HISTORIAE PLANTARVM» 
Locus 
Tempus. 
ptione pingit & fapini cognomento deferi- 
bit. 
Nobis Moebelgardi floret Maio Se Iunio: Clu¬ 
dus verb crefccte audiuicin monte illo non pro¬ 
cul k Niclafpuxg Morauis difllto & vmbrofls lo¬ 
ci s dele&ari. 
BETONICA CORONARIA MINIMA 
rubello flore pleno, repens. 
Cap. III* 
Defcriptio T) Etonicam coronariam minimam repefftem 
J [Jcaulibus in aliquot ramulos dimfis,in eortim- 
que extremitate lingularibus floribus , paruis.ple- 
ms, rubelliSjfo- 
liis breuibus, 
latiulculis , flo¬ 
rentem vidilu- 
nio Heidelber- 
gx apud Dom. 
Sprengcrum , 
Spirae apud Do. 
Tengnadel, 3c 
Arge nem x a- 
pud Dom. Frid. 
Meier. 
An Tabern. 
Icon. & Hiftor. 
Caryophyllus 
15. montanus 
multiflorus,0e- 
fult ficin nc- 
0kin. 
An Gerardo 
Caryophyllus 
montanus pur¬ 
pureus nulb purpleiatfgeb pinPce? 
BETONICA CORONARIA FOLIO 
xruginolo latiori, flore rubro lad- 
niato , repens. 
Cap. IV. 
donen. 
Rjtdii? 
SynoR. 
locus 
Tempus 
H Vic cauliculi paulo maiores cralliorefque 
[ Betonica corona parua folio viridi, flore 
magno.] Pedali plerumqueaiticudinealfurgunt, 
geniculati, lingula genicula ambientibus binis 
foliis, primo genere (Beton. coron. tepente,flore 
rubente Jc albo)longioribus& latioribus,zrugi- 
nei quodamodo colorisrcx fummis alis bini,ter- 
ni, Angulatim autem nafcentes/ft/m, priori no¬ 
minati non multum ab/imiles , quinquefoliis 
per oras laciniatis.atque^vmbilicum carnea lanu¬ 
gine pubelcentibus, conflantes, rubri coloris, 
nullis corniculis inflexis praediti, odorati, qui c 
caliculis primum emergentes , candidi futu¬ 
ri videntur : floribus fuccedunc cornicula fa- 
tiscrafla , femen nigrum, planum ,vc ciceri Ca- 
ryophyllei, continentia : radix oblonga , fi- 
brola , a capite plures furculos iii otbem dif- 
fnndit , qui plerumque fibras agqntes , adeo 
/e propagant , vt breui totas areas occc- 
pent. 
Clufius deferiptionisautor vocat CatynphyT- 
leum tectium : C.Bauh. Phy t. Carynphyllum ais. 
flue fllueftrem Pan nonicum.lacimatum rubrum. 
Vnde autem primum illatus, ignorat: fed in om¬ 
nibus Auftriacis , Vngatids, Bohemicis,rtiam 
Germanicis plcrifque hortis coli refert, & Maio 
menfc cum reliquis florere. 
Temperatura media priditos efleCaryophyl- 
lcos flores voluic Tragus.Sunt qui ex iisConfer- 
uas, vt vocant,conficiant, quemadmodum & 
R°!z, Buglolla, & Violi laccharo condiri con- 
lueuerunr. Eiufmodi confedtio imbecillitati cor¬ 
dis przfertim in ardentibus febribus apprime 
conducitialij aceto imponunt flores Garyo; iiyi- 
Icx rubros, quod iucundo odore commendant: 
Hoc acetum dolorib. capitis olfadtu & illitu tem¬ 
poribus, opitulatur. Flores Garyophyllez cam- 
peflris, q:ii natura citeris calidiores exiftuntjde- 
ftillancur.Ea aqua Angulari experimento ad pel¬ 
lendum , calculum fnenfura dullmaur trium co¬ 
chlearium bibitur.Calida,ficcaque pollere facul- 
tacc holce flores perbibet etiam Matthiolus. Et 
lane indicio elfe poteft odorisfragran tia Se. (apo- 
ris amarulentia quidam. Qui purpureo colore 
nitent,proflant ad omnes cordis affeiflus,ad ver¬ 
tiginem , apoplexiam , paralyfim, & conuulfio r 
liem.ex Betonica:,aut Amaraci decodto poti. Af- 
(eruantur laccharo , non foliim ad pridifta om¬ 
nia vtiles,fed etiam aduerlus venena,venenofo- 
rumque animalium idtus. Dantur contra pefti- 
lentii contagia. Id quod valentius operatur 
fuccus, ex vniuerfa planta exprelfus. H.iuftus e- 
nim quatuorvnciarum pondere, vbimorbusin- 
ualerit, liberat. Prarflant fylueftres quoque ad ea 
ornnia.ad qui l.uiuas flue altiles priflare diXi-s 
musjvcrflmlonge remiffiiis operantur. Fuchfius 
filucfttis fuccum calculo attcrendo.ac educendo, 
necnon comitiali morbo laborantibus a cecen- 
tioribns vtilcm credi, feriptum reliquit. Priftnnc 
(inquil Schvvenelcf.) purpureo nitentes colore, 
Caryoph.yllos aromaticos redolentes : roborant: 
ventriculum, cerebrum,cor, & iecur,vnde com¬ 
mendantur ad omnes pridiiflorum vifcerum af. 
fedhfs,antidotlfqueinferutur. Succ"shaud infe¬ 
rior eo , qui cx granis timfloriis Kermcsdidtis 
colligitur.In cordis affe&ibus.palpitatione.lypo- 
thyuua,in capitis malis,vertigine, apoplexia, pa- 
ralyfi & conuulflone, cephalalgia, &c. ventricu- 
llque imbecillitate,caidialgia,&c. priftanciffimu 
remedium. Commodiflime etiam in febrib.mali- 
gnis propinatur. Acetum florum Oxyrrhodinis 
vtilitet permifeetur. Aqua ad eofdem vfus vi¬ 
treis organis elicitur. lulepiscordialibus&epi- 
thematious hepaticis & cephalicis non fine fru- 
flu mifcetur. Radix inodora, infipida, cur flo¬ 
ribus in compofitis fit priferenda, non videt 
SchvvencJtfeldius. Plura qui volet de Garyo. 
phyllorum florum viribus & vfu,legatTaberna- 
montanum, qui ex iis, & vinum, 5 c lyrupum, at¬ 
que oleum fieri commemorat. Gelneftispro 
Been albo Sc rubro flores Garyophyllorum eiui- 
dem coloris, icfeft,albos & rubros faccharo con¬ 
ditos lubflituic. 
BETONICA CORONARIA TENVISSIME 
d:[Tecta i.Eue Caryophyllca fuperba 
elatior,vulgaris. 
Cap. V. 
C Anles huic funt multi.cubitales & bicubita¬ 
les, ramofi,geniculati foliis inferioribus plu¬ 
ribus, latiulculis, dodrantalibus, vire/centibus, 
fupenoribus cicerarum Betonicarum coronaria¬ 
rum fimilibus, binis, geniculos amplectencibus, 
faporis amari: flores Iparfi ex pediculis longm- 
nbus 
