LIBER 
tantum quibufdam & flatis anni temporibus 
cucnirc afferunt : de quibus fufe & do 6tcSarra- 
ccnus. 
'AppetiAtio* Chamaeleonem album funt qui Ileryfifcep- 
nesno/hx. trum,qui Ixiam vocent,inquit Marcellus,/Egyp- 
cii Epher, fiuc Epluhofechim, Romani Carduum 
minorem appellant. Dcfcripfit Plinius herbam, 
facileque e 11 legentibus nouille , ab animalium 
^ndediSju g enerc > Chamaeleone lacerta Crocodilo minori, 
per terram ferpente,herbam humi repentem,vn- 
dique fpinis & aculeis fertilem,nomen traxi fle. 
Id autem non totius , aut partium quarundam 
figura &fpecics fecit , fcd mutationis colorum 
euentus. Vt enim animal Aibinde & oculis , & 
cauda,& toto corpore colorem mutat,redditque 
fempcr quemtunque przter rubrum «^candi¬ 
dum [& fi diferepent in hoc antiqui feriptores: 
excipiuntquc aliqui candidum tantum,] eodem 
modo Sc herba cum terra colores mutat: hic ni¬ 
gra ; illic virihs : alibi crocea: atque aliis colori¬ 
bus. Nec aha nominis huius in hi-rba quam ^co¬ 
loris mutatione quam fimilemcommunemque 
cum co animali habet ratio ingrxea --ppcllacio- j 
C Arduus ne eft. Aiioquin in cenfu Carduorum vterque ' 
‘chumalcon Chamaeleon cil,candidus fc. 5 cniger.Dico autem 
Carduos nunc Ipinofum omne illud gcnus-.quod 
fiue altilis a terra erigatur, (iue humiliusferpat, 
iiuc his aut illis,haeve parte autilla aculeatum 1 
fit,ipinofu;n florem aliquem profert,in quo lanis ! 
& pappis femina inuoluuntur. Neque erit diffi- : 
cile diligenter pinguia inculta loca , prxfertim- 
querudera mcniibusMaio &Iunio obferuanti- 1 
D ij crimen bus vtrumque hoc genus & eorum diferimina : 
C hamxleo- obfcruaire: prscipuequc ex floribus : qui cx la- 
■ms .tlbt t j orc veluti pyxide ni altero purpurei prodeunt: 
re - a ^ ccro 1 uomox colore defcribentur,&c.' 
preh. Miror Matthiolum inquit Guilland.in Theo- 
ne,quando ipiiun in explicandis Ixia «Sc Chamx- 
lcqnte albo nigroque fcrJe adeo hallucinatum 
elfevideo, vt nihil poffit dici turpius. Itaneilli 
DiGfcorides,quem explanare conatur, ledlus eft, 
mi*, Ch*- vc ixiam,quam audior ille libro fextointer vcnc- 
+ „ir na connumerat, non albi Chamxleontis gummi, 
ger, tres quod iple falso ftacuit , (ed plantam per fc ab v- 
plunt* dt- troque Chamaeleonte dilcretam ignoraret: De- 
uer[<t, con ' bebat eum profc&A eius reiTheophraftus ad- 
tntMatr . monu j(p e } qui tres e fle plantas , Ixiam, Charnx- 
leontemalbum, nigrumqueprodidit,vt interim 
Diofcoridem fllentio prxtcream , qui eodem li¬ 
bro , cuius proxime mentionem fecit, Ixiam & 
Chamxlcontem inter peltiferas &lcthalcs radi¬ 
ces connumerauit. Si itaque Ixia, Diofcondis te- 
flimonio, planta fui generis eft, & Chamadeonte 
differens, nequaquam albi Chamxleontis vif- 
cum,eacife Ixia poterit, quam idem audior inter 
exitiofapharmacareponit. Eludet forraflis ille 
nodum hunc, Ixiam DiofcoridemChamxleon- 
tem candidum appellaflcinquiens,Cham.?lcon- 
tis autem nomine abfolute pofico nigrum intel- 
lcxiffe. Sed caueat quxfo, nc fe »n grauius multo 
priori periculum praecipitet , quando audio res 
habeo non vulgares, qui Ixiam, quatenus vene¬ 
num eft, ab albo Chamaeleon te feparant: quan - 
Error quam licet Chamaeleontis etiam nomine,nigrum 
Matth. intelligat, errat nihilominus, quod atrum Cha- 
1 refer- ma ^ eontcm ^ Diofcoride inter venena referri 
7 ur’ intel negat. Haec fi illi annuofo quidem leni , led 
<ienen*. herbarum nobilis fcientix rudi, obleruata fuil- 
jtxmem y fent,nunquam )^tvw xj igiav apudTheophraflum, 
^ UaS voces G aza nullo diferimine , Carduum pi¬ 
neam male reddidit, quod item interpres ille A- 
Tom. III. 
X XV. 
nazarbe celebris hadlenus ignorauit [quienim reddidit 
feirepotuit,ciim Theophraflum grxee nunquam c Arduum 
legerit,nec fi legere velit,poflu:] ad Scolymi ge- V neAm - 
nera rcieciflet. Sed tempero mihi xqu£ in his 
atque in exteris naeuis fuis late cxp!icandi? P 
qua n do curflm tantum i fra no to ,i uflum ali quan¬ 
do de omnibus volumen confcriptutus : etfi ve¬ 
hementer interim doleo , mihi cum ram indoClo 
impudentique homine, cuiufmodi iple eft nego¬ 
tium intercedere.Sed omnis fortunaferenda eft. 
Herculi quoque procaces mulierculas alapas 
impegifle legimus. Sic ille fane edentulus fenex, 
iuuenem quinque & viginti annos natum impe- 
ritix aceufc', modo iplGinetfuam toti orbi infei- 
tiam declaret patefaciatque. 
Plura qui volet circa ea qtix tum obfcuratum 
controuerfa funt in Ixix & Chamarlcons tum 
albi tum nigri hiftoria, confulatis Marcellum, 
Gui!landi nmn & Sarracenum , nec non etiam 
Gefnerum. 
CHAM^LEON NIGER 
Veterum. Cap. IX. 
D E hoc Theophraftus ita feriptum reliquit. 
Nigro Chamxlconi folium incftalbo fi- 
mile ,fpccie Scolymi, fcd mirus, & lxuuis: tota 
autem herba vmbraculi Ipeciem reprxlentat: ra¬ 
dice cralfa, «Sc nigra extrinfecus, lub fuluaintrin- 
fecus,nititur : loca gelida,humidaque amat:[d'i 
codices habent non Jp>x,id eft,humida : led rheoph. le* 
ideft,inculta:1 lepram & vitiliginem trita in ace- &•<> $*n* 
to & ramentis illita expellit : nec non & canes Y ,ret - 
occidere poieft : vtilis annis quadraginta; hic 
Thevpbrafius. . _ 
A quo multa mutuafle videtur Diofcorides, Tancurpon 
cuius verba hxc funt. Chamxleon niger [qui & yhfhonon 
Pancarpon, Vlophonon [Buphonum legit Si- C ynoma^H 
pont.]Ixia,CynomazumjOcymaftrumiCnidium Oeimafiri. 
granum, BcCynozolon interDiofcoridis nothas ( n,d,um 
appellationes ab aliquibus vocatur,ab afigyptiis c [j»o™olon. 
Subcli a Romanis Carduus niger & Vernilagium cnrd niger 
dicitur] & i pfcfdi/sScolymo [Carduo Corn.] fi- Ver mingi i* 
rnilis eft: ipfa tamen habet minora, tenuioraque D, 0 J c ' lt ‘ t, ° 
[A^TDTt^- Reftitucrct Sarrae, cx Thcophrafto 
Afi 07 tptt, mfi vnus cflet omnium cxemplaruun 
confenfus. Siquidem Theo^r.loco modo cita¬ 
to inquit.Niger Chamxlco (Vernilaginem vertit 
Gazi) foho eft Scolymi,a;minore lxuioreque]ac 
rubro diflindla. Caulem vero producit digitali 
craflitudine, dodrantalem , ac fubrubrum: qui 
quidem vmbcllam gerit [’^ov ay.td.Jw : forte 
legendum, vt ad Chamaeleonem referatur: D,t J c 
vclt^i/i/Ttt, vtad proxime procedentem vocem P r,iUir - 
Hd-fcoy. Porro aliud quam quod fignant hoc loco 
verba Diofcoridis, voluit Theophraftus, nimi¬ 
rum totam ftirpem vmbraculi fpecicm reprofen- 
tare] florefque fpinofos,tenues,Hyacinthi omu- 
Ios,& verflculorcs. Radix crita,additis atramenti viret 
futorii exiguo, cedrino oleo, & axungia, pforas 
tollendi vi pollet. Eadem vn^ cum fulphure ac 
bitumine in aceto dcco£la inundlaque ,lichenas 
abfterger. Eius autem deco&um collutione den¬ 
tium dolores mitigat. Sed tte. cum pari Pipere & 
Cera oblita radix,dentium doloribus auxiliatur. 
Foucntur & ea dentes in aceto decodla & affu- 
fa. Dolentem quoque dentem comminuit, fi per 
ftylum calida illi adhibeatur. Maculasvero de¬ 
purgat h Sole concraclas , & vitiligines cum ful- 
phurcemendat: fepticis medicamentis admifee- 
H 5 
