LIBER 
radice, qua: venenum iit animalibus-.hominibus 
raracn non noceat. Miratur idem Epift. 2. Pli¬ 
nium loquendo de Helenio voluilfe Ncpcnthcin 
Homeri confedumfuillc ex Helenio Crateua. 
TragusEnulam campanampingit & deferi- 
bit, dicitque a quibufdam eam putari radicem 
illam,quam Mercurium Vlylfi aduerfus venefi¬ 
cia Circes demollraile, Homerus teiletur Odyl- 
leaio.libro : Sic dicens. 
dedit Herbam Minuritis 
Ex terra e lelleiis,& nvbi genus ipfius ojledit. 
Radix quidem'nigra erat.Licti vero jirhilisfbs. 
Moly quidem ipfam vJiant Dii , difficile au¬ 
tem effodere 
Viris mortalibus > Dii autem omnia pojfunt. 
Panacis porro «ScChiroaii nomin ibusappcllan- 
dam fufpicabatur Tragus, quam fulpicionem A- 
pulciusipliparicb.it. '/erum fi radicem Inula:, 
formam eius, odorem, laporifqueacrimoniam, 
colore denique & vires cum Helenio Diofcori- 
dis diiigentcrtSc cum iudicio conferas, deprehe- 
des illam verum efto Helenium. Quod Apule- 
ius cap.yfj.Panacem centaurion &.luulam cam¬ 
panam vocat; Serapio Iali.n & Zinziber de Sem: 
Aucrrhoes Allaranj Laur.Phrilius Hebraice El- 
na, quod redius Enuia feribi polle Trago vide¬ 
tur. Qu 4 m autem nihil certi habeant nomen- 
claturae,non folum Apuleius tcllatur , qui tres 
plantas Enuia nomine appcllauit, verum etiam 
Diofcorides, qui didas voces aliis fubinde her¬ 
bis attribuit: ac apud Cordum in Diofc.annot i- 
tum cft, HeleniumTheophraftum nomine Chi- 
ronii Panacis defcribcre. 
Helenium , inquit Amatus, noftra dl Inula 
Campanica. Quia autein radicem fert amaram, 
credendum eft, vtdodc adnorauit Marcellus, 
Diofcoridis hiftoriam hanc corruptam Sc ace- 
phalam elle: Nam quod folia angufta Vcrbaf- 
co fimilia habere tradat, id cceli caulae forlan 
tribuendumeflet, quum in vnoloco procerius 
herba vnaquam in altero crefcat: fedquod infi- 
gnem amaritudinem in Inula repertam, lilcntio 
praetermiferit , non polium non teftari textum 
illum corruptum efle. 1 no Marcellus Virgilius 
confirmat le amaritudinem in Antiquiifimo 
Diofcoridis codice legilfe. Quamquam ea quo¬ 
que a Plinio prastermillam ammaduerto , vnde 
Matthiolus Senenfis, hic falso admodum Pliniu 
adducit libro ip. cap. 5. quia vitra quod in eo ca¬ 
pite, nullam penitus de Helenio,fiue Enuia me- 
tionem faciat, libro tamen 21. cap. 10. vbi Helc- 
liij meminit, non de hac loquitur, fcd potius de 
ALgyptia,cui Diofcorides in hoc capite,ex men¬ 
te Cratcuaherbarij, ramulos Serpilli modo,hu¬ 
mi fparfos tribuit , folia vero Lenti fimilia , cui 
quoq; in eo loco nullam tribuit amaritudinem : 
Imo in deferibenda herba hac , Plinius a Diof- 
coride variat, quum Diofcorides folia lentis,8 c 
ramulos Serpilli per terram fparfos Aigyptiam 
Enulam habere tradat : ille vero non Lentis fo¬ 
lia fcd Serpilli potius pollidcre dicat. Accedunt 
ad hac, quod cap. 21. pradidi libri, vbi medica¬ 
menta Helenij pertradat, dulcem elle alfetit,ro 
amaram , vt liquido confiet Plinium de illa tan¬ 
tum dulci Aigyptia Inula memoriam fecilfe, non 
vero de hac amara & nobis tradata : Proinde 
Matthiolus , fiPlinij authoritatem in hac parte 
fubticuillct, prudentius dubio procul fecilfct,ac 
non ita duplici errore hallucinarctur : primo , 
Tom. III. 
XXVI ios» 
quum credat Plinium de hac InuU prima men¬ 
tionem fecilfe, quum vt diximus potius de fecu- 
da Argytia agat: fecundo quum dicat Plinium 1- 
nulae amaritudinem tribuere, quum re vera illi 
dulcedinem condonet, &c non amaritudinem,vc 
cuique legenti notum erit. Verum Enuia: radix 
adeo kecificat vt in omnium Apothecariorum o- 
re fit, i .116 hac de’caufa , a multis creditum eft , 
hanc Nepenthem herbam illam ab Homero ta¬ 
ta laude decantaram clfe, quia perpetuam pariat 
latitiam , 6ccriftitiam oninem aboleat, omnes 
abigendo curas, &c malorum omnium obliuio- 
nem inducendo , pracipue fi eius fuccus vino 
immiftus bibatur , quae omnia vera elle crcdide- 
rim,mod6de Argypcio Helenio Campano dica¬ 
tur , quum in nolfcra Enuia haec prorfus non re¬ 
pedatur: nec Itali illius radices quotidie coctas, 
6c Saccharo uel meile 8c aromatibus paratas li¬ 
cet cfitent , talia experiantur. De illa igitur E- 
nula iEgytia vera Nepcnthe fuo loco dicetur. 
Hac Amatuus , qui quid velit nondum video, „ ot . 
ac Matthiolo forteiniuria fit, nili in prioribus 
Commentariis olim aliquid fcripferit: praterea 
nelcio cur dicat locum male citatum a Matthio¬ 
lo, & Plinium Inulte amaritudinem non tribue¬ 
re : verumque inuenio apudTlinium. 
Apuleius cap.95.vel Huinelbergio tcfte, duas 
diuerfas milcet plantas. Nam Inula nomina &c <r/ * 4 
virtutes, ceu titulus promittit, traditurus, Chi- 
ronii Panacis immifeuit nomina & hifioriam. 
Robcrtus etiam non diftinxit duo Helenia, 
pncterca non facit mentionem Nepenthes,quod 
debebat, dum ait: Helenium, Enuia Campana, R.Confi. 
cuius radicem fi quis comederit omnium dolo- nof - 
ruin obliuifcitur. 
Patet itaque ex hactenus didis Helenium, 
/impliciter didum longe diuerfum elfc ab Hele¬ 
nio Aigyptio Cratetis aido , quod multi Panax 
Chirouium fallo volunt, 3 c melius alii Helian- 
the vulgare ftacutint, Sc alii Heliaqthe flore al¬ 
bo, & alii Herbam colubrorum , nos Helianthe 
rarum , Clulius Medicam marinam , quidam Se- 
curidacam liuc Hcdyfarum clypeoafpero. 
Plauta a nobis exhibita, Helenium dicitur Tra¬ 
go (cui & Enuiacampana)Fuchfio 8c Gorrao. 
Helenium Diofc. Coni. Matth. Anguill. Cor¬ 
do [quibusduobus & Helenium 1.] A- 
mato JRJermol. Dod.paffimj Eiuchaf. Tabern. 
Caft. Lobel. [ cui& Panax Anguillara] Ma- 
ranthae, Apollini, Croneriiburg. Rob.Steph. 
Monach. in Mef. Camer. Horti Lufitanico, & 
Schvvcnckfcldio. Helenium vulgo cognitum 
Rob. Confi. in Lexico. Helenium vulgare Ioh. 
Agricola, Sc C.Bauh.cui Helenium primum 
in fuo phytop. Helenium Matthioli H.Lugdu- 
nenfi. Inula Plinio. Inula campana Apuleio. E- 
nula Lonic. & Caelalpino. Panax Theophrafti, 
Helenii prima fpccies Diofcoridis Anguillara. 
Helenium, Gracis, hodie non folum 
officinis , fed etiam vulgo omnibus notum eft; 
Latini Inulam & Enulam appellant : Officina 
Enulam Campana: Arab. lafim fiue Rafen. Germ; 
• 2 Uanr/- 3 lanrlvurn[quia fere radicis vfum folum 
noucrunt: ] Belg. Balanbrtvortcle : Galli £- 
tmle Campane , Aulnee , & vulgus Iriaune : Itali 
LellaEnoa ik Enola: Hifp. R aiz, dell’alla : Angli 
Jflccflmparic t Poloni ©m«n: Boh. rooman: 
Hung. oeueny zfyohr / ovncny fiu. 
Helenium porro ab Helena lachrymis didum 
clfc volunt, ex quibus natum fabulantur Poeta: 
Alii quod contra ferpentes cx eo primum ab ne- 
O 3 
Nomina 
li nguaru 
