*?4 
HISTORIAE PLANTARVM; 
JBattt 
Crtfht/a- 
riua 
clum laudata [ dc nat. mul. item de morb. mul.ac ; 
etiahb.z.de dicta,vbi corrupte pro , *.p Ay-- 
>■» legitur. Cora] E ft autem inter eas qui edun¬ 
tur fyluefhium herbarum. Hanc certe apud Cal¬ 
limachum apponitrufticailla Hecale , fpeciefque 
(eiufijiddic Yet.)cft Batis hortenfis. Caulis vnus 
palmum altus,femen feruens, odoratum,ceu Li- 
banotidis,.rotundum,ficcatum rumpitur: habet 
intus nucleum candidum, quem aliqui cachryn 
vocant.Folia pinguia albicant veluti Oliui,craf- 
hora & fallo guftu. Radices digiti craffitudinc 
tres aut quatuor. Nalciturin maritimis petrofis. 
Eftur crudum , coctumuccum olere, odorati fa- 
poris ik lucundi. Seruatur etiam in muria,prici- 
pui vfus ad ftranguriam, folio vel caule,aut radi¬ 
ce ex vino. Colorem quoque corporis gratio¬ 
rem facit, verum largior ifinitiones. Aluum fol- 
uit deco£io,vrinimque, & ^renibus humorem 
trahit.Meminit idem Crethmi,quem Agrion i.e. 
filueftrem vocat,eiufclem libri capite decimo. Et 
rurfus ciufdem libri cap.15. dicens: Acoron vtile 
eft mterionbus fceminarum morbis,&Conyza 
vtraque,& Crethmos. Item ltb.15.cap. 13.ait,Cre¬ 
thmos agrios gramias [ gxemias C. H. gramas 
Cornea, M7y.atf, glamas Fcffus vocat] oculorum 
tollit impofitus, tumorem quoquepolentaaddi- 
ta.His itaque locis de Crethmo manno loqui vi¬ 
detur, de quo cuam Diofcegit. Sed idem Batim 
appellat,qua: cft fatiua Crethmus: quanquam Sc 
marinam & hortenfiam Batim coniungat hb.u. 
marinam.de qua diximusH.g.lib.S.CrithmiDiof- 
coridis deferiptioni melius congruere,quim Fce- 
niculummarinum,contenditLobelius. Paftina- 
ca marina, quibufdam Sccacul,& Crithmum fpi- 
nofum. 
CR 1 THMVM MVLTIS , SIVE FOENICV- 
lum mannum. 
CAP. LXXXIX. 
Conditu - 
i-* ex quitur 
Columetl.i ■ 
Olus chor¬ 
dum 
Battcula 
cap.15. 
Columella lib.12.cap. 7. de condienda Bati lo- 
& conditur.r modum cap.13. eiuidem li¬ 
bri docet his verbis. Sunt etiam quardam herba:, 
quas appropinquante vindemia condire poffis, 
vt Portulsca,& Olus chordum , quod quidam 
fatiua Batim vocat. Hi'herba: diligerer purgan¬ 
tur,& lub umbra expanduntur. Deinde quarto 
dielalin fundis fideliaru fubfternitur, &rfepara- 
tim vnaquiq; earu coponitur, aceroque infufo 
iterum fal fuperponitur. Nam his herbis muria 
non conuenir. 
Ex his itaque colligitur,vt ait Gornarius,Cre- 
thrr.um ede eam quam officinae quidam Cre- 
thara marinam,quadamCrcthanum,velut etiam 
vulgus Italicum, appellant, & quam Ligures Ba- 
ticulam vorant,diminutiua a Biti voce.Sunt quo¬ 
que qui affirmant,fale & aceto conditam in Gal- 
'BaCllla 
Tante- m 
lias deferri. Imo etiam tranflatam iffic ab olito- oam,o. retri vuigus appeuat, quali corrupti 
toribus ad quotidianos vfus feri, & ab ipfisBacil- Empetrum,in Simpetrum fit mutatum: non 
lam vocari : miannnam priam Freninilummari. * .._ 
S Vccn lenta -D c j 
admodum 
eff herba,in la¬ 
tum diffufa. pe¬ 
dem circiter al- 1 
ta: folia latiora 
& breuiora, 
quam Fcenicu- 
li,cralfa , nec 
tam crebro in- 
cifa,atro-viren- 
tia,fapore fub- 
falfo:C4«/ii Fce- 
niculi ffriatu?^ 
porracei viro¬ 
ris,vmbella: lu- 
tcx. 
Trago quo- Cn 
que referente , Dl,i 
non delunt 
qui Fceniculu 
hoc marinum, 
Difcoridis Crit.hu., 
feu Crithamon , quod & Batin vocat , effe pu¬ 
tant. Inter hos clt Cordus , Coro. Dorflhcn. 
Mattii. Anguill. Caft. Dod. H.Lugd. Cifalp. 
Tabem. C. Baqh. A: alii. Negant hoc Lob,item- 
que Tragus,cui videturBatis horrenfiana Pli-A^ 
nii , genus effe Portulaca: verum , hodie inco¬ 
gnitum,illud nimirum,quod Olus chordum vo- 
cauit Columella. 
Conicdhuamera eff [inquit Marantha ,qui 
in hoc contra P. Collimitium Matthiolo affen- 
titur : ] cum nefeio quis vult Empetron 
herbam , illam ede , qua: Reniculus mari¬ 
nus vulgb appellatur , quam eandem her¬ 
bam, S. Petri vulgus appellat, quafi corrupte 
Dorflh.not. 
lam vocari : quanquam etiam Funiculum mari- . aduertens,nihil exteris notis conuenire * neque 
num aliqui appellent. { cn im dci.cicndi yini habere: fed omnium con- 
Dorflhenio Hicei bffrcl Germanice dicitur,in 
quo eius apparet imperitia, ffquidem herba hic 
vmbellifera nihil cum Carduis habet commune, 
Galenus 7. fimpl.de Crethmo ait.Eff quodam 
Trugtlt 
'Matlhioll 
Portulaca 
garin* 
modb falfngino/um guftantibusjvr^ cum modi¬ 
ca amaritudine. Quare etiam vim habet exter¬ 
gendi, fimulque ficcandi. Vcnlmin vtraque de¬ 
bilius eff, quam funt amara. 
Hippocrates Jib.2.dc Diita, Crethmi fuccum, 
intercos, qui vrinam cient recenfet. Exempla¬ 
ria tamen gricaxp^o* vocem corrupte pro *pAQy.a 
tabent. Idem etiam alias Crethmum maxime 
^.thiopicura probat. 
Citerdm , Crithmi nomine hi pianti dona¬ 
ti funt. Crichmum flue Fcrniculum marinum. 
Crithmum tertium Matthioli flore luteo. Cri- 
thmum quartum Matthioli vmbelliferum. Ille¬ 
gitimus ille Matthioli Tragus , Pena authore, 
Crithmi falicornii feu Kali congener eft.Dc Tra¬ 
go Matthioli agetur H.hacg.hfi.55. PortuJarcm 
fenfu Crithmum effe. Totam porrb deferipti- 
onem Crnlinu Diofcoridis , (dempto tamen v- 
nico vocabulo,re/pondere piant? S.Petri,eidem 
tamen vocabulum trKtnin^ur ex Plinio fuper- 
fluuffl videtur.. Quin & Apollo hanc vocem 
Diofcondi accreuiffe fu/picatur. Sed & au&or 
h. Lugdunenfis Diofcoridis veterem codicem 
Portulaca: foliis , non latioribus ( y 
fed craflioribus ( m^vTepo/f ) habere teftatur, 
haneque ledionam maxime conuenire Fami- 
culo marino. 
Lobclius contra in Aduerf. negat hanc effe 
Crithmum , afferitque Portulacam marinam 
Critbmo melius congruere quam Fcrniculum. 
marinum, quod neutiquam Portulaci facie fit, 
vtDiofcoridi placear. 
I. obdurationem refellit Cifalpirus , qui 
dicit : Bati cula vulgb appellatur , Sc corrupto 
' magis vocabulo Baciucco, qui latine Batis di- 
. uiur,heibula frutitolain It opulis, qui & fe¬ 
ritur 
i 
