54- H ! S T O R I AE 
inter odoramenta, & quz adodorfemvaporaren- 
ThymiAmA tur,numerantes vocabant.Quod 
in antiquis variat in Amoniaco, hoc odorell,quem 
cafloreu n fonti re Diofcoridfes ait - , Galenus vero /i 
eiov,i.e. Coriandra .n, nifi ex vicinitate vocis in alte¬ 
rutro vitium fit. Vtcbaturhocrcmedi j genere mul- 
tu n antiquitas contra durities, panos,furunculos, 
& inguina. Patetque hoc ex eo, quod Diofcorides 
non procul a fine dixic. a«» 3 s/§ suuJrei i^oh-n^i/y 
&c. q.e. ut Marcell.& nos vertimus,finire tritum ex 
acetoimpofitum,&c.nili antiquiores grxei codices 
non 8 fon 5 t-', fed mv& 6 v [ potandum] haberent. Nos 
contra communem aliorum lectionem nihil muta¬ 
vimus , reliquinuifque Medicis de diverfo remedij 
ejus ufu etiam pofthaccenfendum. 
Mfttpio» Notandum tamen hoc quoque,Metopion arbo- 
Arbar,Pltn. rcm a Plinio dici, ex qua A nmoniaci lachryma di- 
flillat: quum Diofcorides Ferulam ex qux Galbani 
fuccus eftjMctopium appellari dixerit. Deinde vo¬ 
cem dpausoyin Plinio, 6 c dpzucr/Mt in Diofcoride',nihil 
nifi fra6tum, fragmentumque acfraifturam fignifi- 
care : ficut qtw&ua. mixturam, a qua nihil deceflit,te- 
ile Cornario. 
Miratur BfalTavolus i n exam.fimpl.Paulum Ai gi- 
netam , qui inter odoramenta Ammoniacum nu¬ 
meraverit,quod odor e jus gravis fit.Nefcire fe quo¬ 
que fatetur,cur Galenus odorem Coriandri dixerit, 
curquePaulus ad odorem Ammoniacum accendat. 
Ammoma- Divcrfum tandem putat Ammoniacum Pauli & Ga- 
cum PaUl, \cn\,\ Diofcoridis, quod gravem odorem ut Caflo- 
\ rcLlin habeat. Et fane quod de re diverfa loquantur, 
Diojctr. hoc lignum cft: quia in fimpl.med.facult.ea dicunt, 
quas a Diofcoride in Ammoniaco tradantur. Am¬ 
moniacum apud Averroim calidum ell in prima 
parte tertij ordinis ,& ficcum in primo. Avicen- 
nx autem calidum in fine terti j. fed Avcrroi potius 
favere flatuit Brallavolus,qui verum Ammoniacum 
nobis non dcelfe feribit, quamvis antiquum forte 
Ammoma. C R C & adulteratum non neget. Quod vero offici- 
cumoffia- narum Ammoniacum adulteratum elTe quis fiifpi- 
dulcera- car ’ P 0 ^ j frufla illa faciunt, qua: in modum maffi 
tum. cujufpiam compofita a pharmacopolis oflendun- 
tur, non ad Thuris fimilitudinem in grumos con¬ 
creta, & in minutas glebas (ut Diofc.fcribitj coadla. 
nifi fortalle Diofcoridis verba ita lntclligcnda fint, 
quod particulas illae ex quibus Ammoniacum,quale 
in officinis habetur ,diverfitate quadam, qux in eo 
ell,Thuri comparatum, illius fimilitudinem reprar- 
fentet. Sed argumenti hujus folutio (utipfeMun- 
dclla fatetur) ingenium magis quim veritatem o- 
flcndit. 
Nunc quod ad Armoniam pertinet,barbare qui- 
Ammtni*. dem Armoniacum dicitur. Rcdtiusautem dicedum 
cum plura eff Ammoniacum, ab Ammonc, juxta cujus oracu- 
pgHtficae. ] um g cc> Sed notandum quod hoc nomen,fcil.Am¬ 
moniacum , efl commune ad plura. Vnde etiam 
quoddam fal Ammoniacum dicitur, de quo nobis 
ferino non eft. Et licet Ammoniaci fuccus a Roma¬ 
nis Gutta dicatur: tamen pro Gutta fimpliciter (cri¬ 
pta adodisfecundum Monachos, non Ammoria- 
cum quod male olet: fed flade five llyrax liquida 
intelligitur. Et non per hoc, quiaipfe Diofcorides 
dicit,quod ex Ammoniaco fit Thymiama,intelliga- 
tur,qubd Ammoniacum fiiave oleat: quoniam an¬ 
tiqui in Thymiamatis compofitionibus, multa ol¬ 
factu homdaimmifccbant. Etipfemet Diofcorides 
declaravit malum odorem , dansCaflorci fimilitu¬ 
dinem. Erres lpfa olfacientibus maximum veritatis 
rei pr.ebet tcilimonium : ex quo igitur ron dubi¬ 
tant Monachupfum e' 1 »* verum , quo utebantur, a- 
dulteratumtamen lupplerdum volunt. 
um Jt'o C.rterum, quando abfolute fcubitur Ammonia- 
l ut ‘ e cum,Gumini non fal accipiendum. 
PLANTARVM 
Ammoniaco thymiamate deficiente , fiibflituit Propoli 
Fuchfius l.i.de comnof.med.in fucced.Propolim. 
Pro Ammoniaco thymiamate quidam intclliguflt 
Anime in Cafi hadidtum, Lac.in Diofc.l.j.c.pz. De Anlme - 
Anime H n.g.lib.9. 
A nmoniacum mifceri a quibufd.am cum Benzoi- bchw 
no,palamfecit Levin.Lemn.de hcrfi.Bibl.cap.21.his 
verbis. Gutta, thymiama Ammoniacum,Cyrenai- 
cus,vel Syriacus fuccus, quem Benzoi vocant,&c. 
A M M O NI A C V M. 
A Mmoniacumin magnas glebas coadtumadve- Defer'. 
hitur,ex grumis magnis congeflum, unguibus 
ladtei coloris nitentibus , autruffis, pcrmiflis per 
fubflantiam coloris obfolcti & fere fufei , ut Be- 
nioini miftioni & unguibus non inepte poffit com¬ 
parari ,fapore amaricante, odore Galbani viroiiore. 
lub dentibus facile diducitur libi cohxrens, magif- 
que albefeit: carbonibus injedlumin flammam ex¬ 
ardet. puri adferuntur malfie, nunquam aut raro 
quicquam (ordium admiflum habentes, rarenter 
enim invenitur femen foliaceum Anethino majus, 
& plantae fragmenta nervofa,fed mollia. 
Ammoniacum hic a nobis de feri p tum , quidam Ammtd 
genuinum e (Te negant,quidam vero probant,quo - eum £*f 
rum fententiara ut veriorem & nos cum Aloifio 
Mundclla,Corn.Cif & Cordo ampledlimur. Mun- cwJ 
delli verba anteadfcripfimus , Cordi verb fic ha- momJ 
bent in hill.l.A.cap.ios. Hammoniacum, feu gutta/™ G " 
tt ' i tt ■ hamnu 
Hammoniaca , a veteribus etiam Hammoniacum 
Thymiama appellatum, nunc vero corrupto nomi¬ 
ne Armoniacum,ferulacei pianti Agafyllus nomi¬ 
nati, &in Lybii harenis, atque circa Hamonislo- 
vis delubrium nafcentis d en fatus liquor efl ,denfis 
folidifquegrumisjin mallascompadius.Thuri non 
di/fimilibusjforis flavis,ruflis,autin fufeo flavis,in- 
tus autemcandidis,aut fubcandidis,nitidis & fplcn. 
dentibus. Odore fere Galbanum pauco Cafloreo 
mixtum referens,guflu amarum. Eligito finccrum,- 0 *^ 
minime harenolum, omnino purum, majoribus 
grumis, foris flavis aut croceis , intus verb candi¬ 
dioribus congeflum, cum accenditur, claram flam¬ 
mam alens, & repentino iclu propter denfitatem 
aridiorem in plures fplcndidas , nitentefque micas 
difliliens,& cum manibustradlatur, annlentore 
mollcfccns , quod hujufmod: fuerit Thraufina h 
Diofcoride vocatur, qui verb minoribus micis efl, 4 
& arenis plena, ab eodem Phyramadicitur. Affer- Hamm 
tur ad nos fincerum & valde purum , omnibufque n,Al * j 
bonitatis notis commendabile : non nunquam ta- men, '\ 
men femine fuo permixtum,quod latum,dupldxq^ 
efl,veluti Anethi femen, fed majus. Rcfolviturad 
medicamenta quemadmodum Laferpitium. Hic 
Cordus loco citaro. Is in Diofc.l.j.c.^S. interpretes Err9 k 
illos erroris arguit, qui apud Galenum duas has di- r * 7 ‘* 1 * 
dtiones , Auuavizy.cJ Sc fopi&ueiT ®', virgula diflin- 
guunt,diverfasres falso intelligentes. 
Ammoniacum (inquitCaef.l.7.c.sz.) inter fuccos 
pingues efl, aqua folubiles, confiflentia aridioris 
cerae, exterius flavum,intus candidum, craffisgut- 
tis conflans, faporinellprimo guflui fiuuis, poflca 
fiibamaru s, odor in ce n fi, acrior Galbano, hu jufmo- 
di affertur inter merces orientales. Diofcorides tra¬ 
dit fuccum c(Tc Ferula' aut Ferulacei arboris. 
Paulus, Aetius &c reliqui Medici Gnci , atte- 
flantc hoc Cornario , Ammoniacum Thymiama 
vocant , Latini Guttam edicunt: In officinis no- Htld 
men retinet, etiamfi quidam barbare Ammonia-^' 7 ”®* 
cum pronunaent. Arab.appellatur iV.cxaf/;, aut Af 
ach. Iz.Anmiumacj tk. Armant aco. Hi/p. Aguaxaque , & 
Armumaque. 
Amnio- 
