554 HISTORIAE 
Caufi quo locoCentaurion vcrtitFel terrx. Lib. 
autem p.cap.14. Hift.idem rurfus Kt/woftJh etiam 
Fel terrx redd tdibro autem tf.cap.C). item 9. c.9. 
nift y.syTayr/AFebrifugam interpretatus eft. 
Ccntaurium minore k G rxcis Ellcboriten vo- 
Varia fle- cari refert Apulcius,a Prophetis Hx naheraclco 
miDa q'iafi Sarg unem H rculis, Aigyptiis Amaran- 
thum, quod non facile marcefcat, Dacis Stirfozi- 
Am+rathut l am > Italis,eb quod febres fugat,&procul a cor- 
StirjtKjl*. pore pellit, Febrifugiam, aliis Multiradicem Ea¬ 
rum autem notharum appellationum difficilis, 
Marcello tefte,cft coicdbura: nihil enim intercas 
tam propriura & fimile eft, vt mifceri & commu¬ 
nicari cum diuerfarum plantarum nominib. non 
poffit. 
Grxci Kcrntuiioyur<g)y appellant: item bj[uyi)o,ir/ 
Nomina huvcujy, quod videlicet circa paluftria nalcatur: 
jing. & Sy- Latini communiter Centaurium minus ,paruum 
non - Lob.& alij tenue cognom>narit:Plinius,vti ofte- 
dimus, a loci occafione Libadion ((i integra eft 
le£tio)ac propter fummam amaritudinc,Fel terrq 
dici affirmat. Arabibus Kanturion , Cbsntiinon, & 
Katarisn/ege. fegir y fen fuges dicitur,ac Liinufcum 
eo tcfte,qii de Cetaurea libelli cofcripfir. Gsrm. 
Cfiufenb0uIbcnFratir/iErbr0aIl/fel terrx ficbcr- 
fraur/Feb: figam, bi 5 erirat;t/Belg.@antorte,& 
Xleyn Santorie: Gall. Perite Centaure , liue Cen¬ 
taure pouler y & Repeyeret : 1 1 .Centaurea minore: He- 
trulcis Biondelii: H fpan.ciweriii & Fel de tifrra : 
Angl.iTentoryiBoh.^cntluc mcnfaytPolon.tfcn- 
tur$tA: Hting.Ktt Centaurea , ezatrhfiu. 
Tabem re Tabern.w Hiit. hunc titulum fecit Cetaurium 
fr *h. minus flore luteo perfoliatum, 0ccl taufentguU 
fcen: Item, Centaurium minus album, tau- 
fentgulben. Sed qua cognitio ftirpium Tabern. 
vel eius copilatoris ? ponit duas figuras Cetaurij 
minoris fubfalfo titulo,nulla addita deferiptione, 
ac facit Luteum Centaurium fimilius purpureo 
qu&malbum, quod fane nulla in re differt h pur- 
V*netas P ureo t I u ^ m c °l° re a ^° : luteum autem perfo- 
* “ ** liatum plurimum diferepat. 
C.Bauh.apud Matth.&in phyt. vocat Centau¬ 
rium minus flore e puniceo colore in purpura 
rubente,perlnbetque aliquando efle albo & fer¬ 
rugineo : in humidis bicubitalis altitudinis : in 
aridis vix duos trefvc tranfuerfos digitos adx- 
quare. 
Centauri j minoris vires & deferiptionem cum 
Gratiolxdcfcriptione & facultatib. a Theophra- 
fto & Plinio permixtas fui fle ccnfet Dodonxus. 
Ccntaurium minus nullis fere non cognitum, 
* quod paffim in officinis habetur, verum & legi¬ 
timum efle , omnibus, vt arbitratur etiam Mat- 
thiolus : exploratius eft,quam vthic multis often- 
di debeat.Quippe quod nullis in vniuerfum no¬ 
tis Centaurij minoris hiftorix refragetur. Quo 
fit , vt non parum aberrauerintinter Maur;tanos 
Melues, Auicenna, & Serapio,vtpote qui Cetau- 
rij minoris vires cu maiori turpiter confuderint. 
Inter alios dubitat Anguill. epift.n. Difficile eft, 
inquit, affirmare, Centauream irrnorem, qux o- 
ftenditur efle eam,de qua locutus eft Diofcori- 
dcs. Verba enim eius cum dicit plantam fimi- 
lem Origano aut H'pcrico,oftenduntefle fimile 
tu foliis, tu r;mis, quod non appareatin noftra. 
L«cuj & Loca amat heibo/a , aratro ncnproftifla,ali- 
p ' quantulum , fed tamen non omnino, rigu?. Eft 
non modo in Italia- prouinciis, verum & in Ger¬ 
mania.ac Belgio aluinde frecuensin colbbusri- 
guis. Julio & Augufto vnkuir florib.ac fihquis 
legitur. Bafilex prope Leuiach in monte, & dr- 
PL ANTARVM» 
ca Dornacumin fyluis Augufto florens obferua- 
ui : in filuis circa Geneuam pulchre virens lo¬ 
cis humidis menfis Februarij principio.Albo flo¬ 
re multis locis repentur,potifllmum circa Augu- 
ftam. 
Magni, multique vsus herba Centaurium mi- Vir 
nus. Herbaipfa virenscontula&impofita, vul- Vlu 
ncra glutinat, vetera vlcera purgat, & ad cicatri¬ 
cem perducit.Deco&a eadem &r pota[lcgendum 
cmniw:’;y:^, 5 £ non y s g.-mmyaiu:y>i dcuorata,vt legit 
Sarrae.] bilem, humorefque craftus per aluum 
ducit. Dccodbu ipfius ifchiadicisconuenientiffi- 
me infunditur, trahit enim fanguinem dolorem- 
que leuat. Succus ad oculorum medicamcta per¬ 
quam veilis c-ft .-quippe qui qux pupillis caligi¬ 
nem offundunt,vni cum melledilcutiat. Vulux 
fubditus menfes & partus extrahit: peculiariter 
vero neruoru vitiis epotus prodeft. Galenus ob 
ingentes, miiafque eius facultates, dc -piius viri¬ 
bus integrum librum confcripfit, Papixquc di¬ 
cati- , eiufquc hb.7. quoque fimpl. meminit, fic 
inquier.s : Centaurij minoris radix plane ineffi¬ 
cax eft: fcd caulis eius extremus & potifllmum 
folia, quxiili inhxrcnt, & flores vtiliffimafunt. 
Vincit in cis qualitas amara,paululum habens 5 c 
adftridbionis, atque ob ciufmodi temperamen¬ 
tum admodum exficcatorium eft mcdicamen,ex- 
pers mordacitatis,&c. 
Manipulus,inquitTragus,herbxvn^cum flo- Tr ‘ 
ribus, dimidia menfura vini albi vel aqux ad di¬ 
midias decodhis ac p nus, bilem craflofque hu¬ 
mores per aluum exigit: qua dc caufa, vtiliffima 
eft hacc decodbio ns qui morbo regio , continuif- 
que febribus laborant: eadem potio vclperi ac 
mane per aliquot dies /umpta iecoris henrfquc 
obftrucbior.es (oluit,omnia corporis vitia expel- 
! lit,tineas ventris enecat,menfcs,fcetufque emor¬ 
tuos cuocat : eodem modo vfurpata tormina, 
j colicam paffionem , aliafque ventris afFcdbiones 
j perlanat, maxime eas cum quibus nulla cftcon- 
! mnfba alui adftndbio: aqux ex herba & floribus 
facilior vfus.fed non perinde efficax: quare deli¬ 
catorum ac puerorum efto remedium, qui lum¬ 
bricis infeftantur, quos fi commode pellere ve¬ 
lint, finguhs vicibus menfura trium ve! quatuor 
j cochlearium haurient illam : quidam herbam in 
puluerem redadam e vino ad omnia eaquxdi- 
ximus bibunt, nonnulli pilulas conficiunt ex ea, 
qux quidem ifchiadicis,neruorum vitiis & poda¬ 
gricis adhiberi poliunt: quin &clyfteribushaud 
inutiliter adiicitur. Au6borefl Matthiolusin He- 
truria Biondellam nuncupari, quoniam abfter- 
ger.dis dealbandifque mulierum capillis ex lixi- 
i uio plurimum prxftct. Detrahit hoc bilem &pi- 
: tuitam, qua fane facultate Cetaurium maius pla- 
| r e carere deprehenditur. Datur cius decodbum 
: vtiliter tertianariis, qubd bilem per infernadeji- 
| ciat, quofadbum eft,vt quidam hanc Febrifugam 
, vocauermt. Idem , ac pariter fuccus, iocinoris ac 
| lienis obftru<ftioncs & durities tollit. Alui tineas 
pellit,ex meile drachm^ pondere potus,tum vm- 
bilico illitus.Hei be comxque decodbum,lentigi¬ 
nes, varos,alphos ; & exteras cutisinfe<5biones ex¬ 
terit, infetftis particulis adhibitum. InftillatUf 
fuccus vcrmiculofisauribus, quinetiamillinitur 
contra papulas, <Je manantia capitis vlcera. Ca¬ 
merarius exhibet in apoplexia , paraJyfi , epilc- 
pfia,fimilibufque morbis,quod adinrcft na vali¬ 
de reuellat. Cxtcrum, quod Diofcondes & poft 
eum Galenus fcnbit, Centaurium minus bilem& 
crafla per aluum ducere, ifchiadicilqqc infundi 
d cco- 
