- HISTORIA 
' tusctiara Brafiauolus > inquit prarterea idem 
J Macchioltis,vc pote qui Nardi Spicam, non mo¬ 
do non ede radicem cenfet,fcd nullius vfus eam 
exifhmat: cuius do&rina fcquuti Hermolaus & 
Ruellius aberrarunt iiidem. Rationes Senenfis 
petat Lectorex eius Commentariis: Nos breui- 
tati ftudcntes eius fententiam Turnero exami¬ 
nandam committimus 
t* Matthiolus,inquit illc,eumque fecutus Ama- 
catjentur tus multum laborant, vt probent fpicam Nardi 
non elle fpicam in caulis faftigio nafcentem, 
fcd radicem Nardi: contraque omnes aliter fen- 
tientes,grauiter inuehuntur,contra tresporifli- 
milm viros cliriflimos Hermolaum , Ruellium 
& Manardum, qui tametfi errarunt , propter 
magna tamen in vniuerfam Europam merita 
demcntiils debebant a nouis iftis Cenforibus 
tranari. Ego quidem [inquit Tiirn.part.2.]fpi- 
Non efi cam ^ anc T ^1 iuxta terram, vel partimetiam tn- 
yrtfrti tra terram nafci exiftloio. Non tamen proprie 
radicem nominandam ccn/eo. Quod autem ex 
G leno de antidotis adducunt,autintclligen- 
dus Galenus improprie (picam Nardi vocare 
radicem,aut in alus locis negent oportet autho- 
ritatemnon tantum Galeni,fed etum Philonis, 
& Diofc. quoque, qui mani£.fte diftinguunt 
inter Nardi radicem 8c fpicam, aut plane negent 
fpicara efle radicem.Galenus Iib.9. x«cts ri^vfin 
antidoto Philonis duos, inter alios multos,ver- 
F<uii* fiitl ^ us recitat,quibus clare negatur Nardum elTL- ra- 
rodttt*, dicem. Er drachmam dicta falso radicis &c. Qux 
verba Galenus ibi explicans inquit , Quin & 
Nardi ipdus drachmam vnam coniiciendam 
cenfer,quam radicem falfo didam appellat,qna- 
doquidc (pica Nardi vere nominatur. Diofcori- 
des quoque in deferiptione Nardi Gangitidis 
ait (picas multas ex vna radice prodire: ex qui¬ 
bus verbis patet Nardum non effe radicem Nar¬ 
di. Ex quofequitur fpicam Nardi non proprie 
dici polle radicem,nid quis Philoni, Diofcoridi 
Mtftb re- & Galeno contradicat. Matthiolus multos gra- 
*«rgmtmr U iter errorisinfimulans de Nardo parum abeft 
ipfomet ab errore,nifi um eodeminuolutus eft. 
Videtur enim exiftimare Nardum caule penitus 
carere, idcoquc fpicam in cauli* f qui vel nullus 
cft , vel certe nufquam reperitur ] faftigio non 
pofle oriri.Verba eiusfunt , Ego enim tametfi, 
&c. Quid autem cfthoc argumcntirNihil vidit 
Nardi prxter fpicam , Ergo prxter n hil habet? 
Quod fi hac fit Matthioli ratio, vt eb faltem vi¬ 
detur tendere , tum videtur Nardus neque cau¬ 
lem habere, neque radicem aliam prxter fpicam, 
quod plane Diofcoridi, quem interpretandum 
fufcepit,repugnat, qui Nardo & caulem tribuit, 
& radicem prater fpicam. Et quanquam in Ger¬ 
mania non cftisfimpliciumdcle&us, qu. Ve- 
/ir ar di cetiis,hoc tamen anno 1577, inofSc. Iacobi Di- 
* er Pharmacopaii Wifeburgcnfis Nardum inue- 
ni cum caule digitalis longitudinis , concauo, 
ftraminis maioris cra/Jituamc, quem vel hodie 
polium oftendere. Quod ad radicem Nardi,fi 
cius nihil prater fpicam Venetiispotuitrcpcri- 
^ rc,miror vbi radiculam illam iftuenerit, ex qua 
fpicx oriuntur , in figura quam in Comm. in 
Diofc. pingit.Cew/er etiam Amatus Spicam Nar¬ 
di elle radicem. Apparet tamen ex cius verbis 
tum cap.dc Meo, tum cap.de Nardo , yelle eum 
Spicam Nardi elle radici* Nardi partem inferio¬ 
rem : vtrobique enim radicem Nardi, cum Mei 
radice confert: vtrobique etiam ait capillatas ra¬ 
dice* Mei, qux Nardo Ent perfimiles, in infima 
plantArvm 
parte radicis nafci. Pofteriore loco ita inquit: 
Quod dicit Diofcorides Nardum ex vna radice f 
plures proferre fpicas, pro nobis facit, cum ex A r ^, s 
vna radice primaria, vt reliquarum matre,mulca: «h* « 
radices veluti comofie fpic.c confertim rufeen- h ,lA ' 
tes prodeant, quemadmodum in radice Mei vi¬ 
dere ell, cuius infinita: radices in fpicas diuide- 
bantur,vtquicunque viderunt , Spicam Nardi 
elle iudicarent. Etpaullb poft, Concludendum 
ergb nullam aliam in Nudo inuenm radicem 
qu^m (j>icam. Si ita incelligit vt verba fotiant, £rn\ 
plurimumfalhtur. Pritcrqu^m enim quod e ;o M * 
caulem immediate ex fpica prodeuntem vidi 
[caulis autem nur.quam immediate ex radicis 
infima p 1 rte proditjoftendit Diofcorides mulcas 
fpicas ex radice oriri vna. Quod autem cum 
Matthiolo negare vdetur caule . haud alia opus 
eft confutatione , qubm qua fupra,contra Matr 
chiolum vfi (umus .Httc igitur Turneri cft fenten- 
tiade Nardo,habere radicem paruam,in terra,ex 
qualpicx oriantur, caulemquef vtfe vidille ft- 
mel ait)ex medio fpicar oriri,atro-purpurei colo¬ 
ris,gracilem ,concauum. 
Tantus igitur eft labirinthus,&tanta opinio¬ 
num varietas & inconftantia iudiciorum , circa 
Nardum,vt tutius videatur iam in medium alla¬ 
tis acquicfccre , quim pluribus fuper hanc rem MA 
dilfererc. Illud tamen adhucannotalleconue- jr" m 
nite, Acoftam dixilTc,quofdam apud Diofcori- gen 
dem Malobatrum elle folium arboris Spicq Nar¬ 
di conftituifte. Cxfalpino Spicam Nardi'ex Al¬ 
garum generi effe videri. 
Cxtcrum, na(ci Nardum in Mandou & Chi- Lo 
tor prouinciis, regnis Delii, Benga!a,&Decam 
vicinis , iuxta fluuium Gangem, quem mcolx 
Gmga appellant, prodidit Garcias. 
Sed & hic fabulofum omnino iudicat, quod 
And. Lacunain Diofc.feribit, N irdi vfum 3pud s 
Indos cfle periculofum , quoniam ex ea fiat ve- ** 1 
neni cuoddam genus mortiferum , quod non 
modd hauftum, (ed etiam cuti in fudnr bus af- 
perfum hominem illico iugufet, idque toxicum 
Pifum vocari. Nam cum multis in India annis 
Medicinam exercuerit, & non modo verfaus 
fit cum omnis generis Medicis Afuticis, (ed e- 
tiam Regibus & Principibus familiaris fuerit: 
nunquam tamen hoc Pifum ipfi videre eontigit, 
aut eius nomen audire.Fontanonus de morb.in- 
tcrn.lib.3. cap.18. in pcffo ad fluxum fanguinis ex 
vtero prefcnbit Nardum:cxiftimans lifterc men- 
fes.Sed quum tutiora multa habeamus remedia. 
Nardo vti nolim odorato & calido , quin ipfc- 
met lib. 2. cap.16. de hydrope, in qua opus ape¬ 
rientibus, aperire perhibet. De Nardi viribus 
plura quidefiderat, legat qux ante cx Veteribus 
adduximus. Ex eorundem tamen fententia,hoc 
loco pauca quxdam de Nardino unguento , de 
quo tunc dicere obhti fumus,adferibemus. Va¬ 
rii* itaque prxparabatur iam tumDiofcoridis x- 
tate, tum cum Malabathrino folio , tum fine ip- 
fo. Plerumque verb ad Bilaninum,aut Ompha- 
cinum oleum , ammifeetur IpilTamenti gratia 
luncus rotundus odoratus,ad odoris autem gra¬ 
tiam,Coftus, Amomum,Nardus, Myrrha,B?lfa- 
mum.Eft autem bonum, quod tenue eft, non a- 
cre, & Nardi ficcx, aut Amomi odorem habet. 
Vis ipfius attenuatoria eft,acris,excerforia,& ra- Vi 
refabloria humorum, &calfa<ftoria. Eft autem 
liquidum,non ftrigmentolum , nifi refinam ha¬ 
buerit ammixtam. Prxparaturetiamfimpliciter 
cx olcoOmphacino , Iu neo rotundo odorato. 
Calamo, 
