LIBER 
drophobiam tantam vim obtinere, utqiiicunquc 
eamaliquotdiluculis vel in acetariis, vel alio quo¬ 
vis modo apparatam comederit, nihil inde incom- 
t\eh*s modifentirepo/Iit. Io. Bofcelius lib. depeftc.17. 
1 r. parium virium cum Angelica &Zcdoaria radicem 
Pimpinella: clTe concludit. Sed ego mihi vix perfua- 
dere polium hircini odoris &: acerrimi faporis Pirr- 
pinellam parium e (Pe virium cum grati & aromati¬ 
ci odoris Angelica & Zedoaria : nunquam vidi im¬ 
poni ejus folia in vinum, utgratumodorem&fa- 
poremacquiratjiitidemcenfet, fed ut utile tempo- 
1 con- rc ipfcili acris efficiatur. Et in hunc finem etiam 
faccharo conditur, vt gratiam adipiIcatur, ac mane 
j. juno ventriculo facilius mafticetur &aHumatur, 
non folum pelli efficacirer rehftens,fed &afthma- 
4 ticis & calculofis utihflima. Curctiam Saxoniade 
plicacap. 59. in fuaaqua ad peftifera, qux potifli- 
murn conftat frigidis & temperatis alTumatPimpi- 
nellaim geifianicam, fervidam & foetidam, nefao: 
mclidsplacerctPimpinellagallica fivcitalica, qux 
dicicur Sanguiforba, cujus f >lia grati lunt odoris &c 
ylU fiporis. Pimpinellamgcrmanica u, Saxffi-jgiamdi- 
yfc* <ftam, non folum forma ( umbella fc.) vertlmetiam 
Y c * faculutibus>aPimpineIlainlicafeu gallica.Sangui- 
! ' (orba C' 'gnominata , his differre offendit Gelncrus. 
Qua: ^ Germanis vulgo Pi npinella dicitur, ab Italis 
recte Saxifraga hircina vocatur. Pimpinella autem 
vera alia ert > Sanguiforba nimirum Fucfi j, cui a Pe¬ 
ponis ftu Cucumeris odore nomen inditum puto 
(1nquinlle3.epiff.ad Cor. Holz.) M autem literam 
antePjiecentioresindodi fxpe ponunt, & Grxci 
hodie prxfcrtim: quare pro Peponella , Pimpinella 
abindodbs vocata cft. Veraque autem vires adver- 
(uspeltilcntiam habere videtur non vulgares. Po 
fterior enim Tormcntillx & Pentaphylli ficultati- 
bus infignis eff.ficcatjadftringitjroborat & refnge- 
ratmodice. Prior autem ( h.c. Saxifragia hircina) 
calidacftin tertio gradu, ficcain fecundo, meo qui¬ 
dem judicio , minime aftricftoria, tenuium partium, 
incidens & aperiens, diuretica ad nodum , &: calcu¬ 
los vel arenas potius propellens. In receptis latine 
Icriptis pro Pimpinella , eam qux proprie fic voca¬ 
tur, ponerem. In germanicis verb, vel cgermanico 
x fcrmonc tranflatiSjSax-fragsm hircinam (i.e.P mpi- 
r s . f nelLm^Germ.fals6ficdictam)ponerem,utin Ele- 
ftuarij etiam deovocompofitione, fi fort£ in de- 
Icriptione veftra ingreditur. Audiviftifon^rhyht- 
muraillum8 ca»Io,fc.dclapfum: 
tlemmcnb 23 ibcrneU/ 
0o 0nafcnb 3r fcfincll. 
Vbi omninb Saxifragia hircina intclligitur. Verba 
I vero germanica fic fonant. Accipitote Pimpinellam 
'k confcftim fanabimini. Vulneribus maxim£ uti- 
elle prodidit Chabarex , Attilce regis minor fi- 
* 1 >h. iius ex Honori j Cxfaris filia, qui poft parentis mor¬ 
tem ( cum univerfum regnum Hungarix inteffmo 
bello concuteretur, atque acre praelium commi Ilum 
elTet,quod inter fe di dentirent,cuinam filiorum At¬ 
tilie regnum cedere deberet, coque praelio omnes 
Hungari occubui flent ) loltis fuperftes remanfiile 
fertur cum 15000.virorum, Scillis quidem omnibus 
vulneratis,quos hac herba curafle dicitur, unde fa- 
ftum eff,ut poftea Pimpinella germanica, Saxifraga 
(w .di6ta, ab eo apud Hungaros , Chaba ire, h.e. Chabx 
n emplaftrum appellationem fiimpferit. Superfiint 
paucis referenda, qux particulatim de ufu&viri- 
‘ a *nusIcriptismandavitTabernomontanus. Amaras 
& acriter calidus fapor Pimp nellx fatis indicat, 
eamcalidx &fic cx natura: elici prxtereaque vim 
habere attenuandi,detergendi,& aperiendi. Eft au- 
tem Tragolelinum majus calidum Sc fi ceu m in 
principio teru j gradds •, minus vero, ac oriam pe¬ 
trarum [Saxifragia major,minor,acnunima]calidum 
Tora. III. 
XXVII m 
& fi ceu'li in tertio gradu. Herba radix & femen lo- 
co PetrofeHni Macedoniciin compofitiones medi- ^etrofel. 
c.i mentorum admitti poliunt, prxfertiun autem 
minoradgo,quorum pctrxu m[Saxifr.minima] prx- ^ 
ftantius eff , ideoque pra* aliis eligi debet. Pim- 
ninella viridis & tenera in acetaria venit , qux/* m. t*nu 
ftomacho appetitum priftinum reftituit, & quafvis 
ejus vifcofasnumid tates confimit. Radixpulveri- 
z ita ,&drachmxponder. porain vino , excalfacit-j^j^ ^ 
thoracem, tuffim frigidamlevat, acexcreationcs ju - 1 , 0 . 
v.at. P.mpinella una cum radicibus & herba menfe 
Majo colligenda eft, contundenda atque in balneo v,res - 
Miriacdilbllanda, &confervanda per annum. Cal¬ 
culos expell't:rencs mundificat : mer (escietipefti- 
Ientix medetur, dic. De vino e Pimpinella, mulfa Qc 
fucco exficcato. itemque e tratfto , extra&ionis fy- 
rupo, radicibus & feminibus laccharo incrallatis, 
tabulis,feminis oleo expreffb, ceu ftillatitio ,atq*, 
lile,pluraex eo adlcribere fuperledemus, tum quia 
ingratiora nobis credu ur, tum quia & rariora furit, 
n ec i n o ffi ci nis co m mu n i te r p a r ari fo 1 e a n t. D e Sa xi- Eje Ce [g MM . 
fi-agix viribus. Tragi j no n nehxc prodidit Colum- Dj/cnrcrt* 
na. Reccntiores negant Tragium noftium dyfen- 
tericis opitulari ; tantu nque agnofeunt, ad cal¬ 
culos frangendos aptum elTe , &: urinas chciendas, 
atque ob id contrarium potitis dylcntericis judi¬ 
cant, ad quos tamen Diofcoridcs Tragium com¬ 
mendat. Sed fi conhderetur planta: fubftantia 8c 
qualitas, guftu percipietur acrimoniam quandam 
h ibere cum quadam odoris gravitate , &r adftriciio- 
ne non carere .quadyfenteriam proh bere poterit, 
prxfcrtim fi vifcerumimbcci}l'tateproveniat (mul- 
tx namque funteaufx) corroborans jecur, Scinfir- 
mas partes,per urinam evacuans, & ficcans, diver¬ 
te nsque humoLsm,adffnrgere fluxionem. Quam 
Tcultarem etfi recentiores non fint experti : Gale r 
nus non denegat, atque propter adftrictionem, 
quam habere Tragium ait, poffc dyfenteriam, & fi- 
miles fluxionesfiffere. Et fic calida: facultatis pote¬ 
rit incidere, & ab ftergere, calculos minuere, & uri¬ 
nas movere-, ficcantis & aHftringentis, dyfenteriam 
&alias flaxiones ^ contraria ca«.:fa effeiffas emen¬ 
dare. Quorum exempla nqn paucaaaid Diofcori- 
dem& G denum extant, ut eadem calculos fran¬ 
gant, &: menfes moveant, eademque dyfen teriam 
& diarrharam fiffantpropter adffripgcrtemfacul- 
tem ,cahdx vi mixtam. Sedhxc Medicis funtrelin- c >rdus de 
quenda. De Dauco tl linoide^quem adSaxifragiam Dumo feli. 
mediam referimus , vel etiam ad majorem ) hxc* w ^- 
feri bit Cordus. Radix, in quit, guftu acris & fervida 
elhqnx fi diutius,cum recens adhuc eft,attremetur , 2 * 0 ** 
maniifque ad os & nares feratur, eas partes, quibus 
admotx funt manus, leviter exulcerat: idem effidt 
deco&x fapor & halitus : infuper etiam capitis gra¬ 
vedinem attraiff oria vi,quam efficacem habet, facit: 
odorem fpirat fi mi liter acrem: femen utraque facul¬ 
tate radici refpoudet. 
S A NGVISORBA MINOR. 
Cap. XLIX. 
A d i c e longa, fufea [ Matth. lignosa, fubrufe- De » 
ffente, &: adftringentis guftils] cum amarore 
aliquo adftringentc,tcnui,ex pluribus in unam coe¬ 
untibus compohta nititurjcxqua caules attolluntm 
pedalts & cubitales,<pad:cei,angulofi,in quibus ca¬ 
pitula glomerata,pluribus flofculis cofcrtimconge- 
ftis,quorumlinguli,u.bi quaterna foliola, extra pur- 
purafcentia,intus virefeentia explicaverint, ffamina 
numerofaoffentant,nunc lutea, mincpurpuranriai 
breviora alias , alias «uffofo barbitio , vnciali 
K 4 
