudi- 
dr em-radicis cum cauda Scorpionis iudicatum 
e (Te A ^o nitum pard.duncbe,failfo experimento: j 
File protere,1 qui Doronicum Mamiras eflc pu¬ 
tent apud Paulu.Is aute Piir ij Helenium iudicat. 
H.Lngd.p.1735. Somnium Matthioli pingit fi¬ 
ne floribus. In appendice vero p.itf. Aconitum 
Pardaliancfies primum vocat , & iconi, quam 
prius propo/uerat adpingit ramulum foliorum 
floribus onufium,de quo ait. Prxceflit inter A- 
conitorum generaPaidalianchis figura, qualem 
Matth.exhibuit, verifllma, &certiffiroa,quamuis 
falfam ac commentitiam cfTe quidam exiftima- 
rint, fed mutila radice tantum pi&a cum foliis. 
Ego integram na&us a Seplafiario Treuorenfi,in | 
cuius horto planta: aliquot multis iam annis i 
viuunt, & vigent - cortrouerfiam pertinaciorem 
dc hoc Aconito , quod his oculis confpcxi,jacta¬ 
tam inter Gcfnerum acMatthiolum, vt dirimam, 
M 1 thi lo fidem fuam , qua: labare videbatur, 
a(Terui,& plantam oflendi,minime decurtatam, 
Mar.ifeflo autem errore contraria fcnbit. 
Radix,aitin vno loco, prorfus ea fpecieeft,quam 
Matthiolus delineauit ae exprtffitdn altero dicir, 
figura Pardalianchis, qualem Matthiolus exhi¬ 
buit, verifllma & ccrtiffima, fed mutila cum foliis 
& radice pida: vcri/Timam perhibet figuram Mat- 
tnioli, fed mutilam cum foliis radicem agnofeie: 
j ficcine patrocinaturMatthiolo? Labat cejre fides 
Matthioli ac etiam Lugdunenfis. 
C.Bauh. Phyr.elt Aconitum 3. quod fe nun¬ 
quam vidilfe fcnbit. 
Hiftoria infuper priter falfas has duas <3c com- figura 4} 
mentitias imagines,quatuor adhuc figuras habet H. Lugd. 
tres quidem p. 1757. quarum primam infcripfit 
Doronicum Romanum , Aconitum Pardalian- 
ches antiquorum Dodona [ Clulii ad Dod. gall. 
p.^.tefte C.Bauh.cui cft Doronicum i.fiue radi¬ 
ce Scorpii:JAlteram,Aconitum Pardalianches mi- Acon Pardi 
nus Matthiol;(C.Bauh.phyt.hoccumprxcedenti nun * s 
idem facit:] Tertiam, Aconitum Pardalianches 
1 unii [Aconitum 5. Cafp.Bauh.] Quartam, Aco- dc. ‘pard. 
nitum Pardalianches Theophrafti exMatthiolo. rheopb. 
Eft & hoc 4.C.Biuhino. Sedcur frparat C.Bauh. C. Baubl 
Phyt. fuumDoronicum i.fiue radice Scorpii ab ”° r * 
Aconito fuo 3.5. quod non fecit Matthio- 
lus. 
Tabem. Icon. &Hi(t. Doronicum primum. 
Monachi in Mcfuem deferibunt Doronicum & 
dicunt Ianuenfem & Luminare maius loqui fub 
nomine Doronici de Trafi.Doronicisnonredfe, T r 
aliqui [Clufius Doronicum 4-facic,] ad numerant caliha *l- 
lnquic Gefnerus, Calth.un alpina. Ellhicnobis p»* 
•Alifma Matthioli,de quo pofi Doronic. Alt/m* 
Gaudet montibus vmbrofis , inquit Lobelius Mauhtolu 
Inucni autem ego fpontaneum in mor te Appe- 
nino inter Bononiam & Fl« renuam , & Bono- 
ni® florentem vidiinhotco menfe Aprili: intet 
Comum Vl bem Italia: & Mundris. Ferrarum 
horto Monafierij S. Dominici a FAn^eli. P ua- 
uij cum paucis rotundis folijs virens menfe Ia- 
nuario , in horto Di. Cortufij,& menfe Martio 
florem protrudens in horto Di. Tnucfani: vidi 
milium Neapoli D. Guillandino. Florentia: iri 
horto Nicolai Ferrarienfis menfe Aprili deflo¬ 
ruerat: B.rm, Bafilex in horto Di. Dis Fceli- 
cis Placeri. Lugduni habebam in horto vti &a- 
Ii j,florebat menfe Maio & Iunio,flore in pappos 
euanelcente fuccedit femen paruum, nigrum, 
liciatum , Montbelgardi in horto III. C. VV. mi¬ 
hi etiam egregie prouenit florens Apuli & 
Maio. 
Difputatur hodie vt dictum ante , an fit Do- Vires 
ronicum venenatum , quod de noftro alii affir¬ 
mare nolur.t, & in Antidotariis id admittunt, 
alii vero reficiunt. Admittunt hoc Bononien- 
les m fuo Antidotario. Admittit & lulius Ale- 
xandrinus.nec ^ compofitionib. auferri vult, ne, 
inquit, ablato eo medicamento compoficio tota 
pereat,formaque claudicet. 
In Germanica Matthioli editione ad inflatio¬ 
nes corporis,prefertim vteri,commendantur Do- 
ronici radices. Lumbricos necant & expellunt, y. 
inteftinorum oblku&iones referant, vrinam LuUdfrid 
prouocant, faciunt contra cordis palpitationem, objlruttio. 
fyncope correptos reuocant, venenis aduerfan- ncs 
tur, in theriacam adduntur : exdem in puluerem V p e T n * 
trita:,& cum contufis ficubus milfx venenum ia- Racltces ft. 
culantium virusdomant impofin. Has radices nenox.i dc 
fa-pms Iohannes de Vroede Rhizotomus, teftc u traho . 
Lobclio, fine noxaulloue percc-ptoincommodo 
impune deuorauitvt& Gefn. quamuis canibus 
pcrniciofum prodantur. 
Gaterum 
