LIBER XXV. 
Marantha Iib.i.cap.n. aflerit Aconitum parda- 
hconitum lianches elTe Doronicum vulgare,non tamen ve- 
VarduUun- nenatum ait hominibus, aut Doronicum ne- 
ches eft Jo- 
Error^uo- Doronicum [i nquit Lonic.imprcfT.anni 1569.] 
rundam, eft radix nota Officinis, foliis Cyclamini,Thco- 
phraftoThelyphonum , fpecies Aconiti autorc 
Matthiolo , qui nominauit Aconitum Pardalian- 
ches minus : quidam volunt e fle Zurumbet Se- 
Dod. gall. r apjonis & Arnabonem Pauli , & Carnabum &c 
figmen. Carnabadium Aetii. fcd male. 
Dodon. gall. pro Aconito Pardalianche exhi¬ 
bet figmentum Matthioli. Aftlat.de purg. licet 
eodem Pardalianches titulo duas defcnbat fpe- 
A con. Par- cies,cafque lat. in fol. etiam exhibeat pidtura, 
3 i) 0 d*" Cheim tamen Matthioli figuramrelpuit, ac di¬ 
cit j Aconitum Pardalianches quod exhibeo & 
deferibo, herbarum ftudiofi plurimi Doronicum 
Strangula- appellant; Pharmacopaei paffim pro Doronico 
tor Leogar- medicamentis admifeent. Quod tamen Arabes 
d$. Doronicum nominant , aliud longe ab hoc Aco¬ 
nito Pardalianche eft.Hoc enim Auicenna Stran¬ 
gulatorem Leopardi: Doronicum vero,Durinigi 
appellat. AdhxcDurinigi ait calidum &ficcum in 
tertio graWu, cui &ipfc Arabs Serapio confentit. 
Strangulatori vero Leopardi fuas exThcophra- 
TardaUan- ft© & Diofc.vires adferibit, quae limitum a Duri- 
c ^ es D p °^f igi viribus rcncedunt.IY/r.iDodonxus cotludit, 
dahanche qui omnia mifcet, ac Pardalianches fuu cum Pa- 
< vetn-um rdalianchc Veterum cofundit. Senfus verborum 
mifcerur. eius hic eft. Aconitu Pardalianches fuum non e fle 
Dodon.Up- j) oron i cum q U j a viribus Doronicu b fuo Aconi- 
' ' to Pardalianche diferepet. Sed fallitur, Aconitum 
fuum Pardalianches quod exhibet , ^ Doronici 
viribus non recedit , fcd ab Aconiti Pardahan- 
chesa veteribus commemorati. Nec enim quod 
exhibet Aconitum Pardalianche , Veterum Par¬ 
dalianche eft, cuius facultates fuo Pardalianche 
falso adferibit. Sed falfum eft eius fundamentum 
quod fc.Aconitum Pardalianches vocet Auicen- 
na,quod is pufturaexpreflit.Nam Auicenna Du- 
rinigi vocat. 
Lob.contra- Doronicum aliquod Pardalianches Aconitum 
na/cribit. e {p e negat Lobel. in Aduerf. ac idem rurfus afhr- 
niat, fibi ipli contrarius. Eius verba ita fonant 
Doronicum Doronici varii noftratis, quorum nullus eft Aco- 
tnplex. nitum Pardalianthes,radices in pharmacariis ta¬ 
bernis proflare vides. Ex triplici in differentia 
funt , tametfi non ita diflita. Nonnullis enim 
Francix collibus exteris Doronicum minore,mi- 
nufque fibrosa radice inuenias: Aliud item foliis 
oblongis vti Plantaginis : Et alterum maiore, 
lengioreque multb radice , fcorpii forcipulis non 
Di,(crimen abfimili. Hxc priori propior eft, finonprorfus 
Doromci ab eademfit fuffragio etiam Herbariorum, qui eas 
Acomto magnitudine diu duntaxat diftare aiunt. Iam 
YardaJian- neU tjq Uam opus eft multa difquifitione ad fta- 
tuendum, ecquid fit diferiminisinter Theophra- 
fti,Diofcoridis, Plinii, &c aliorum Pardalianchen, 
Theliphonum, autCammorum : qux nomina 
vnius huius plantxdiuerfa putamus : nec vide¬ 
mus vlla inhgni diftindtione mereri geneticam 
differentiam : facies enim, fapor, odor, omnibus 
idem,itemque ferme natales. Sed tamen paulum 
quid variat Diofcor. de radice delineatio, quippe 
caudx hic, Thcophraftus vero cadaueri toti con¬ 
tinuo alius generis ftirpem aftruit : fed eandem 
brachiorum aut alarum expertem , vtfxpius or¬ 
bata, quam eifdem donata vifittir. Nec dubium 
Aconitum ft mn mutuatus fit ex Theophrafto, vel vterque 
Matthioli. de alio quopiam feripeoje : nam qux de nocu¬ 
mentis & effedHonibus prodita edent ~ } vtlecb, - 
noncxplorata , fubdunt. Plinianum non effe p ? r * ‘. M ~ 
ldem lnhciari cius intereft , qui non meminit, 
pleraque omnia in ftirpium hiftoria illum accep¬ 
ta ferre Theophrafto. Ecquid loci fit ifti com¬ 
mento Pardalianche reli&um,dicent confuldfI|& 
mi & ftirpium exploratores indefeffi Italorurft 
do<ftifIimi,qui nullum vfpiam fibi vifum, vel au¬ 
ditione cognitum plerique omnes nobis affere¬ 
bant , querebanturque ea fpe fruftra fe luftraffe 
pene quantum eft Alpium & cautium,nemorum 
& montium , perpetuo illo dorfo a Lnmano Cla- 
uennam , indeque ad Veronx Baldique deuexaj 
nufquam tamen comparuifle. Noftr stisinterim 
Doronici plurimiim diuerfis 1 ;cis obuiitm ha- 
buiffe : eoque nobis tam^ntfi inuitis fuadebant 
iftum Senenfem Commentatorem,cui impofuifl 
fet hxc lcuiufcula,quam fupra agnouimus, ftffe- 
rentia, quah vnam quampiam nouam & fui ge¬ 
neris fanxiffe. Indicio effe , quoties curauit re- 
cudenda illa commenta, toties variatam Iconem: 
nec nifi vnam mifcllam,caule,floreque mutilam, 
femel chartx mancipatam, totvbique gentium 
veftigatoribus fcdulis repertam fuftle, Hiftorix 
fidem item temeratam audacia,vt qui ntillo fa&o 
periculo (nec enim potmt) illico decreuerit Par- Pardalian* 
dalianchen. Quo verbfaftu,altu, & palpo ma- &ct. 
gni nominis eruditis inculcet illud , Palp/ite& 
videte t quoniam Matthfolus non feribit menda¬ 
cia , fe ridere & mirari : fore tamen iam , vt fenior 
eoque moderatior fatftus, fateatur fe Iapfum, lu- 
geatque Doronici, fibiignotum antei,quod fce- 
Icfte nefas, illi /Edulaoio Cortufio primum in- Cqrtuput 
notuerit, tk per iilura mortalium generi fit rete- ridetur. 
6 tum. Quod maleficium cum noftixmemorix 
plciifqut' notum effe feiui flemus ,& Cortufio in 
hortulo fuo Patauii inter colloquendum refpon- * 
didemus,: J verum quidem effe,cxteriim minime 
mirum : vt qui experimento certum haberemus. 
Aloe faluberrima interfici vulpes , cafdemquc Aloe <tul- 
enedtas amygdalis amaris ex Plutarcho meminif- p>b.'venena¬ 
remus , annuit ille Italice cuidam compatri fuo ** . 
Pharmacopxo, qui vulgatum exemplum de Nu- 
ce vomica fubdidit, ea nempefcles,canes, auetf- Nmc<vomi- 
que interimi, qux tamen tuto Sc magno commo- c *- 
do aduerfus lethifcra «ScEpidimicos morbos in 
Elechiariis Liberantis, datur homini. Immerito 
proinde Doronicum verbo diro dum infame fa¬ 
cit,quam multum fciret & parum (aperet, perfpi- 
cuumfacit:Dxirmncsquippefcelices vocari vel ^ Ma( ~ 
Monachi norunt, qui Cacodxmones haud atro- 
ciori conuicio incellunt, quam ille Doronicum e 
republicaMedicorum exigere 1 it>tur. Tantillam 
rem,tam valde vulgatam, captum fuperalle tanti 
Commentatoris , ftupet vulgus, qm Philomelis, 
Alaudis, Hirundinibus, aliifqiiedelicatioribus 
auicuhs non foliim non noceat, fed interdum ci- 
bus,fxp'.flime remedium vnicum & panchrafton 
fit. Quam multis tu Principibus, nos pauperi- Doronicum, 
bus,Doronici ignoratione, exitio fuilTcmus, qna- 
tam ftragem plus quingentis abhinc annis dedif. 
fent Medici, freti eledluariis de Gemmis & aro¬ 
matibus ,& alus Cordi amicis,quibus frequentiff 
fime vfifunt, teque monerepoffunt,Doronico 
ne tantopere conuicieris , fed potius dofim me¬ 
tiaris, alioquiCroct, Mofchi, fimiliumque dato 
quaternum drachmarum demenfum homini, Sc 
comperies Dxmonium tuum. Quin thus etiam, Thuri/ uo- 
multb quibufdam minore mole , meminimus tumentum. 
perniciem attuli fle. Tantx expedtationis Com¬ 
mentatoris intererat, faltem hac poltrema Corrf* 
. ' 
