LIBER XXVI 
piofi,erumpentis ,ciiin vua maturefcit,odore no 
injucundo, qua quida Botryii[Borrynon CH.lalii 
ut ^'Ambrofiam vocant. Talis in Cappadocia nafci- 
s ' tur. In his autem Plinius cum Diofcoride con- 
fentir, ni fi quod Accemifiam monoclonon Diof- 
itmedi- coridi didam cum Ambrofia confundit. Idem 
ex Ph- vfum eius medicum fparfim lic tradit. Artemi- 
fiam quoque fecum habentibus negant nocere 
mala medicamenta beftiamuc vllam , ne Solem 
quidem. Bibitur & hxe ex vino aduerfus opium. 
Alligatapriuatim potens traditur,potaue aduer¬ 
fus ranas. Strumis Artemifia operitur folio fuo 
impolita. Eadem fiaiftra manu circumfofia a- 
dalligatur, cuftodicndafanatis>ne rurfus fata di¬ 
ro herbariorum fcelere rebellet. Bellin cum hac 
illitam, efficaciorem cifc produnt. 
Datur quoque contra calculos ex vino dulci, 
& ad ltranguriam. Artcmifiam &Elclifphacum 
alligatas qui habeat viator,ncgatur laffitudincm 
fentire. Artemifia vulux medetur trita, ex oleo 
irino, aut cum Fico, aut cum myrrhaappofica. 
Eiufdem radix pota in tantum purgat, vt partus 
enedos extrahat. Mcnfcs &lecundas ciet ra¬ 
morum decodum infidentibus: item folia pota. 
Ad eadem omnia profunt etia impolita ventri 
imo cum farina hordeacea. 
’* ex Artemifia vtraq;,inquit Galenus,& modice de- 
ficcat,&eft,quod adcalfadioneattinet,exccfsus 
fecundi,quod vero ad reficcatione,aut primi in- 
tenfi,aut fecundi rcmiffi.Eft autem &: modice te¬ 
nuium partium. Itaque ad renum calculos mc- 
()ffoe ' diocriter commoda ,Sc ad fotus vteri. Si fecun¬ 
da ftacim a partu non exierint, omnibus prxfta- 
re nouit Hippocrates herbam Artemifiam.ldem 
prxeerea quod Mercurialem prxftarc ( videlicet 
tenuem biliofam purgationem educere in pello 
fuppofitam) & efficacius purgare. 
Ad declarationem iam didorum non parum 
ce/i,, iuuant, qux Marcellus V.irgiliusolim prceclare 
fcripfit. Certarunt,ait,pro Artemifia quondam 
tota Grxcia & Afia,Gentes aliquot: nec aliter 
minoreue ftudio,quam pro Athenis felici quon¬ 
dam , ingeniorum & dodrinarum genitrice, 
ciuitatc,Pelagi arbiter Neptunus & mille ope¬ 
rum Dea Pallas fecerant, invulgaris herba; no¬ 
mine gloriam affedaucrufit: Contendentibus 
Caribus Halicarnaffoque praefertim regina; fu* 
adoptione notam gentibus Artemifiam eile.Qu? 
non contenta Mauloli coniugis lui fortuna 6 c 
rcano , quod ante le reges aliqui fecerant, glo- 
riofo adoptionis genere, in nomen & gloriam 
luam olus hoc traxerit, vt effiet in Medica: mate¬ 
ria: hiftoria, etiam poli diruta in vacuo acre pen¬ 
dentia Maufolea: 6 c qux vidrix Rhodi trophxa 
mulier erexerat, diuturnius natura: xqueuum 
nominis fui in xterno olere monumentum.Con¬ 
tra vero nitentibus tota Grxcia gentibus. Qux 
aut mulieris gloriae! inuidentes: aut, quod vero 
fimilius eft, pia religione falutis fux numini gra¬ 
tias habentes: Non a regina Halicarnalli Artc- 
mifia: fed a Diana,qux Grxcis Artcmis diceba- 
tur,fadum herbx nomen tellabantur. Salutaris 
parturientibus Dea illa effic credebatur, ideoque 
quotidianis precibus & multo religionis ritu 
prqgnantcs & puerpera: numen eius colebant, vt 
line interiorum locorum noxa liceret, illis quem 
in vtero gererent, foetum excluderet quemad¬ 
modum idem eius Dea: beneficio prxftaret hoc 
olus,a:qua numinis poteltate parem illi nominis 
honorem etiam fecerunt: Quod enim Artcmis 
Dea votis & precibus vocata tunc poterat. Idem 
Tom. III. 
18? 
adhuc herba Artemifia poteft : menfes, fecun¬ 
das, faetufque trahens , dcprxtcr hxc eiufdem Quantum 
partis prxclufiouibus, inflammationibufque vti • ? ote ft De ^ 
lis. Ob quas vires in multo nominum ambitu & heri* ***** 
honore luit. Parthenis,i.c. Virginalis primb di- 
da,quod virgo. Dea fc.nomen illi dederit. Mox 
fia.ffjK/Kov ko.x* vov , regium olus. Tum ex eadem Regium c' 
caufa Anadorium. Anadas enim reges Grxci lus - 
Vocant. Ephelia a regione dida eadem eft.Quc- Anufl9r ^ a ’ 
madmodum a prxfenci remedio &opeSozufa 
falutaris. Romani reg'am herbam Grxcorum e- Sl)ZJi r a 
xcmplo : & fi recipiendum id fit k fimilitudine serpillum 
Serpillum maius dixerunt. Et hxc antiquioribus matut. 
artemifix nomenclatura fuir. Ex pofterioribus 
alii in Cannabis genere Artemifiam numera- Cttflarja > ot - 
runt. Congenerem illi facientes &c eodem illi M*tru* r . 
nomine eam indicantes. Alii Matricariam 
notum omnibus olus cfie Artemifiam teftati 
fiinc. Quod non aliunde , vt credimus, quam Arttmip* 
cx duplici cius genere fadum eft. Q^k e- £** 
nim a Diofcoride Monoclonos, a Plinio autem 
fimplicis caulis nominatur : non diffimili peni¬ 
tus figura : prxfertimquc ob lingularem quem 
profert caulem,a Cannabe ddcribicur.Qux con¬ 
tra Ablinthii modo fruticofaab hoc & ab aliis 
traditur,facile ob quas haber vires adr.oftri or¬ 
bis & noftrq xtatis Matricariam transferri po¬ 
tuit: quod etfi Grxcorum cie A rtemifia hiftorix 
omnino non relpondcat,ncc cc rto aliquo audo- 
re confirmari poffit, non reiicicndu tamen peni¬ 
tus cft. Egregia enim in Muliebribus (dico au¬ 
rem nunc muliebria,quq Grxci yuja.iy.o 7 v. vocant) 
Artemifix vis cft: credendumquem*u aliunde 
quam a matricibus pofteriori Matricarix nom? 
fecille pofteriores:pcr matrices enim n.m:]paf- 
fim Medicina vuluas &; muliebres locos inccl- 
ligit. 
Idem de Artemifia tenuifolia addit. Dcfidcra- 
tur, fed fine iadura aliqua, in vetuftis Grxco- Artemtp* 
rum Latinorumque codicibus hoc caput, accre- tenu,f 0 t, K 
uilleque Diolcoridi inutiliter multa indicant: c *put Dtof- 
Phrafis primum icrmonifque forma , qua: m cor,clt « r * 
Grxcis a Scriptoris huius indole longe ab- 
funt: mox nulla eorum , qux in co iubentur 
nccc/Iitatc. Sacis enim ad confticucndum 
vtrumque Artemifix genus fuerant, qux de 
priori longius dixerat, prxfcrcim cum moneret 
clfe alteram Artemifiam Ipcciofiorem ,ktiori- 
bufque foliis , Sc alteram tenuioribus : mox in 
Medicina vtraqjcalefaccre,extenuare &c.Quib 9 
tam aperte a fe decretis non oportebat adde¬ 
re : qux certi, &: vt quotidie lolent Medici , re¬ 
medii infticutioncm pociiis quam hiftorix & vni- 
uerfarum virium rationem haberent. Nec fi 
quis Plinium de iifdem docentem conccmple- 
tur,aliter cenfebit.Nobis tanti eftantiquiflimoru 
codicum fides,prxfercim accedentibus coniedu- 
ris aliis,vt non vereamur libere cotum de Arte¬ 
mifia tenuifolia caput damnare, & ex aliorum 
ordine in ordinem reducere. ^ 
Tria, inquit Macchiolus, a Diofcoride recen- 
fentur genera. Veum priora nullis inter fe notis 
certant,hifi quod in vniuerfum altera maior eft, 
altera minor.Id quod ctia confirmat Plinius I.2.5. 
cap.7.Quitametfi in prioribus Artemifix gene¬ 
ribus , nihil a Diofcoride dilfentiat, diffidet ta¬ 
men > & errat in cercio, quod in eius locum Am- 
brofiam fequenti capite ab ipfo Diofcoride dd- 
criptam fubiecerir, cred:deritque deceptus hic 
Ambrofiam, & tertium Artemifix genus, Yiiara 
& eandem efic plantam.Cxcetfim prima duo Ar- 
h\ x 
