C» tonaria. 
Locus & 
Tempus 
Martuli» 
duplex 
Dtojc 
Theoph. 
Prafitn 
Ltntftroph. 
Phi/opada 
Phi/oeha. 
rei. 
Vlin . 
nitatur. 
Acquiuoca 
HISTORIA PLANTA RVM- 
Plant-p.566.Lac. Lonic. Camcr.in hort.& apud 
Matth. Tabern.&Hiil.Lugd.p.i5o6. ./Ethiopis; 
Schvvenckf. A/0 nitu Diofcoridis: C.Bauh.Ai- 
thiopis i. huc foliis finuolls. ./Ethiopidis vero 
eius fecunda:,fiue foliis in profundas lacinias di- 
uilis,qui meminerit,non habeo vllum. Aithio- 
pidcm MonfpclIulaniCotonariam vocant:Germ. 
tTloljrcuFrauc : Itali Etiupc&c Ettopide. 
Copiofc prolienit in Grsecia & Illyria, vnde 
ad nos primum delata. Nobis Montbelgardi in 
horto 111 .E.C.ex femine Surgardix in horto Du¬ 
cis collcdo nata fuit :tcmen maturabat Iulio& 
Augufto.Primo annocaulcmnon ferebat,fecun¬ 
do autem femine deciduo Ic propagabat, &c pe¬ 
ribat. Patauii obferuaui virentem in horto publi¬ 
co mcnfe Februario. 
MARRVB 1 VM IN GENERE. 
Cap. CVJLII. 
M arrubium Diofcoridcs duplex aflignat: Al¬ 
bum quod 'tsrfjmuv dicitur,& Nigrum,quod 
BrtMar/;»; u.ihe.¥ ts^.Ti',1 nominatur. 
Sed & Theophraftus duo quoque genera tra¬ 
dit. Aliud,inquit,folium herbidum[ tj/u h <jhabet 
magis ferratum,incifuralque profundiores,valde 
manifeftas,quo vnguentarii vti ad nonnulla con- 
fueuerunt: Alterum vero rotundius, & fquallens 
vehementer, vt ToJa?axsxov,inciiuraI- 
que habens obfcuriores,minufquefcrratum. 
C«eterum,Ruellius primum Theophrafti Mar¬ 
rubium folio herbaceo, ofhcinas Praftion viride 
nominare tcftatur,coma herbacea Ierratiori,cre- 
niTquc profundioribus, reliqua parte candido fi- 
milc,eiufdcmque naturat. Aiterqm verb folio ro¬ 
tundiore, candidum interpretatur, quamuisnon 
defint,quihoc Ballotcn , illud-candidum appel¬ 
lent. 
Marrubium inter primas herbas plerique com- 
mendauere , quod Graeci s^J-cicv vocant, alii Li- 
noftrophon, nonnulli Philoparda, aut Philocha- 
res , notius quam vt indicandum fit. Hui^s folia 
femenque contrita profunt contrafcrpcntcs,&c. 
inquit Plinius, qui & ipfe duogenera Marrubii, 
ex Caftoris fententia proponit nigrum, &c quod 
magis probat,candidum, quanquam eius fenten¬ 
tia: parum memor, nigrum Marrubium poftea in 
Porrum nigrum commutauit. 
Praflium,inquit Amatus,Marrubium cft Praf- 
fumvero Porrum, cuius inaduertentia Plinius 
farpe in errorem labitur.Plinium itaque confium- 
matx ledtionis & eruditionis authorem, perpe¬ 
tim (vt cius verbis vtatur Conftantinus J autvt j 
Varronis,indefinenter vellicat Lulitanus, cxfim 
? |uidcm & pundtim petens, nequaquam tamen 
eriens,vt malus gladiator veteranum militem. 
Nunc & hoc obiter indicandum rcccntiores 
Medicos quatuor Marrubii genera conftitue- 
re Primum Marrubium album , liue Praftion. 
Ad quod rcuocamus Marrubium candi¬ 
dum folio fubrotundo:Item , Marrubium Hifpa- 
nicum odore Stcechados Lobelii, Ocymaftrum 
Valentinum Clulii. Et tertium Marrubium 
album anguftiore folio. Secundum Marru¬ 
bium nigrum flue Ballotc quod duplex habetur: 
alterum foliis maioribus > alterum minori¬ 
bus. Ternum aquaticum,quod,ni fallor,quidam 
pro Sideritide exhibent. Poftremuin campc- 
ltre, vel agrefte quod k nobis Stachys Fuchfii in- 
ritulatur. 
Marrubii prseterea nomine fequentes etiam 
donantur planta:. Cardiaca. Herba Venti. Mc- 
liphyllon. Vrtica. MelilIa.Tragoriganum.Eu- 
patorium. An Galeopfis anguftifol. tmtida. An 
Galeopfis minor folio caulem ambiente? 
MARRVBIVMALBVM. 
CAP. CIX. D< , 
C Aulibus 
alfurgic 
cubitalib.qua- 
dr:itis, cana 
lanugine pu- 
bcfcentib. tu- . 
bulo peruiis: 
ad quorum 
nodos folia na- ■ 
fcuntur bina | 
ex aducrfollta, j 
perquam ru- ! 
gola, fubrotu- 
da,in ambitu 
ferrata , ex vi- j 
ridi albican- | 
tia,hirfuta,fa- f 
porc acri &c 
amaro: ex quo¬ 
rum alis do- | 
fculi numeroli 
verticillati: o- 
riutur, bifidam criftam furrigentes,labello vtrin- 
que alati deinillo.in calyculis albis lanuginofis. 
iemen fubrotundum afperiufculum: radix hbro- 
fa,nigricans. Tota herba Dod. luauis & grati eft 
odoris,& nonnihil mofchum redolet, prxfertim 
hybernis menlibus. 
Marrubii,fcu Prafii Diofcoridci delineatio ad jrl 
amuflim huic noftro rclpondet.Frutex eft^inquit, d\ 
ab vna radice multorum ramorum , fubhirfutus, 
albicans,quadrangularibus virgis: folium pollici 
xqualc,fubrotundum, hirlutum, rugofum,gullu 
amarum:fcmen per interualla in cauhbuselt:flo- 
res velut verticula,alperi. 
Quodnam autem fit Marrubium hoC apud £/, 
Thcophraftum,aiuhores non conueniunt.Ruel- m\ 
lius & eum fccutus Cxfalp. volunt cum hoc pro 
fecundo genere defcribcrc. Dalechampius con¬ 
tra id eum intclligere credidit per prius:pcr alte- £ ^ 
rum vero Diofcoridis Ballotcn, hocab illo dif- 
crepantem,qu6d plufculum ad virorem fufemn i 
porraceum vergat, unde Marrubium nigrum vo- j 
cetur,& odorem grauem , fa-toremque vibret. 
Cornarius primum Theophrafti Marrubium ; 
narrat ofticinas quidem viride Prafion vocare:^'! 
attamen Prafii huius , genus alterum elfe air,& H 
non id quod Ballotc,nigrumque Prafion dicitur. 
Et certe D. Agcrius huius Marrubii varietates 
communicauit. Dedit namque Marrubium in 
Marea Anconitana collc< 5 tum, Germanico can¬ 
didius, foliifque minoribus & ramofiorib.Et ali¬ 
ud maius,odoris fuauis, Romanorum agrum 
inhabitans. 
Grxci, vt Diofc. Theoph. & Galenus wj.cic? 
appellat. Latin:,vt Matthiol.Lobel.in Aducrf. 
Cxfalp. & Dodon. Marrubium j Marrub. al¬ 
bum Matthiol inEpit. & Hiftor. gcrman.cum 
add.Camer. Lobel.in Obf. pag.27'. &Ic. Piant. 
p.517. H.Lugd.p.«>6i.& Gerardus : Marrub. ca- 
diduin alterum & vulgare Tragus. Vulgare 
Clufin Pannon. legitunum vul^ me inH.poft. 
Tertium & album vulgare C.liauhin. Marrub. 
notius 
