LTBER XXVIi!-’ 
folii dppelldtiottcs notha, Aequiuoca & Snb- 
* *' /litura. 
5 / Ca:terum,qu6d fuperius adnotadu erat, funt qui 
8 Polium Teuthrion, qui Pheuxaftidio, qui Acha- 
I menida.qui Ebenicen,qui Mclofmon,qui Belio , 
qui Leonthocaton vocent: Mauritani Cahade, 
lahadc,fcu Giade. Eft autem Polio nomen a 
canitie canifuc capillamenris,& tomento hirfu- 
I to, qua: non modo capitulacorymbacca > vt ait 
Diofcordcs, fcd etiam vniuerfam plantam inca¬ 
nam reddunt,perinde ac Gnaphalium. 
Przter autem hadtenus reccnfita Polia ( nam 
1 & xquiuocationcs artnotalle conueniat) Polii 
i nomine fcqucntes donantur planta:. Serpillu. 
L Saturcia. Pulegiumceruinum. Acinos. Im¬ 
pia Plinii. Stccchas cirrina» Tripolium. Vi- 
! num album. Periclymenum. Guacatonhcr- 
‘ ba. Chamaepitys. 
a Polio in exrradione vermium Sc prouocatio- 
: ne vrinx Sc menftruorum, pondus aequale de Li- 
I gni Granati virid is.de duas tertias ponderis cor- 
I ticum lignorum Cadi a: ligneae fupponit Tradta- j 
tusqui pro quo. Fuchfius in Antiballoin. pro 
Polio femen Erucae recipit: Alii ChamxpityOs 
1 Ipecic in Sepi ihs pro Polio vtuntur telle Fu- 
i chfio,quiid improbat, etiamfi odore atque fapo 
re concurrant. 
BETONICA VVLGARIS PVRPVREA. 
Cap. LXXXVIII. 
B Etonica 
caulibus 
furgit numero- 
lis, cubitalibus 
Sc altioribus, 
quadratis , cx 
longo interual- 
lo nodo Cis : fo¬ 
lia alia ad cau¬ 
lium genicula 
gemina, aducr- 
la, alia humi 
fparfa , incon¬ 
dita , pediculis 
palmaribus 
eirciterdonata, 
per ambitum 
laciniata,rugo- 
, ^ fa, afpcra, hir- 
futa,lapore a- 
romatico prx- 
ditai fiofesf pi¬ 
cati Verticillatim genicula circuftar purpuralce- 
tes,galea reflexa fubrotunda, labello trifido dc- 
millo, e medio ri< 5 tu ftannna flori concoloria ex- 
feruntur: femen , Trago, oblongum, angulofum, 
infpicisquibufdam Marrubii inftar occultatum: 
7adix pollicem cralla crebris longifque fibris ca¬ 
pillata. 
Ceftron,inquit Diofcorides, quod Pfychotro- 
phon vocatur, quoniarn in locis frigidiflimis re¬ 
petitur, & quod Romani Betonicam vocant , 
herba eft caulem habens tenuem, cubiti altitu¬ 
dine, aut etiam maiorem,quadrangularem: fo¬ 
lia longa , mollia, quernis [ JVu/i ] iimilia , per 
ambitum filia, odorata, ad radicem maiora. In 
fummis caulibus femen eft .Thymbrae modo Ipi- 
catum. 
De Betonica Plinius ait. Vetones in Hifpania 
Tom. III* 
inuencrunt eam,qun: Betor ilea dicitur in Gallia, 
in Italia autem Serratula, aiGrxcis Ccftron aut StrratuUi 
Pfychotrophon , ante cuncta s laudatiflimam. fi¬ 
xit angulolo caule cubitorum: duorum i radice, 
fpargens folia fere Lapathi,fc rrata, femine (ita- 
mine, Ruell.) purpureo. 
Galenus lib.^.dc lanit. tuensda? Betonica her¬ 
bam a Celtis rn.fftpe.-pv vocatam refert: Diofco- Sarxtpkra- 
rides aurem omnino aliamSarxiphagon deleri- Z Mm Cei- 
bit. Galenum tamen lococitatodiitmguerc vult tarumGtti - 
Cornarius inter Ceftrum Sc Betonicam: & Ce- c - 
ftrum quod apud Gallus nafcicur , Saxifragam 
vocare,teftemque adducit Actium,calcuiolis Be- eft s«xi. 
tomeam admiicentem & Ccftron, Saxiphragon 
didtum : ficut etiam Paulus duplicem facit Be- C« r >*. 
conicam. 
Multi verb ancipitcs fuerunt in vfuali hac Be¬ 
tonica, non efle eam exiitimantes qua: a Di- 
ofeoride dcfcribjtur propterea quod" folia 
non videantur aliquem recinere odorem, quem 
tamen incile debere vult Diofcormcs. Atque cx 
his multi fuipicaci liiilc veram Betonicam die 
plantam illam qua: quibufdam locis Mentha Ro¬ 
mana,Neapoli Mentha franceica vulgo appellari 
folct: capti folum cx odoris fragrantia. Sed hi 
dum odorem quierunt, mulcas alus notas Le a- 
milillc non confixerant, ac pltefertim flores , Sc 
radices, qute nullo modoDiofcoridisdcfcripci- 
oni conucniunr* 
Betonicam hanc vulgarem duorum generum Betonica 
obfcruauit Chifius. Nulli,inquit, in Pannonia; impure* 
Auftria , vicimlque prouinciis montes herboli, dnpe/x. 
nulla: filus, nullauc prata fune, in quibus non a- 
bundantiflime proueniac Betonica vlitata flore 
rubro, flue purpureo : qute duorum generum eft. 
Vnacnim brcuiorem florum fpicarn habet, Sc 
maturius floret. Altera autem longiorc,mollio- 
re,& magisiiifcacft florum fpica, lilaquc etiam 
ferius flores uros explicat: lolctprctcrcahccc po- 
ftrema in maiorem altitudinem excrefcerc,quam 
prior, licet eodem modo vtraque Ipoijte nafca- 
tur , vel eodem puluino excolatur. 
Betonica Graecis,vt Diolcor.Sc Galeno, vAc&v 
vocatur floris fpicara Sc mucronata acutic, 
veruculum, feu, vtapud Plinium in vulgatis e- 
xemplanbus legitur, viriculum proferente , fic 
enim ille Ceftrum interpretatur. Dicitur etia 
quoniam,vti didum,frigidis in locis 
reperiatur: ijlemquc b:w/x». Latinis Ccftron 
Betonica, V et enica ( Plinio audtore) abinuento- 
ribus Vctonibus Hifpania: populis,& Serratula: 
Recentior tamen astas aliam comprobat Serra- Serratula'. 
rulam, dcquafuo dicemus loco. Antonio Mu- 
fx> referente Trago, Britannica, Prionices,Pyri- 
nes’,Adianthos,Thyariza,Seropodion , Pandio- 
na.Hicrobocane, Serrata, Sc Rufmarina. Ara¬ 
bibus, Hcrb.antiquolo.Cubx, Baftaren velCa- 
ftaron,aur Chaftara: Serapioni denique cap.312. 
Raftata, Auerrhoi Alchilondc Bcragncs.Manlio 
Lingua bubula ,& Lingua equi appellatur. Ger¬ 
manis Bctboflicn Sc i&at^ontcn/ Bct^omen^ 
Fraitt & Batfiontenhaut: itemqueBetoniCf. 
Gallis Betuifne Sc Setojhe. Itali $ Betonica feu Bret- 
tonua. fdilp .Brctonica. AnglisBerotly/& ficto- 
nyc. Sclauonis 0 erp«r. Anguill. iflicftvcy feta 
0crcfcele. Horc Liilic. fiofftu/h.e. Hirci Bar¬ 
ba Nomcncl. Pannonico, eoh. Bucfftice. 
Eam vero quo purpureo eft flore ( confpici- 
cur enim Sc albo,de qua mox: ) Germani pro¬ 
prie UrflUrtbefonien cognominant. Latine verb 
apud plerofque, vt Sc iu ofticinis folum Betoni^ 
Hh 
