1 
HISTORIA PLANTA RVM. 
Locus. 
Vircj 
alius , Hung. T0Atabid> : Anglis (Lxufy Sc 
taufic / Beig. Sctnaucr / -Kaniuren Sc 
tvormcroyr: Gcrm. Rj)ctnfaren /&tt>urinfot. 
■v lccm Icon. Sc Hiftor. Arremiiia flore albo, 
nec forma, nec odore, nec fapore differens, fcd 
cantum colore floris,quiin hac albus cll, & raro 
reperitur,& propterea in horris colitur. Utrum 
ii lolo colore ditrerr, vt iplbmet hic ailerit, cur 
figuram aliam a Tanaccto vulgari diucrfam ex¬ 
hibeat. Locum etiam vbi hanc raram plantam 
viderit, annotare debebat. Verum illud eft quod 
crrent,qui Parthenium dic contendant. Sed nec 
illud fallum eft,ipfum quoque hallucinari,Tana- 
cctum Artemiliam ftatuentem cum dodis, qua¬ 
lis ille eft? dodius his fentit Turnerus. 
Gcrardus etiam male fequitur Tabernamon- 
tanum,qui prxtcr Tanacetum vulgare, alterum 
minus flore albo quoque pidura expreflic. 
Tanacetum dicitur, Brunfclf. Matth. Cord. 
in Hift. Gefn.hort. Lonic. Dodon. iat. in fol. 
Lob.in Obl.p.432. Caftori. Turn.&Carfalpino. 
Tanacetum Millefolii foliis Lob.in Icon. Piant. 
^ ».719. Sc in Aducrfariis. Tanacetum vulgare 
uteum Trago. Tanacetum maius Dod. galli- 
co: Tanacetum citrinum Thalio : Athanafia 
H.Lugdunenli: Athanafla vulgaris Lacuna: : 
Arthemilia tenuifolia Fuchfin Iconibus : Ar- 
themif. monoclonos eidem in Hiftoria : Arte- 
miliaDiofcoridis Tabemamontano, Tanacc- 
tum Paracclfl Sc Filix Adamo k Bodcftcin in O- 
nomaftico: Sandae Mari* herba &c Tanacetu 
lo.Agricola:: Tanacetum 3.flue vulgare , flore 
communiter luteo,rarius albo(vnde Tabernamo- 
tanumduas iconas habere ait )C. Bauh. inPhy- 
ropinacc,quod apud Matthiol. Parthenium mi- 
crophyllon(eodem lapfu quo alii Arthemilia te- 
nuifoliam Diolcoridis ) Hippocratis elle cre¬ 
dit , ac Tanacetum ita diftinguit. Tanacetum , 
inquit, quod forte a Tanaco, quo nomine Par¬ 
thenium appellatum fuilfc tcftatur Plinius, vel 
odorum ell, vel inodorum: odorum aut maius, 
quod foliis eft vel planis,floreque aut luteo, aut 
albo,vel crifpis : aut minus , hocque vel campc- 
lfrc, vel alpinum: inodorum,flore minore, vel 
maiore. Nos de his Ipecialius agemus. 
SpontiinVariis locisMontbelgardi fecus vias 
ad hortos eundo ad Moledinum. Geneua: ha¬ 
bebam in horto. Obferuaui copiofum Bafilca: 
multis in locis. Lugduniprouenit. Vidi Patauii 
in horto Ieluitacum: Reperi circa riuulos inter 
Vicentiam & Villam-nouam: in Alfatia abudat, 
vbi paflim fecus agrorum margines,aggcres , Sc 
hortorum lepimfnta exit. 
Tanacetum cumMatricaria eiufdcm elfe tem¬ 
peramenti nimirum calidi Sc ficci, cundemque 
fere in Medicina vfum habere feriptum reliquit 
Tragus: Semine vero cum meile & vino poto , 
ventris lumbricos pelli , eiufque dolores ledari, 
fudoremque denique elici,vulgo etiam diditan- 
te,manifeftius eftc,quim vt pluribus indicari de¬ 
beat. Facultate porro calidum & ficcum clfc 
Tanacetum,atteftatur Dodonaeus: vtpote omni¬ 
bus fuispartibus amarum: non tamenfccundu 
vtriufque ordinem longe egrediens: Ex tenellis 
herba: erupentis foliis cum ouis placentas vere 
confici,ori nec ingratas nec iniucudas, verriculo 
vero etiam vtiles. Na fi qui in eo hireant viti- 
ofi humores , eos partira ad concodionem illas 
perducere, partim abftergendo deorfum dcduce- 
cete : Succum herba: cum vino potum, aut eiuf- 
dem decodum, vrinam prouocare,dolores vefl- 
ese lenire , Sc vrinx ftillicidio mederi : eundem 
fuccum cum oleo rofaceo Ipinar ante acceifiones 
illitum,febrium rigores tollere latum elle: cum 
quouis autem oleo,etiam neruorumconcradio- 
nibus ac doloribus auxiliarem ei!e:Dici Sc de ra¬ 
dice , quod cum mcllc aut faccharo condita, ad- 
uerfus podagram plurimum faciat: ii iciuno ve¬ 
rriculo eius aliquantula pars,continuo aliquo te¬ 
pore fumatur. Tanacetum flatus difeutit ventri¬ 
culi Sc inteftinorum: rede igitur, inquit Turne- 
rus, fuit a Medicis confultum, vrin cibos veni¬ 
ret poftPafcha, ad dillipandos flatus per ieiunia 
quadrageiimalia contrados ex cfu pifcium,pifo- 
rum,fabarum,aliarumque herbarum flatulenta- 
rum, qua: tum temporis in acetariis comedun¬ 
tur. Atmeoconfilioperipfam quoque Quadra- 
geflma vtentur , vt tum calculu, tu colicos cru¬ 
ciatus eo tempore inualcfcentesprxcaueant. V- 
rinam ciet: referunt reccntiores Tanacetum vi¬ 
ris , Matricaria fccminis, vtiliora. Hic addic 
CaefaJpinus, vri rccentiorcs ad omnes cruciatus 
internos mitigandos tum pota,tum exterius ap¬ 
plicata, Abrotoni modo: Item contra quafcun- 
que febres propinare fuccum eius pondere dra¬ 
chmarum duarum cum aqua Plantaginis. Flo- 
j rem in puluerem contritum cum Saccharo gra- 
1 uidis conducere: folia flcca & contrita iii vino 
fumpta muliebres locos expurgare. Expertus 
fum (inquit Hcrc.Saxon.de Lue venerea cap.31.) 
in muliere,qu£ odo annos continuos manuum 
filluras gcTerat, & inutiliter omnium Sc Vene¬ 
torum & Patauinorumopera vfa fuerat, reme¬ 
dium quo breui & facile fuit curata. Eft autem 
fuccus hcrbte,quam alii Arthemifiam, aliiTana- 
ectum vocant. Dum adminiftratur hic fuccus, 
cauendum eft ab omni manuum lotione,& pen¬ 
na hoc ipfo illira,in flngulas rimas fuccus inferi- 
tur. Expertus fum hunc ipfum fuccum in impe¬ 
tigine , in vlceribus cruftofis, &fucceffic curatio 
fodiciter. Sic poteritis pedum & manuum rimas 
curare. Plura qui voler de huius vfu ceu etiam 
varia praeparatione ,vt aquaftillatiria»vino,ex- 
trado,confcrua, fvrupo,Iale,&oleo,videat Ta- 
bernamontanum lib.i.c./.circa finem. 
TANACETVM CR1SPYM FLORE LVTEO 
C Vi Tana¬ 
cetum vul- ^ e ft' 
gare notum, ei 
magis obuk 
crifpi Tanaec- 
ti cognitio qua 
herba: eft quip¬ 
pe hoc rarius, 
icliqu$ vulgari 
delcripto fi- 
mile, led foliis 
eleganriflimis , 
crebriore inei- 
fura diuifis , fe- 
gmentis fre¬ 
quenti argutiiis 
crenatorum 
marginum fle¬ 
xu reflexuque 
crifpis, criftas 
caftrenfes i- 
micatis, odore 
gratiore, fapore amaro. 
Lob.in Adu.Tanacetuin Anglii. Iu Obfp.452. 
Tana- 
Jbw- & 
i#" 
% 
