LIBER XXVIII. 
$°5 
cate conglutinat. Prxllat id tamen efficacius, 
fi tertio quoque die iterum atque iterum impo¬ 
natur. Aiunt praeterea tam valentis efle faculta- 
tis,vt olla quoque fradla extrahat. Radicu ex a- 
qua decodum ad tertias,fotu, oculorum dolori¬ 
bus medetur, quod item praedant contrita folia, 
& fronti fuperimpolita. Succus a foliis per 
fe tritis expretius , aut prids aqua macera¬ 
tis , aurium dolores mulcet , fi addito ro- 
faceo in aures egelidus inftillctur. Idem dra¬ 
chma: pondere hauftus in aqua* calid<j cyathis 
quatuor fanguincm illum per inferna trahit, cu¬ 
ius rcdudantia caliginem oculis offiidit,quo fit vt 
etiam vifum acuant comefa folia.Eadem cum fa¬ 
lis momento contufa, naribufque immilfa fan- 
•guinem inde fluentem fiftit. Betonica: decodtum 
ex vetere vino, aut ex aceto dentium dolores fi¬ 
nit, fi eo os fiepius colluatur. Herba ipfa ex tepe¬ 
te aqua pota lufpiriofis & anhclofis maxime pro¬ 
ficit, folia meile excepta tabidos iuuant, prxier- 
tim qui purulenta extufliunt. Eadem tribus die¬ 
bus continuis deuorata drach.quatuor pondere, 
aut ex frigidq aqua: cyathis quatuor ebibita,ven¬ 
triculi dolores mulcer,iocinoris vero, ficx cali¬ 
da hauriatur. Ex vino dccodta lienis vitiis mede¬ 
tur. Sanat Se renum vitia ex nuilfo bibita duarii 
dfach.podcrc : ex vino autem vetere triti drach. 
pondere, additis Piperis granis fcpteSc viginti: 
ad lateris lumborumquc dolores vtiliflime bibi¬ 
tur. In duobus aqua: calida: cyathis fumpta , al¬ 
ui & inteftinorum tormina remonet, fi tamen a 
crudis non fiant fuccis,foliorum quatuor drach¬ 
mis in aqux mul's cyathis odio epotis, commo¬ 
de citatur aluus, fananturque iis ex vino Lumptis 
coli inflammatione vexati. BetOnica in ccleg- 
mate ex meile fumpta nouem diebus tuflim le- 
dat. Pota in aqua: calida: cyathis quatuor dua¬ 
rum drachmarum pondere , addita Plantaginis 
drachma,fcbres quotidianas expcllit,quod tame 
inacceffionibus tantum fieri debet. Idem prq- 
ftat etiam in tertianis, ficum pari Pulegio ailu- 
matUr. Sanat iplo quoque ordine , etiam quar¬ 
tanas in quatuor aquq calid^ cyathis haufta,qua- 
tuor drachmarum pondere : addita mellis vncia 
calculi franguntur. Betonica ex tepente aqua 
fceliciter bibitur hydropicis : Paricndi celerita¬ 
tem adfertjVtedque cruciatus a frigitate conce¬ 
ptos mulcet,fi ex calida aqua,aut mullo duarum 
drach.pondere propinetur. Contrita folia & il¬ 
lita prxeifos glutinant neruos , Se refolutos iii- 
uant. Eadem trium drachmarum pondere cx ca- 
prilloladte fumpta tribus diebus,fanguiuem ©re 
reiedtum cohibent: pari vini veteris mefura,me¬ 
dentur ruptis,& ab alto deuolutis. Prxfumpta 
ebrietatem arcet.Ex vino frequenter haulla icte¬ 
ricos fanat: fuillo adipi admifta carbunculos cu- 
lat.Potaex aceto mulfo vniusdrachmze pondere 
heminas ad collilendum vtcrurn prxfciibit Hip- 
pocrates. Radicem Fontanus ad choleram c6- 
mendat.Pofl purgationem Betonica in aqua Ro- 
farum , vel vino dccodta jeparat omnes fpiritus 
(vt habetur apud Arnoldiim lib.i.cap. 17. de cur. 
morb.)inque coleruatioiic vifus, & augendo acie 
oculorum iam obtenebratam multum iuuat. A- 
quam Betonicx expellere febres legitur apud lb. 
de Monte Expcr. 
Ceterdm in hac herba id obfetuandum,radi- obferuxtlt 
cum facultates longe difparcs a foliorum Sc flo¬ 
rum viribus, vtpotequx multum ito maelio, bri- 
que ingrata:, nauleam, rugitus, vomitumque cie¬ 
ant,folia contra odora,aromatica,8 c grato fapo- 
re, nonnihil roborante, cibo &c medicamento 
natura: amica. Et hinc noii temere eam tantope- p raHer b 
re laudauit fuftica&vrbana plebs omnis : nun¬ 
quam non in extollenda boni alicuius multipli¬ 
ci poteftate & vfu Vetonicd vtilius dicere folita. 
Idquc a tam multis <Sc tam fxpe fadlitarum fuit, 
vt experit iampridem non fecus quam in pro- 
uerbio aliorum bonorum formula Sz exemplar 
quoddam Italicq genti herba hxc efle : Quotief- 
cunque enim aliquem laudibus familiariter ex¬ 
tollere volunt , vulgari prouerbid. Tu hui pi* 
virtuyihc non ha la Betonica. 
BETONICAE FOLIO AI.OPF.CVROS 
quorundstm. 
C*p. LXXXIX. 
E St radice ni¬ 
gra, tubero- Dcfcripu* 
si,fibrata : cau¬ 
libus multis , cu- 
bitalibus,rotun- 
dis , ima parte 
vellitis, corticis 
quibufdam ex- 
tantibus vcluti 
laciniis, parturi 
e nigro rufis,de- 
fius congcllis,in 
cufpidcm defi- 
nentibus : foltis 
Betonicx ,rotu- 
dioribus ,breui- 
pribus, latiori¬ 
bus , venoiis >' 
qua medius ner- 
uus protendi¬ 
tur , nigris, ad 
extremam orx 
marginem valde crcnaris,magnis interuallis per 
__ x , caulem prodeuntibus, geminis ex aduerfo pofi- 
viatoribus longo itinere defatigatis vires mirifi- | cis: in caulium vertice ex geminorum foliorum 
reficit: fallidia abftergit, & (lomachicos re- j tanqaam ala caput exoritur, oblongum, metae fi- 
. 1 i 4 ito 1-Trt r l.onflnif fir C.. rnflnMII MI . . rrl 1 T* 3 1 i, „111 orir ]i i li./n.J '■ J 4 ■ /J. .>>2 /V i.-.', .1 r 
creat. Aduerfatur venenis, & ferpentium , 
venenoforum, rabidorumq; quorumcuquc ani¬ 
• gura,innumeris villis hifpidu, dcliffime (liparis, 
j eandicantib. eleganti prorfus huius congeriei fi- 
malium morfibus,nonmodb intus fumpta,fed e- j gura, emicanti omni ex parte illa pilorum exfa- 
tiam extra emplaflri modo impolita. Cuniculo- | rie ,ordo, 8 c dcnfiCas, vtcunque vulpinx cauda: 
fa finuosaque lanat vlcera cum fale indita. Ex , fpcciem aemulatur, vnde nomen impolitum efl, 
vino haulla menfes cier.Potu dolores podagricos Alopccurus montana ab Herbariis, k frudtus fc. Alofec*t 
lenit,prxfercim radicum dccodtum potum,idem- villofi quadam fimilitudine Cum cius animalis mtntan/v 
que prxftant contrita folia impolita. Hxc An¬ 
tonius Mufa. 
Betonicx quantum ad duas potiones faris c(l. 
n aqua decoquendum , & decocti tepentis duas aquarum vdis. 
cauda. 
Nafcitur in altorum montium opacis conual- j_ ocir 
libus , arborum frequentia vrabrofis, & illapfu 
Tora. 1IL 
Qua facultate prodita fit & ad quas xgritudi- 
Hh i 
