LIBER XXVI- 
idem potefl. Sed & herba in vino aut aqua co- 
<Sta pota idem prxftat. Vel coquantur Ruta: ma¬ 
nipuli duo, Abfinthii montanimanip.i. in aqua 
ad confumprionem ljicdictacis, colaturae mane 
& vefperi propinetur cyathus vnus, calida:. In 
futntna quoquo modo fumpta Ruta non fine commodo 
admintfiratur. Hxc &£ alia quim plurima habet 
Tabernamontanus,cx je milio Macro in longum 
tranflata,& pailim inferta. 
Ruta tandem quomodocunque vfurpata, in¬ 
terne & excenic oculos reddit acutos tk claros, 
lacrymafq; exficcat.Idem hoc monet Schola Sa¬ 
lem. libro de conferu.valctudinis,hisVerfibus: 
Nobilis eJt Ruta,quia lumina reddit acuta: 
Auxilio Rut£,vir lippe videbis acute. 
Conuenientidimiim tempus deftillandi Rutam 
efl in medio Maii. Ddlillantur autem folia cum 
comis minutim prius incifa in Balneo Maris. 
Pro qualibet porro menfura aqua:, requiruntur 
Vnc.q.Rutq recenter exliccat^ in puluerem craf- 
iiufculum contrita:. Digeruntur hxc 14.horis in 
in Balneo Maria:, dilhllantur fecunda vice,rc- 
£tificanturquc Sole. De hac aqua lingulo mane 
& vefperi, dux aut tres vncix pota: medentur 
vertigini frigida:,morbo caduco,fingultui, & de¬ 
nique omnibus capitis affedcibus irigidis: ene¬ 
cant vermes; calefaciunt refrigeratum thora¬ 
cem & pulmoncm:item ltomachum,hcpar & lie¬ 
nem ifedanttuflim a decidentibus humoribus o- 
bortam. Ob(lru6tos pulmones aperiunt: difli- 
cultatcm fpirandi tollunt: flatus diflipant, tor¬ 
mina fedant, & murmura: menfes promouent 
& fecundinas : Vifum acuunt fupra omne aliud 
medicamcn,ita quidem vt nonnulli tcftentur, vt 
qui didto modo hac aqua vtatur , Hellas in cado 
de die xque clare vifurus fit, ac nodte. Huc fpc- 
dtare videntur verfus hi : 
Tcenicul'.im,i'erbena,Rof&,ChcHdonia,Rt!tai 
Ex his confice aquam,qua lumina reddit acuta. 
Rcfiflunt porro venenis prxfertim pefli mane 
ieiune Vnc.z.aut 3. bibitx. Medentur febribus 
item canis rabidi morfui quadraginta diebus po- 
ix. Eos,quicaflitatem deuouerunt & iurarunt, 
multum iuat quotidie Vnc.i.fcmis haufta. Osa- 
quaRutx , &gingiux , fepius collurx , vlcera 
earum fanar. Manus tremula: hac lota:, nec ab- 
fterfze , a tremore liberata: non raro obfcruatx 
fuere.Polypum naribus indita curat,& cerebrum 
purgat. 
Vinum 8 c Ruta aliquibus quondam in vfufuille, 
facile eflcolligere ex his,qux fequuntur, Schol. 
Salem. 
S alui a cumRut a faciunt tibi pocula tuta. h.e. 
©albey vnb Kaut^cn vcrmcngrmir Wcin 
Haffcn fcir ben mmcf nit fd;ablicl> feyn. 
Cxfar Conflantinus lib.S.dc Agricult.ait vinum 
Rutaceum,(iue Pcganites calida' natura: efie,ve- 
neMa fumpta expellere, «Scmorfibusvenenato¬ 
rum animalium refillere. Marccll. Empiricus 
commendat vinum hoc contra dolorem infimi 
ventris & colicam. Sed proficeret quoque iis, 
qui caftitati findent. Quare fi quis hoc expete¬ 
ret, hoc vtalia vina, Abfinthites nimirum, Sal- 
uiatum &c. prxparabit. 
Rutae conlerua fit hoc modo. Recipitur co¬ 
marum Rutx recentis & foliorum Vnc.r. Sac¬ 
chari albiflimi Vnc.;.Coma: cum foliis in lapi¬ 
deo mortario tuduntur cum piftillolignco:dein- 
de iis optime tufis faccharum in puluerem tri¬ 
tum adiicitur: rurfus omnia fimul tantifper tun¬ 
duntur, donec invnum corpus redigantur , 6c 
*99 
deinde pixide vitrea infolenrurper menfem.De 
hac fume ieiunus contra peftem Vnciam femis. 
Acetum ita conficies. Accipe comas cum 
foliis, pone fuper linteum 24. horis vt aliquomo- 
do flacccfcanr, poflmodum confcinde, phiolam 
imple, fuperaffunde vini acetum optimum, ob¬ 
tura, 6 c infola: pofl: duos menfes cola, & ferua 
ad ufum. Prxftat tempore pefbis in cibo vfurpa- 
tum. Item labiis,naribus 8 c temporibus illitum. 
Sicdc fpongia fufccptum odoratum. Meminit 
edamTabern. Ruta: fucci infpiflati ex ipfa her¬ 
ba liccaparati , vc ciufdem quoque excradtum 
paratur. Rutxfalfit vt Artemifia». Eiusvfuscft 
aut per fe, aut cum aliis medicamentis permix¬ 
tus. 
Vt oleum conficias. ]$£ Rura: recentis incifie 
& contuis ^iiij.Olci veteris lib.i.Macera ad So¬ 
lem aut in loco in calido aliquo,diebus quinde¬ 
cim, deindedn duplici vafe coquito , tk abiedta 
Ruta priori recentem iniieito , & iterum quin¬ 
decim diebus macerato, poflea fimilimodo co¬ 
quito,& abic&aRuta priori recentem iniieito, 
Sc iterum quindecim diebus macerato,poflea fi¬ 
milimodo coquito, & exprimito , & tertio re¬ 
centem Rutam iniieito , macerato coquito & 
colato. Efl calidum apcritiuum,refolutiuum,& 
mitigatiuum dolorum : calfacit renes, vcficam, 
matricem : Sc fedat dolores eorum, Sc maxime 
colicam, li venter vngatur, & fiat cx eo oleo cly- 
fler: praeterea opitulatur ncruis,confert fpafmo> 
8 c expellit frigidos humores. 
RVTA SILVESTRIS MAIOR. 
R Vtafilue- 
ftris ma¬ 
ior,vt minora 
multo renuio- 
raque haber 
folia , quam 
hortenfis, ita 
maiora quam 
altera filue- 
ftris, quamuis 
vtraque acer¬ 
rimo ac viro- 
fo efl. odore, 
quamque im¬ 
pune tenellis 
partibus ne- 
nequaquam 
admoucris : 
flores exci¬ 
pientia ca¬ 
pitula mul¬ 
to fuiit, quam 
in filueflti altera maiora , nec vt illius qua¬ 
drangula. Hsc prouenir Monfpelij cum fe- 
quenti. 
Matth. in Diofcor. vocat Rutam filueflrem, 
quam ait in Goritienfi agro inucniri copiofam. 
Is in pofl.comm. pingit nomine Rutx filu. re¬ 
prehendens eos,qui Rutam hanc eandem putant 
cumHyperico. Vtrum autem Matthiolus hanc 
filueflrem intelligat,vel minorem afierere non 
aufim. Figura demonflrare videtur maiorem. 
Qui fuerunt in Goritienfi agro, aut adhuc funt, 
nos moneant. 
Anguill. Ruta proucniens in montibus Apu¬ 
lis venenata. Item : Ruta filu. nota in Apulia 
