HISTORIAE PLANTARVM>' 
femen protulerunt, in fummitateexarefcuntico- 
ma eius acrem, aromaticum, intenmqucgraue 
fpirat odorem, eadem fapore amaro, feruido Sc 
tenui palatum excalefacir,maxime viridia adhuc 
Horum capitula. Colitur iuhortis. 
C®terurn,cff Sc altera Ruta fatiua , tenuifolia 
fcilicet, quam ita Cordus ita deferibit.Ruta te¬ 
nuifolia latifolia: per omnia refpondet, pr®ter- 
quam quod multo minoribus conifer omnibus 
partibus : folia [fiquidem Fumaria: modo in e- 
xiles partes diuifa habet, non tamen in tantam 
latitudinem diffunditur: Honbus&capitulis la¬ 
tifolia: fimiliter refpondet : femen habet oblon¬ 
gum, nigrumque guftti vehementer acre:reliqua¬ 
rum partium qualitas Sc t ipor latifoliam aemula - 
tur. Seritiirque limilitcrvt illa in hortis,parcea- 
pud nos,fed frequentius Italis quibufdam locis, 
vbi hanc canium Rutam noucrunr. 
Rutam fatiua in latifoliam & tenuifoliam di- 
uidit quoque C.Bauhmus. Tenuifoliam quide 
vocat Rutam hortcr.fem alteram. Rutam horte- 
fem minorem Tragi , Rutam Matthiol. Anguill. 
Lacuna:, Calf. Rutam latiuam tenuifoliam 
Cordi : Hortenfcm nobilitare proflantem Gcfn. 
hort. Tenuifoliam Tabcrnamontani. 
Cornarius autem appellat hanc Rntam mi¬ 
noribus Sc herbaceis coloris foliis. Lacifolia 
dicitur Cordo in Diofcor. Ruta Sc Ruta fatiua. 
In Hiifor.Ruta fatiua maior, fiue latifolia, que¬ 
madmodum Sc Tabem. Trago Ruta domclfi- 
ca. Ruta z.vulgaris. Lobclio in AducrL Rura 
maior hortenlis. Ruta hortcnlis inObf.p.506. 
In Icon. Piant. Tom.i. pag.^z. Camer.hort. Sc 
Hort.Lulit. AcFuchfio. Ruta hortenlis vul¬ 
garis Turncro. Ruta domcftica Hier Braun- 
ichvvcig. Aliis vt Corn. fimpliciter Ruta. Cq- 
falp. Ruta fatiua latioribus foliis. Dod. Ruta 
graucolcns hortenlis. 
Nomina n^wjv Gr. Ruta Lac. G. Nauten/ Sc t vein? 
linguarum rftUttcn / * am Kautefi. Belgis Ruyte / &tvyn;s 
ruytcn. Gallis Rue,Rue de turdm. Itali Latinam 
feruant nomenclaturam. Hifp.Rr/d-:, Aruda. An- 
glis Kuc. Boh. J\aura. Hung. £;ecjce,Ktitl)a,h. 
e.angulofaRuta. M&urit.Sadcb >feu Sc&ab. Phri- 
fius Hcbrctea lingua Rutam Sihafef vocar,Chal- 
dxi Sc Thalmudiilx Mecbul tk Pigam. Quidam 
femen Ruro Sulgagel dicunt. 
Locus & Rutam furcillo nafei aliquoties compertum 
tempus habemus. Hxc culta (vtfc vidiife tclfatur Ca- 
mcr.) ita in altum crelcit, vt etiam tres cubitos 
fuperalle vifa lir,ac admodum cll longxua, cuius 
radix tandem plane lignefeit, qux fi accenditur 
fuauem & tempore peltis vtilcm emittit odore. 
Ruta fubfalfo alimento redditur melior, vt Eru¬ 
ca. Meminit Iofephus in Machco Rutam fuille 
regiam mirabilis magnitudinis,qua: a nulla Ficu, 
vel cellitudme,vel magnitudine vinceretur. Eam 
autem cx Herodis temporibus pcrfcucralfc. In 
Germania nolfra moris eft Rutam Saluit adiun- 
gere,cuius hanc afferunt rationem: BufFones a- 
mare locaSaluia conlita , qui vt abigantur,Sal- 
uiam Ruta muniri oportere. Rutam fatiuam 
vidi MonfpcliijLugduni & Bononia: in hortis,vt 
in horto di S.Saluator al Burgo diS. Catharina. 
Gencuq florentem adhuc Octobri , Montbel- 
gardi lunio , vbig. lu nonnunquain abfumeba- 
tur , verum rurfus facile cx femine prouenic- 
bat. 
Ruta,vt experientia celtis elf, ferculis abdica¬ 
mur , nec culimj feruit propter iniucundum , que 
habet odorem,& faporem quem obtinet feruen- 
cem, quo homines grauiter afficit. Quia autem 
omni pene veneno refilfic , ideb peculiaris fle 
pauperum Theriaca. Elf enim tantarum virium, 
vt eas nemine fatis deferibere polFe arbitretur 
Tragus. Attenuat, vt prodidit Matthiolus,inci- 
ditjdigGrit.refoluit, prouocat, & flatus potenter 
pellit. Rutq vires in longum profequiturTaber- 
namontanus ,quas in gratiam germanicq linguq 
ignarorum ita reddere Ifuduitnus. Ruta faculta¬ 
tis elf cafid® &ficcx,refoluentis,penetrantis, Sc 
digerentis.Elf calida Sc ficca in tertio gradu,lin¬ 
gularis & approbata Theriaca contra omnia ve¬ 
nena , idebque magna cumvrilitatcintrinfecus 
alFumitur:extrinfecufque adinouetur. Herba vna 
cum floribus colligitur,& in vmbra liceatur: Se¬ 
men vero in Autumno, bene maturum. Nemo 
faris vires & facultates Rutie inuclfigarepotefl. 
Hoc fiquidem impoflibile fere elf. Et licet mul¬ 
ta a veteribus de huius operatione Sc vlu line 
prodita, attamenprxterire nolui, quo ipfemet 
expertus fum adfcnbere.Ruta igitur in fubtilem 
puluerem redadta , drachma: pondere calide ex 
vino haulfa , fugat dolorem capitis a caufa frigi¬ 
da ortum. Recentis in mortario lapideo contri¬ 
to fuccus vnciarum quatuor, in coque drachma 
lemis Alie foetida: dilloluta,calide bibita, laluta- 
ris elf medicina morbis caduci: fanat etiam cla- 
num,diuturnum capitisdolorem.Soliti fuere ve¬ 
teres Rutam (ille condirc,annum feruare, eamq; 
comedere , vt claros /ibi compararent oculos. 
Quidam,quia quolibet anni tempore recens ha¬ 
beri potelf, viginti diebus, quolibet dic viginci 
foliola cruda, purgato tamen prius corpore, fu- 
muntivnde magnum iuuamen lentiunt. Alii lic¬ 
eam redigunt in puluerem lubtilillimum,de quo 
drachmam in vino hauriunt. Quocunque vero 
modo vfurpata dolorem oculorum k frigiditate 
Sc humiditace prouenientem corrigit. Cum a- 
ncthocxficcato cocta, iufquecolatumbibitum, 
mitigat dolorem thoracisfiaterum, Sc tormina. 
Item difficultati fpirandi fuccurrit, tufli Sc infla- 
matis pulmonibus. I11 quibus & fimilibusafFe- 
dibus par elf accipere ficus Sc Hyflbpum. Hoc 
limul in vino codta valent aduerfus iccoris Sc re¬ 
num vitia:item Ifchiadicos affe£tus:menfcs mo¬ 
nent : horrores febrium abigunt.Alii accipiunt 
Ruta: manipulum vnum, coquunt in menfura 
vini ad confumptioncmterti^ partis, colant, in 
colatura dilFoluunt Sacchari Vnc.4. De hac bi¬ 
bunt mane &vc(pcri calide Vnc.4. Valet aduer- 
fus dolorem thoracis a frigiditate ortum. Folia 
Ruit aut folalcparatim , aut etiam cum feminC 
ingenerofo vino albo ad terti® partis confum- 
ptionem incoquuntur , fit colatura, qua: calide 
bibitur. Pellit haze a corde vapores, aperit, tho¬ 
racem Sc pulmonem a frigidis crallilque humo¬ 
ribus oblfrudfum,facilitat refpirationem, vrina 
cict,menfcs prouocar,fecundinas Sc fatus mor¬ 
tuos educit. Salutare elf remedium contra hy¬ 
dropem. Rutae Sc Saluio aquales partes contufo 
Sc cum falc commanfo, lubueniunt dolenti flo- 
macho,replero cibis crudis Sdnco&is. Pulueris 
Ruta: drachma femis cum vino calido pota 
confortat tfomachum puerorum frequenciori 
vomitu debilitatum. Aut accipe Rur? ncc^ feru- 
pulum vnu,Thuris albi grana odfo,pulueriza, da 
infantifqpius euometi cum fyruporofarurubra- 
rum. Rutqcum veteri vino co&$ iufculum co¬ 
latum & ebibitum , medetur fingulcui 
a flatibus oborto. Idem poteft femen dra- 
chmo vnius pondere didto modo haulfum. In 
oleo codtq colatura bibita enecat vermes & lum¬ 
bricos. Puluerifzata Sc drachms pondere poca, 
idem 
