> 4 ° 
H1STORLE PLANTARVM- 
Jy elutio¬ 
nes Jpurict 
Delectus a 
loco f et it tu. 
Deficriptio 
C a-lumm ' 
:h* folio . 
Vires 
£x Tlinio. 
/imxrAeum 
ptntt Suu m 
Sampfucbu 
Ayjpro er 
Sys*. 
Oleum [tm~ 
p/uch uut 
amxract- 
num. 
'Sapfuchus 
c(j- Amurm 
euj idem. 
'StmfjHchj* 
cifidx,torridxque: Asftate floree, recipitur in vn- 
guentis odoracis. Et rurfus i.decauf.plant.( vbi 
tamen eum aliam intelligere ftatuit Cxfaip. licet 
quxnam illa fit, non determinet) ait. Amaracum 
recens radicem fucci bonitate Sc carnis ad feren¬ 
dum habet, interea quorum radix crafla& car- 
nofa eft. 
Sampiuchum [funt qui in nothis Trifolium, 
qui Agathidcs,AgethidesMarcell.qui Cnecium, 
qui Acapnon: Pythagoras Thramben, Aigyptii 
Sopho,Armenii Myuron, Magi Heeigonon,liuc 
genituram Iiidis, & Ichrei afinum , Romani ve¬ 
ro Maioranam dicant ] in Cyzico laudatiflimu: 
fecundum ab hoc locum fibi vcndicat, vfcgyptiu. 
Vocatur autem 4 Cyzicenis & Siculis Amarapu. 
Herba eft ramofi,pcr terra repens ,filiis hirfutis, 
ac rotundis,tenuioris folii Calaminthq xmulis, 
vehementer odorata, & excalfaciens (quidam, 
M&pomw) ncxilibufque coronis inferitur. Deco- 
dum iplius potu incipientibus hydropicis vtile, 
vt&iis,quos vrinx difficultas, aut tormina ex¬ 
cruciant. Illita ex meile arida folia,fugillata tol¬ 
lunt: menfcfquc fubdita in pello trahunt. Con¬ 
tra fcorpionis i< 5 tum ex aceto & fale illinunt.Lu¬ 
xatis autem cerato excepta imponuntur, item- 
que aedem tis. Sed & ad oculorum inflamma¬ 
tiones cum polline polentx illinuntur. Cxte- 
rum acopis Sc malagmatis excalfaciendi gratia 
commifeentur , autore Diofcoridc,apud que in 
veteri codice,teftc Goupylo,Sapfuchi loco mue- 
nitur caput /xipoc-iup/'» iplif net didtis verbis. A- 
maracum aute Diofcoridi idem ellecu Samplu- 
cho,manifcfte oftenditurex vng icntis fampfu- 
chino & amaracino, licet hxc diuerfls capiti¬ 
bus profequatur,vt apud ipfum videre eft. 
Plinius de Sampfucho,iiue A maraco pluribus 
in loes difleruit. Ait enim lib.2i.cap.i’. Ama¬ 
racum Diocles Medicus Sc Sicula gens appclla- 
uere,quod/£gyptus&: Syria Sampfuchum.Scri- 
tur vrroquegenere & fe.nine Sc ramo viuacius 
prxdidis (Origano, Thymo &c. ) & odore me¬ 
lius. Copiofum Amaraco xque quam Abro¬ 
tono femen. ldemcap.ii Samplucum flue Ama¬ 
racum in Cyprolaudatiflimum & odoratufimu, 
fcorpionibus aducrfatur, ex aceto Sc fale illitum. 
Mcnftruis quoque multum confert impolitum 
[ trahendis in pcflofubditum, Diofc.] Minor eft 
eidem poto vis. Cohibet & oculorum epipho¬ 
ras cum polenta. Succus dccodti tormina difcu- 
tit.Et vrinis& hydropicis vt lc:mouet& aridum 
fternutamenta. Fit ex co oleum, quod fampfu- 
chinum vocatur, aut Amaracinum, ad excalfa¬ 
ciendos emolliendofque ncruos : & vuluas cal- 
facit. Et foliafugillatis cum meile, & luxatis 
cum cera profunt. 
Amaracum a Sampfucho videtur diftinguere 
Galenus>fiquidem de fimpI.lib.A. Amaracon ex¬ 
calfacere non inftrenue.non valde autem dcfic- 
care, fcd incaliditatc tertii efle ordinis.inficci- 
tate vero fecundi tradit. Et rurfus fimpi.L Sam- 
pfycon vocat, ac tenuium parrium,&: digerentis 
elfe facultatis ait : deficcare enim Sc excalfacere 
ordine tertio. Plura ex Galeno dc Amaraco 
trademus mox capite de Maro. 
Sed Sampfuchi & Amaraci vocibus eandem 
rem fignificari, tcftarur prseter Diofcoridein & 
Plinium,etiam Marcellus,cuius verba hxc funr. 
Nota omnibus in quotidiano fanitatis vfu Ama¬ 
racus eft. Eam communi appellatione Grxci 
Sampfuchum neutro genere vocant. Et ex hoc 
Columella in hortulo luo dixit: 
Grataque iam veniant hilari Sampfucho. Canopo: 
cum tamen Lucretius Sc Maro alteram illam 
vocem, magis amaucrint: Plinius eandem ma- 
nifefte dixit efle Sampfuchum & Amaracutnmgc 
certe differunt miidiuerlis diuerfarum gentium 
nominibus. Vnum idemque ergo olus, Sampfu¬ 
chum Sc Amaracus eft: non idem tamen omni¬ 
bus locis noraen,neque eadem vbique bonitas $: 
vnguenciex coconfedtio. G iterum Amaracus 
Siculorum lingua 4 Cynar^ Cyprii regis eiufdem 
nominis filio diftum, quem in hanc herbam co- 
uerfum fuifle, fabulis proditum eft. Seruius au¬ 
tem in primum Aincidos 
( vbi mollis Amaracus illum 
floribus, & dulci afpirans compleftitur vmbra.) 
feribit Amaracum puerum fuifle regis vnguen- 
tarium , qui cafu lapfus , dum ferret vnguenw, 
maiorem confufione odorem creauit: vnde Sc 
optima vnguenta,amaracina dici experint: hunc 
poftea in herbam Amaracum fuifle conuerfum. 
Hxc clarius ita retulit RauifiusTextor.Amara- 
cus, inquit, vt Pcetx fiigunt > filius fuit Cynane 
regis Cypri,qui quum vnguentarium ALibaftruin, f 
quod ferebat, lapfus frcgillet,tanto dolore mta- fa 
buic, vc Deorum commilcratiorle in odoriferam r 
eiufdem nominis herbam iit commutatus. Sed 
relinquenda Poetis fua figmenta, dicendaque a- 
lia , in quibus prxfari illud inutile non fuerit, 
Magni in plantarumhiftoria referre,quos fenp- 
tores , Sc quibus temporibus fcnbctites aliquis 
iequatm, & qux diuerfis locis, iifdcm aut aliis 
nominibus appellentur , obferuaflc. Nifienim f 
id fiat,geminari aliquando & augeri in numerum 
conti:.get, qux vnum funt, & quod idem natu¬ 
ra, aut paullodnierfum vbique fecit: aliud vide- - 
ri, caque ratione confundi intelle&um, Sc mi- - 
feeri rerum hiftoriam. Quod in Sampfucho ? 
hac fit,in qua ii Galenum,Diofcoridcmque ScM~ 
ginecam aliquis fequarur, aliud ab Amaraco vi¬ 
debitur. Siquidem omnes feorlum de vtraque e- Cy 
gerunt, aliafquein medicina alterutri vires afli- 
gnarunt.Si Theophraftum, Plinium, Poctafque 
Lacinos, Lucretium, Maronem,& Columellam, „, 
eandem cum Sampfucho Amaracum eire.omnes 
intelligent, nec die inrer liate mfi appellacionis 
diferimen. 
Cornarius Sampfuchum & Amaracum apud 
Diofcoridem, eandem quidem herbam efle con¬ 
cedit: fcd non item apud Galenum, Actium ,ac 
Paullum. Diuerfx omnino hetLxfunt, inquit, 
Galeno Sc poftcrioribus Grxcis, Sanrpfiuchus Sc 
Amaracus: Scc. 
E contra vero etfi Galenus & Paulus Sampfu¬ 
chi & Amaraci diuerfis capitibus meminerint* 
Matthiolus tamen Sampfuchum & Amaracum 
idem efle fequentibus oftendit. Quanquam ex 
Theophrafti, Diofcoridis,& Plinii fentetia idem, 
efle conflat Sampfuchum Sc Amaracum : cum 
tamen Gal. & Paulus de his diuerfis capitibusr 
feorfim fcripferinc , eorumque remperamenta 
per gradus diflidere tradiderint,non abs re cre¬ 
didere nonnulli aliud efle Sampfuchum , aliud 
vero Amaracum. Quorum opinionem auxit c- 
tiam Diofcorides , quod in vnguentorum com* 
politionibus Sampfuchinum &c Amaracinum di¬ 
uerfis capitibus digeflent. Quod facile plerof- 
quead credendum induxit, hasftirpestum fa¬ 
cie,rum viribus differre,hac ratione fretos, quod 
fi alterum ab altero non diftaret,omnin6 prxter 
rationem de his variis in locis fcripfiflet Diofco¬ 
rides, alterum vnguentum Amaracinum, alte¬ 
rum 
