Vanae es 
Htraclcn 
i» Apulia. 
Qpop.tn.ix. 
Rar/tpa 
dorje. 
Panax He¬ 
ra: leam 
Matth ntn 
ferr Opo- 
paanccm 
Cordi la - 
flm. 
Vanas flo¬ 
re candide 
[emine 
candide 
hirfnto. 
Mefues no 
t antri 
TurcfUtt, 
repreb. 
VifYi. 
Etrer jae- 
rundam. 
Offa denu¬ 
data. 
Locus. 
Deleitus. 
Vires. 
«s H I S T O R I AE 
rc acri & aliquantum amaro, eo fere qui in Ligufti 
co noftroobfervatur. SordHiffim* quoque fubin- 
deadferuntur glebx, caulium fcftucis £ca!l iltsre- 
miftis,fucco concreto , qni admifcetur, cx rufio ni¬ 
gricante. Sunt porro mihi a quadragintafcr£ annis 
grumi & Iachrymx majores , quibus remixta fitis 
magna fragmenta", fimiliaFeruiarum aut Faenicuh, 
lig'iofiscauLbus,fungofa,Alb* femini oblonga,Fe- 
ru Ixgl.iucac feminibus magnitudine fere limilia, te¬ 
nui a,& ferulacea, valde ftriata. Qua magnitudine 
reperimus, curavimus appuigendaGalbaniferarft- 
gurx Lobelianx,feftaratim : non tamenpropccrca 
diciruus eadem,fedibilocavimus,quia nondum no¬ 
bis conftiric,de Opopanacisplanta. 
Matthioluslicet Panace* Heracleum [Spondy¬ 
lium majus] in Apulia frequens nafcidicac. Verum 
non ob id affirmaverit ejus lachrymain, quam otfi- 
rin.xOpopanacumvocant, excipi in Italia. Nam 
q:u m Veneriis repe i iri fcribit,cx AUxandriaAigy- 
pti convelli refert. Legitima porro »ficipfe narrat, 
non defit , etfi adulterat* frequentior fit ufus. 
t)VoT«tw5gumi»i,uocatur Lat. Opopanax ,Ital. O- 
p>pMnaco>HiCp>OpopAtuq::c. Anguiilaravero cpilt.ii. 
vocat Rampd d'orfj , dubitacque mento an lit Pa¬ 
nax Heracleoticum, fiquidem odore non convenit 
cum Opopanace,quod hodie affertur. 
Panax autem Heracleum [Spondylium majus] 
non proferre Opopanacem, fed Panax Siculum, 
quamvis parum , teltis eft apud Matthiolum Came¬ 
rarius in Hiftoria ejus gernianica. Labitur itaque 
Cordus,qui ex Panace Herculeo, quod in Italia feri 
audivit, radice incisa , liquorem manare perhibet, 
qui Opopanax & Opopanacum vocetur,cujufquc 
frequens ufus fit in Medicina. Nec fcio quomodo 
pomtdcmonftrariex Spondylio majore parari O- 
popanacum,id quod foniniat etiamC Bauhinus. 
PanacifinquitCarfalp.lib^.cap.^dex Sicilia flore 
candido , femine candida lanugine hirfuto , magis 
congruit Panax Herculeum : ex quo Opopanax 
fluit radice incila. Habcmu* Opopanacem inter 
merces externas, quem Mefues intcrmcdicamenta 
purgantia ponit, ac piant* figuram aliter tradit, ut 
Afclcpium Plinij & Theophrafti videatur intclli- 
gere. 
Videtur infeienter liquores cum gummisconfu- 
di{TeTurquctus,qui Opo^anaccmintcr gummi rc- 
cenfet, cum norrien ipfum inter liquores referen¬ 
dum clfe demonftret. 
Mefues tanden 5 ! feribit Opopanacum , hoc habe¬ 
re peculiare, quod concitet ntini, longe ergo aber¬ 
rant ij &fuo propofito,quiubifitisurget, idprxci- 
piunt. Panacis Heraclei dcfe&u optimi chirurgi, 
cum denudata olla carne explere volunt, radicum 
fegmcnca; qu* lachrymx compada reperiuntur, 
/eligunt,& ad hunc ufunain pulverem redigunt. 
SAGAPENVM VETER V M. 
C a p. LXVI. 
S Ac a p en v m fiiccus cfl herba* ferulacex in Me¬ 
dia nr/centi-. Prxftatcx ipfo quod pellucidum 
eft.extrinfccusfulvum , intus album , odorem ir ter 
Silphij fuccum <x Galbanum medium habens, acri 
fapore. Faci' ad thoracis & lateris dolorem , rupta, 
co n v ul fa, tu fle s v e ceres. Cra fla i n p ul mo n e h * r c n - 
tiarcpurgat-Datur&comitialibus, opifthotonicis, 
fplcnicis, paraliticis, perfrigeratis , in febribus per 
circuitum repertibus in potu. Sed & in unguentis 
commode adbibetur.Ducit & menfes, & fcetus cor¬ 
rumpit cum aqua mulfe potum. Auxiiiatur com- 
1 L A N t A R V M 
morfis a befliis venenatis cum vino fumptum.EicU 
tat eas, qu* ab urero ftrangulantur, fi, eum aceto i- 
pfiim olfaciant. Deterit cicatrices oculorum, & vi- 
sfts hebetudinem 6 : qu* pupillis tenebras offun¬ 
dunt 6c fuffufinnes. Rifnlvitur ut S lphij fuccus, 
ruca&aq-la, .S: amygdalis amaris, autmclle, aut 
pane calido. 
Inter Sacopenium & Sigapenon Pliniusdiftin -Sa 
ftionemfacit,ital.io.c. iS.dc ipfisloqucns. -Sacope- 
nium quod apud nos gignitur, in totum tranfmari - ,lt '' 
no alienatur. Illud enim Ammoniaci lacrimz fimile^j 
Sagapenoa vocatur. Et fubdit mox medicum ufum, 
parti m ut Diofcorides habetiProdeft laterum & pe- ^ 
doris doloribus ,Convulfis , tuflibus veteribus, cx. p/, 
creationibufque ,prxeordiorum tumoribus. Sanat 
& vertig;nes,crem'jlos,opiftbotonicos,lienes,lum- I 
bos ,pcifridiones. Datur&olfa< 5 fcandum ex aceto i 
in ftrangulatu vulvx. Cxtcris & potu datur,& cum 
oleo infricatur. Prodcft & contra mala medicamen¬ 
ta. Iuxta hanc itaque diflindionem , videtor etiam 
hb.19.cap. iS. Sacopcr.iumlcgcfWum elle,non Saga- 
penurn. ubi ait , Sagapcnum &i|?fura in hortis qui¬ 
dem nafcicur,fed Meoicin* tantum. 
Galenus ftirpemipfam Fcrulx fimilem , Sagape- 
num primario vocari dicit. Abufivc rero ipfius fuc- mv 
cim quem rectiuseflet,nonSagapcnum,fcdSaga- Gc 
peni fuccum dicere. Addit idem eam llirpera debi¬ 
le n&inutilem clle Succum autem calidum & te¬ 
nuium partium,(icutalios(uccos. Idem hb.i.de an - St6 
tid.Sagapenum probari dicit, fi aqua, aut vino rige- w, 
tur. Quod enim verum eft,dilTolvi:non liquefeente 
co,quod tale non eft. Non autem referre five quis 
Sagaprnum fimpiicitcr, five Sagapenii fuccum no- • y * 1 
minet. Elie enim revera cujufdamFcrul*fuccum,/* 
qu* Panaci fimilis fit. Cornarius adhuc hodie no- s, 
tum e fle ait offici nis,fed corrupti Serapinum voca-*$l 
ri.Hoc itaque notis filis fic dclineatviuj. C* 
SAGAPENVM. 
S Ag a penum guttis conflat magnis ,veluti Thu-*^. 
rismammofi, aut mafculi (interdum in glebas^ 
magnascoadum) Opopanacismodo ,mffefcenti- 
bus , intus corneo quodammodo colore praeditis» 
fub dente,vel etiam digito,lentcfcentibus albefcen- 
tibufque, mordaci, aeriquefapore , odore virofo, 
candelae, admotis flammam concipientibus.affui* 
rarius in malfainvent* , fubftantia fungosa , alba, I 
foris purpurafeen te , rarius adhuc caulis ipfius por¬ 
tiones jud*,digitalis craflitudinis,ftriat*,fibris lon¬ 
gis contcxt*,quarum fpatia oppletfungofa , laxaq; j 
fubftantia. femen quoque gemellum, Ferulaceo 
par,femuncia longius,femunciam fere latum, impu¬ 
riores funtgleb*, quarum vix grumos internofeas, 
ita omnes funt concrctx velati fuf*,colore fordido, 
fapore odore fimili. 
Valde infeienter Turquetus Sagapenum, quodrq 
non gummi, fcd liquor Ferulacei fruticis eft, cum*? 
gum mi s confundit. 
Herba Cofta,autore Czfalpino, indica tur a qui- i 
bufifam non immerito Fcrul* genus ede, quodSa- ■ 
apenumfert de quo Diofc. Mefues & ceteri Ara- 
e s paulo ante verba fecerunt. 
SPHONDY LIO, VEL POTI VS ! 
Paflinac* Gcrmanic*affinis Panax, 
five Pfeudo-Coftus flo¬ 
re luteo. 
^ Vlchr e' in Montbelgardenfi viridario viget, zv/ 
f ■■ his fefquicubitalis longitudinis , latitudinis I 
ci 'is, afperis,hirfutis, atro virentibus cum niiu/c 
quodam, in alas divifis cx auverfo fitas, ca sm i; e rur- 
fli.il i > 
% 
