Pr*- 
LIBER 
Calamo,Cofto,&Nardo. Galenus lib. i. cap.i. 
t ov xew* 7oinsf , ad defluuium capillorum licere 
aliquando vnguentum Nardinum adhibere re¬ 
fert in state frigida,& tempore hiemali. Bontm 
autem pharmacum ad omnia eft diuitum Femi¬ 
narum vnguentum > immb magis foliato com¬ 
modum,quod Rom? (picatum appellant. 
NARDVS CELTICA 
r E 
Cap. C 
'Elei 
^Nad w , vt 
inquit Dio- 
fcorides, na- 
fcitur in Ligu¬ 
ris Alpibus 
[tLATaff/y 3 pro 
quo quidam 
cLXtcrffiv J ver¬ 
naculo fer¬ 
ino ne Gallica 
di6b,(ed &in 
Iftria proueit 
Eft vero pul l¬ 
ius, breuifque 
frutex, qui cu 
radicibus in 
manuales fa- 
fciculos col¬ 
ligitur: foliis 
oblongis[vet. 
& Orib.eV/fdj 
xo/rjfubflauis, flore luteo. Caulium & radicum 
duntaxat vfus eft,& odoris fuauitas. Quire pri¬ 
die afperfos aqua fafciculos , amoto terreni, fi 
quidinhsferit, in humidiore folo fuppofitapri- 
us charta infternere oportet,ac poftridie repur¬ 
gare: fiquidem vtile cum acero(o & alieno mi¬ 
nime propter humoris vim excutitur. Adulte¬ 
ratur autem herba perfimili quq una cum ea vel- 
litur,quamquc propter virolum odorem Hircu- 
lumnominant. Facile vero eft hanc ab illa in- 
ternofeere : quandoquidem herba eft fine cau¬ 
liculo & candidior,minusque oblonga habet fo¬ 
lia : quin neque radicem amaram , aut aromati¬ 
cam , quemadmodum legitima Nardus. Itaque 
abiettis foliis cauliculos radicefque feponito: ac 
fiquidem ad vfum reponere volueris,tritos vino 
excipito,tandemque exiis concinnatos paftillos 
fiitili vafe nouoac diligenter operculato refer- 
ua. Optima vero cenletur, qus recens eft, & o- 
dorata,radicofa,plena, minimequefragilis. Iif- 
dem quibus & Syriaca viribus pollet :fed & va- 
lentids urinas ciet, & ftomacho eft accommoda¬ 
tior. lecoris inflammationibus, fuflufifque felle 
auxiliatur: itemque ventriculi inflationib cum 
Abfinthiideco&opota. Eodem piane modo va- 
lec&ad lienis, vefies, renumque vitia itemque 
cx vino ad venenatorum morfus. Csterdm , ad¬ 
ditur etiam in malagmata,potiones & vnguenca 
calfacientia. 
Memorat Plinius lib. 15. cap.7. fieri ex Nardo 
Gallico oleum. Idem 14. cap.irT. ait fa&itatum £ 
Nardo etiam Celtico vinum aromatites. 
Integros ,inquit Clufius, interdum cefpites 
occupat ferpendo radix,tk late fumma tellure 
fele inter mufeum diffundendo : oblongi pro- 
cutnbentefque humirarauli,tenues,plurimis ue- 
Tom. IUI 
xx vii. 
luti foliolis,aut ficcis /quamis circumfepti,fubin- 
defufeas & nonnihil capillatas fibras agunt,1u* 
ma parte in vnicum, aut bina, ternaue extube¬ 
rant capitula, aliquot longis , fecundum caput 
anguftis,deinde in latitudinem pauhtim fefe la¬ 
xantibus fohis ,fatifque cralfis & /ucculentis ple- 
na,colore,dum primum emergunt,viridi.deinde 
fub Autumni initium,aut ALftatis finem -, flauo- 
fccnte,guftu amariuftuloipaimaris aut dodrarv 
talis,nonnunquam etiam maior,inter i fta emer¬ 
git cauliculus,iatis firmus,vt Ln minutioribus Va* 
lerianis filueftrib.usgeniculatus,bina ad fingulos 
nodos inter fe oppoficahabens exigua foliola, 
ui> circa fummum , exfingulis aliscnafcuntur 
pedicellt, binos aut ternos flofculus coloris pallidi s )' non ’ 
fuftinentes,quibus (ucceduntyewfiiM, Valerianas 
lilucftri Alpins, faxatili prsfertim (Valerianz F/w 
mi nims Nardi folis],proxima:paulId tamen mi- S M '. ■ 
nora.Tota plantula aromatica eft & radicum Va- * ’ 
lerjans filveftris odorem amulatur. RomAna. 
Oflicinas oftcnderehanc folio oblo ngiorc> SaUutica• 
admodum angufto,& Florum S. Maris Magda- 
lens nomine appellare; Spicam irem Romanam 
acCelticam,refert Cornarius , qui & Nardum 
Celticam , & Gallicam, itemque Saliuncam ap¬ 
pellat. 
Matthiolus cotr^ eos errare credidit,qui Nar¬ 
dum Celticam & Sal/uncam eandem plantam 
exiftimant. Sedipfemet in errore verfan depre- &c»e(i ‘ 
henditur. H f S-**»* 
Non dubitat tamen Anguillara , quin Spica er£ ‘ 
Ceftica,quam Plinius vocat Saliuncam , non fit 
ea qus propenjtin Hungaria & Cannthia,qua¬ 
que adhuc Venetias inde adfertur. Saliucam au¬ 
tem Virgilii aliam plantarn elTe ait,quod Seruius 
Grammaticus exponens hunc locum dicat, fua 
xtate vocatam Orcitunicam , quod nomen apud S J n ? e 
Grscos fignificet Anemone , quemadmodum N ^rA 
videatur intellcxilfe Virgilius in didto verfu.Hu- fift: scnb> 
ius autem Nardi Celtici caule , cui adhsret radi- v*lert*nA 
ces,& flore ex Galeni fententia,vtendtim prs- 
cipit,perhibetque Lhofcoridem ,Scrinem vora-- 
re: Scribonium vero Largum Nardum filue- 
ftrem. 
Clufius extra dubium hanc plantulam ad fil- 
ueftrium Valerianarum cladem refer&iam een- 
fct,quod adeo illasodore^,& nonnihil etiam for¬ 
ma , prsfertim minimam Nardifoliam referat. & ar d 
Csterwm , Nardum Alpinarp ipfe inftripfit, ait- Alf. cluf. 
que incolas Bpcicf appellare , nomine e latina r ,eu ™ r7 - 
voce defumpto.:Pannones autem Bechy fiu,h.e. f 
Viennenfem herbam nominare, quia Vienna 
cppiofc ad eos tran(feratur.. Arabes referente 
Garcia & Acofta,Getnbul Rumin & Rumi cog¬ 
nominant , i, e. Spicam Celticam.. Germ vfcltr^ 
fcljcr iTarhug/ lanier 0pacf / ^Tlflcjbfllcnen.e 
ftaut/ STUricn ^Tia^balencn blumcn. Angi. 
^elticf ttarbus & freueb 6pifn«rbe (Celtifa/ 
^Iftrbuo. Galli Nardus Gaulois : Itali Spica Celti - 
ca & Nardo Celtico 7 
C^falpinus Nardum Gallicum & Spicam Cel¬ 
ticam vocat, tcftaturque eam Diofc. & Plinium 
trader* : Plinfum autem videri alibi quoque 
dcfcriberei l ,fab nomine Saliuncs, quam Aliun- 
giam Diofcorides vocari dicat. 
■C-B.in phyf. Nardus Celtica qus Spica Celti» 
ca,vel Romana offidnis,Drofcorid!y.«/7/x^xitf<Af 
& «A/«V/ct,liue Saliunca dicitur: itemque lib. 6- 
GioivW', 
De reliqub Lobeliusin Adu. Lyguftica Nar- fis* 
dum bodie potifts nuncup andam aucumat,Ger>- 
