LIBER XXVI 
fc.quam Dod.pro Santolinahabet) fub diuerfis . 
titulis proponere, ciim in Aduerf. pro Seriphio I 
Diofeoridis aliam exibuerit imaginem. Tres ha¬ 
bet inIcon.Plant.figuras.Prima [ex Aduerf.] p. 
754.hoc titulo: Seriphium Diolcoridis Abrota- 
ni foemina' facie. Secundam iam dida pagina 
hoc titulo:Seriphii Abrotani fceminq facie diffe¬ 
rentia. Et hanc rurfus pidam dat p. zdS.hac in- 
feriptione : Abrotonum fcemina. Cur autem 
hanc lub diucriis titulis bis pingat, caufam nul¬ 
lam video. 
Clulius pofuit priorem iconem Lobclii pro 
Abrotano fcemina Narbonenii, pro qua non vi¬ 
detur Lobclius pofuillc. Clufius praeterea pro A- 
brotono fcemina vulgari,exhibet modo didam 
Lobclii fecundam iiue tertiam. 
Abrotonum fceminam Salmanticenfe diucr- 
fum eire ab eo,quod vulgo ab Herbariis Abroto¬ 
ni fcemina: nomine circumferrur,quodque San- 
tolinam appellant,reftatur idem Clufius. Illius 
autem in Hiftoria rariorum ftirpium per Hifpa- 
nias obferuatarum, duo tantiim genera tradit,li¬ 
cet in poli. Hilloria lexallignet. 
Abrotoni fcemina: fexu facile crediderit Ruel- 
onum lius iiitelligi, quod vulgus Gallicum Cyprelfum 
m appellat, quoniam in arbufculam fruticet, albi- 
yf re f- cans, foliis Seriphii Abfinthii niodofciflls, ra- 
re u mulos circumdantibus copiofo flore, comanti¬ 
bus quibufdam in fummo auri fulgore corym¬ 
bis, odore cum luauitatc quadam violento, guftu 
amaro. Qui Chamscyparylfumcxiftimani; cifc, 
quem vulgus ab odore formaque foliorum eiuf- 
dem nomenclatura: arboris, Cypacifum appel¬ 
lat, falluntur , fi Rucllio credimus. Nam etli 
coadce fit breuitatis, & velut arboris cuiufdam 
abortus, non tamen m genere pumilionum (ede 
inuenit, nec in arborum, fed fruticum cenfuco- 
ftat haberi. Huc facit quod nihil apud clafli- 
cum authorem de Chaimxcypreflb legatur. Ad 
alterum igitur Abrotoni fexum melius fuerit re¬ 
ferre, cum nulla videatur delineationis nota re¬ 
pugnate. 
Non placet figura Tragfnec etiam quod Cha- 
mxpityn ftatuat.Fuchfii icon quam proponimus 
paullb melius arridet. 
Fuchfius cap.z.dc Abrotono przfcntcm no- 
ftram plantam Abrotonum fceminam vocat > 8 c 
t. me- Abrotonum montanum Plinii, ac iilucftrc Cy- 
m Plt- ptciUimvulgi, eiufquc figuram cap.335. de Cha- 
jtixcyparilfo ponit, ac dicit. x^ar/Mmetoscf Pli¬ 
nio dida eft,quafi pumila Cupreifus: apud Gre- 
cos,quodfciam , eius fruticis nulla fit mendo: 
vocatur vulgo CyprclTus ab odore &c forma fo¬ 
liorum eiufdem nomenclatura: arboris, Germ. 
C ypree/ Gallis C ypres. 
Angiiill.epift.io.in fine Sanroliaam vocat,ne- 
'olitu* gatcjiae eire Abrotonum foeminam. 
util. Abrotonum quod fceminco generi adferibi- 
,ton ’ tUVj non omnibus notum eft,inquit Matthiolus: 
non ideo, quod &:ipfum frequcntiflimum non 
feratur in hords i fed quod a paucis pro Abroto¬ 
no fcEmina cognolcatur. Quandoquidem id a- 
lii Cyprellum, aliiSantolinam vulgo appellant, 
alii vero marinum cTe Abiinthium exiftimant. 
Sed ii profedo falluntur : quippe Santolina 
vulgo vocata,nil fane aliud eft, quam Abrotonu 
fasmina. Quod primum (vt Diofcorides inquit) 
arboris fpcciem quandam repra:feiitet,vnde & a 
qiiamplu rimis Cypreifus yulgo dida eft. Deinde 
qubd candicantibus conftet foIiis,circum famu¬ 
los minucim incilis, floribus aureis,orbiculatis, 
caulem iummum Aiftatisdc Autumni tempore, 
corymborum modo comantibus.Poftrcmo,qubd 
in vniuerfum fuauiter oleat cum grauitate qua¬ 
dam & amaro guftu. Ex hac equidem delinea¬ 
tione adducitur Matthiolus, vt decernere non 
dubitet,hanc plantam, quam vulgus Cyprellum, 
iiueSantolinam appellat, eife Abrotonum fat- 
minam. Hinc itaque Fuchfium errafte credidit, 
qubd pro fcemmei generis Abrotono, plantam 
iubiccerit ab eb longe diuerfam. Qui etft San¬ 
tolinam leorfum poftea depinxit; non tamCn 
eam Abrotoni fcemina nomine agnouit,fed her¬ 
bariorum ( vt arbitratur Matth. vulgus fccutus, 
eam Chamarcypariifum nuncupauic , eiufque 
nullam a Graecis fadam fuiile mentionem fal¬ 
lo credidit. 
Abrotonum fceminam Camer.in Hift.Matthi 
gcrm.vocatde Epit.vbi prstcrca ab ipfo Chamq- 
cypariifus,gcrm.0flrtcri Cypree/ Ital. Abrotono 
femindtHerbd campborata, SantulindyCiprcfiind & Q am - er j A . 
Crefpulim cognominatur, eique meo iudicio non j,j us% 
abfquegraui periculo eardem qualitates Sc vires 
conceduntur,qua: Abrotono mari debentur. Et 
licet hoc loco Abrotoni fcemina: vnius tan¬ 
tum memoretur , attamen in Horto, duo eius 
genera reperiri feribir, quorum vnum vulgare 5c 
candidius ait e ile, alterum foliis magis viridibus, 
quod etiam admodu culturi fruticcfcerc tradit. 
Reperiri pra:cerca dc alias differentias quoque 
teftatur. 
An Turn.par.i.p.14.Abrotonum fcemina,An- Ccnronia'. 
gl. Iatmnbcr cottcn. 
Gcfn.hort.Chamqcypariflusdc Centonia Gal¬ 
lorum , Ii non fallitur, in cat.pl. Abrot. fcemina, 
ct /2 £ 9t ov°v b>i/. cia.. Cyprea Fraut / Cypreifus Ruel- 
lio. irem : Chama:cypariilus, Cyprcs de iardin. 
T.ibern.Icon.dc Hiftor.Abrotonum fcemina, 
<nx.i\iunKDV> & 
Abrotonum Siculum, Thclyphtoriudc 
Thclythamnum Diofcoridi, Plinio verb Abros 
tonum campeftre, ideo forte quod in Prouincia 
dc Gallia Narbonenifdc aliis calidis regionibus, 
fponte in campis crefcit : Cordo Santonicum 
minus. Herbariis CyparyiIushorculana,Cuprci- 
fus hortulana, Abrotonum minus & Santolina: 
Ir. Herba canforata, Santolina , Cupreflma 5c 
Cypreifo : ^aW.petir Cyprcs,Gdrderubbe, Cyprcs de 
Iardin & du Cypres : Hiip .Uicrua , ( ycruaaliter ) 
lombriguera : Boh. Cyprefjen : Polon. Cypree: 
Angl.Ciprce: Brab.dc Belg. Cypree dc leegjjc cy^ 
pree i Germ.cypree/ cyprcgfraut / 0 arten cy^ 
pree,TDnnb ftobituiii? luciblm / Sc quibufdam 
cyprcffen 0r<zbnnirK/hoccft Abrotonu cupref- 
iinum, aut cyparyllinum. Item Icon, dc Hiftor. 
Ablinthiummarinum ( 3 .inHift. 2 .inIcon.) Ab- 
finth.verum marinum, Qa-xdoeriov, 
Seriphium dc Abiinthium marinum, illecrivcr^ 
mutJ)/ ^MerVncenuemnitb / Fleincr garten 
cypree. Item in Hift.Abiinthium marinum al- 
terum,Seriphium riiaius, Abiinthium marinum 
maiusjSantohna maior, Vlteerivcvmut^),0ro0er 
0 ftiten cyprce,Santonicum maius Cordo,fed er¬ 
rat. Vuasficrurds dc tres deferiptiones habet Ta- 
bernamontanus. 
C.Baiih.phyt.Abrotoiinm i.liue fcemina Dio- 
fcoridiSjChamarcyperilfus Tragi ,verum figura 
ipiius uimis lata exprimit folia : Abrotonum 
fcemina Lobelii,cuius figuram bis pofuit. Abro¬ 
tonum 2.fiuefa;mina flore maiore, Santonicum 
