*?« HISTORIAE 
dum efle vifam. Tertiam vero fiue marem opti¬ 
me lux vulgari quadrare. At incertum ede qux 
oftendi pofiit pro fecunda. 
Chamxpitys prima dicitur Matrhiolo,Dod.& 
Synonyma Cordo in Hili. Chamxpitys vera in Diofc. A- 
iuga fiue Chamxpitys mas Diolcoridis Lobel.in 
Adu. Obf.p.207.& Ic. Plant.p.582. Chamxpitys 
tcrtiaTrago. Vulgaris Aiuga, iiuc Chamxpitys 
flore luteo, Clufio. Champitys maior Tabcxn. 
Chamxpitys 3.fiue foliis in tres partes fi ilis, C.B. 
phyt. Chamxpitys 1.apud Matth. Aiuga Cafto- 
ri. Fuchfius pingit Chamxpitym. &3.omittit- 
que fecundam. 
XcLuaTnvf Grxcc,chamxpitys Latine: itfcm 
Nomina j ua> Iuaarcctica& mofcata , Aiuga , Abiga,& 
linguarum quod nomen Hermolao teftc fere feruant 
Illyrici. Hinc abicctis duabus literis i.& gi Iba:& 
ab Aiuga abicdlione literarum a Sc g.Iuamana- 
uit in vulgi nomenclationem. Chamxpitys au¬ 
tem dicta cft, quali humilis Sc breuis humique 
deprefla Picea : nam cius folia Piceam [ Pinum 
alii) olent,inquit Fuchfius. Mauritanis dicitur 
Humefithcos, feu Chamefithius: Gcrm.lEr&pin, 
iErfcfyfcl / ©cfilacjFrautlem, &quibufdam 3e 
letiger u Iicber:Trago fclfc* Cypt c(Jen:Bclg. TDelt 
Cipres/fiec lancjficr fice liciicr.Gall. Tue muftatc, 
Sc Artbetiqne. It. Caniepino Sc Itu. Hifp. Pintlhv > 
hu artetur.: Boh.yma. 
Chatnxpiryn vulgirem odoratam flore luteo 
obferuaui Moufpelu florentem Martio,& in p6- 
Locu* & tcMaio; Lugduni copiole Septembri & OCto- 
Tcmpus bri, GeneuxNoncmbri, Aprili, Maio &Iunio, 
variisinloas » vtcircaponccm Amet &iuxta 
Rhodanum verfus /4 Bajiie : Balilex qua itur 
Dorujcum, Sc prope Halcingen Auguflo. Tota 
Aultria , adeoque Pannonia, frcquenriflimam 
collegit Clufnis in agris Sc gramineis campis. 
Folia primx Chamxpycyos, tcfte Diofcoridc, 
Vires & feptem diebus in vino pota, regio morDo me- 
. dentur : Sc quadraginta diebus ex hydromelitc, 
lichiadicos fanant : dantur peculiaricer vrinx 
difliculcatibusfiocinorisSc renum viciis: tormi- 
nofis profunt : Sc apud Heracleam Ponticam, 
perinde atque antidoto contra Aconitum vtun- 
cur, bibentes decoClum: ad ante dicta illinitur, 
cum polenta iurc dccodti fubada: trita in fari¬ 
nam Sc cum ficubus in pilulis fumpta aluum ex 
cepta incile cum xris fquamma Sc refina purgat: 
appolitacx meile,vulux vitia extrahit: mamma¬ 
rii durities difeutit: vulnera glutinat: vlccra quq 
ferpunt, cum meile illita cohibet : Secunda Sc 
terna vim habent prxdidx fimilem, non tamen 
ita cflicacem. Galeno , faporem habet amarum 
validiorem qu^m acrem, efledeu vero expurgat 
abllergitque vilcera plufquam calfacit: proinde 
auriginofis, & omnino quibus facile iecur ob- 
ftruitur , bonum eft remedium, quin & menfes 
ducir, tum pota, tum appofita cum meile: fcd Sc 
vrinx mouendx medicamen eft : funt autem e- 
tiani qui eam exhibent deco&ara in melicrato 
iis qui coxendicis doloribus rorquentur : herba 
porro ipfa viridis vulnera magna conglutinat,& 
vlcera putrefcencia fanat : prxterea vbcrum 
durities difcutit : eft enim in ficcando ordinis 
tertii, in calefaciendo verb fecundi. Quibus ad- 
Tsmpcr, Mtttbiolus, omnibus frigidis cerebri, neruo- 
rum Sc artuum morbis conducere,cuiufmo- 
di funt apoplexia, cpilepfia, archry- 
WSifiherbxpuluis cumoxi- 
melicc bibatur. 
PLANTARV.M» 
CHAMXPITYS SIVE IVA MOSCHATA 
Monfpclienfmm. 
CAP LXXVI. 
C omplures 1 
ab radice j 
craifiufculalo- 
ga fundit cau- 
Us lignolos, , 
palmares aut ; 
dodrantales, 
hirlutos t pei J 
quos foltd cre- I 
bra uillofa ai- i 
bicantia, duas 
trefue vncias 
circiter longa, 
vix fanandam 
lata,qua cauli | 
hxrent angu- \ 
ftiota,vnaauc 
altera circa I 
medium apo- 
phyfi Corono- 
piinftar,dona- 
ca , aliquando 
circum circa | 
integra, fibique fimilia, vnico ncruo per longum : 
decurrente : flores fatis magni , purpurafccnccs, i 
hirfuti,patulo ridu hiant: femen nigrum, crif- J 
pum, fublongum, vermiculi inftar aliquantulum j 
incurvum,in capitulis rotundislanuginofis.To- j 
ra planta odorata eft Sc nonnihil amara. 5 j 
An eft Diofcorid. lib.j.Sc PI111. lib.2fT.cap. 8. \\ 
Anthyllis altera ? Lum. maiori in pil.arthet. Ar- 
tetica ? Caftori Sc Clufio dicirur «nftuM/r «Wja: j 
j lac. Anthyllis altera : LuCn.Hertta crina : Mom- j 
pcllianis yua mofchaca , Gefn.hort. Chamxpi- '"I 
tyos alia Ipecics Monfpclio allata. C.Bauh. i! 
phyt.Chamxpitys 2.fiue Monfpeliaca foliis fer¬ 
ratis. 3-apud Matth.vbi Chamxpityn alteram Sc 
maiorem Cxfalpiniefleftatuic. A11 verb Cxial- p 
pinus per maiorem & 2. hanc noftram Monfpe- 
liacam intelligat, ambiguum admodum cft : fo- p 
liafiquidcm Monfpeliaca non tripartita habet, 
aut fimilia Chamxpity vulgari: flores etiam > 
non luteos. 
luam porro mofchatam Monfpclii vago hoc 
nomine vocatam (pluribus enim plantis id com- T *| 
perit )prouenirc in montibus prope Caftclncuf \ 
locis valde petrofis, florentem mcnfe Septembri 
obferuaui. In Oliuctis Sc aridis aruorummar- 1 
ginibus Notbonx ac Galloprouincix fruticat, 
inquit Lobcl.ncc alibi temcic nota > AfOichata 
hqc vulgo vocata , contrarias fivgrancix fignifi- 
catu(ironice nempe) cft enim odora, led olfa- 
du minime grata , nec Pinum redolente,verx 
Sc odoratx Lhamxpitydi cognata, vnde proxi¬ 
mus illi locus datus eit. Naici Ixto folo ad Ta¬ 
gum flumen in Lufirania, Grajiarcnfi etiam 
regno, Sc Gallia Narbonenfi dixit Cluiius: flo¬ 
rere autem Aiftate Sc Autumno , Gianatenfi ta¬ 
men agro maturius. 
Anthyllis altera fi fit hxc,bibitur,tefte Plir«;o, 
in duritia vuluarum, Sc in torminibus, in comi¬ 
tiali limiliter morbo,cum meile Sc aceto , qua- 
tuor drachmis. Lufitani Sc Granatenfes Clulu> 
referebant, eius decodum ad repurgandum fim- ; 
guinem impurum propinari. 
CHA- 
