H r.*id. 
not. 
Sideritidis 
Etymon. 
Sideritidis 
tria genera 
Diofc. lecho 
tUufiratur, 
Jtanax He- 
raolett. 
MiUefoltd. 
4*4 HISTORIAE 
lateris'doloribus habet Chamarrops , inquit lib. 
16.cap.7- Plinius, myrtes circa caulem geminis 
foliir,capitu!is Griculi rofse cx vino pota.Quif- 
quis ille fu erit apud H. Lugduncnlcm, qui Cha- 
miropem Plinii ita iciunc delineant, nec natale 
adfcripferir,authoritati fuc non confuluit.Mcritb 
cum Cafp.Bauhmo, quxnam hac fit, aliquis pe¬ 
tierit. 
DE S 1 DERIT 1 DE IN GENERE, ET 
particulatim de Heraclea. 
Cap. XXXVII. 
tfntiTts Gr. Latinis quoq - , Sidferitis dicitur 
eLTTOfflJ'l} ■cu, a ferro , quali Fcrruminatrix, 
quod v ulnenb. ferro fa£tis perutilis fi t, vel 
quoniam glutinandis vulnerib.apta, pricipuu in 
bello habeat vfum , quod fipe ab eo metallo in 
gricis fcriptonbus indicatur. Sed cum permulta: 
fintplantx, diuerfi etiam generis, cique infi- 
gnc:,qux ferro fmciatis partibus,vel vulneribus 
quouis modo acceptis, opem polliceamur,ac ob 
id Sidcritides nuncupentur, haud immerito hic 
ee commemorandae veniunt. Sed cfum ftudiofis 
bene confultum fore fperamus, fi ex , qui i ve¬ 
teribus , & maxime « Diofcorrdc , defcripti 
funt,illis primb innotefeant. 
Diofcorides itaque tria facit Sideritidis gene¬ 
ra , quorum primum cft Sideritis , quam aliqui 
He racleam vocant [hanc foldm deferibit Byzant. 
cod. Sarrae.] herba folia habens parua multa & 
tenuia, fimilia Marrubio [7 r?A<r'tu. Vet. 
* rr$of t« 7*" Jfyvof. ] fcd oblongiora 
[(TitpiHiits?•>*.] ad Saltui [tMAtpcpdxy] aut Quercus 
[eTfuoV] f dia accedentia , minora quidem & afpe- 
ra. Caules veto edit quadratos , pedales [do¬ 
drantales, Sarrae. ffwQffMet/vf gt.IC. cod. 'trn^AlVf 
vet.] & maiores, non iniucundi guftils [»V. in&tt. 
Dal. >)A?e vet.] & quodammodo leaiter 
fubaftiingentis, in qurbus ex intcruallo verticilli 
fpe&antur rotundi, vtin Marrubio , & in iis fe¬ 
men nigrum. In locis fub quibus petra: latent, 
nafeitur. Folia impolita vim habent glutinandi 
vulnera, & ab inflammatione vindicandi. Si¬ 
deritis altera ramos habet bindm cubitorum, 
exiles: folia longis herentia pediculis,ceu Filicis, 
in extrema fui parteincifuris diuifa , vtrinque 
numerofa : £ fuperioribus autem alarum cauis 
nonos erumpentes furculos longos,tcnucs,capi- 
tulisin cacumine globofis & a/peris, in quibus 
femen continetur s ceu Beti , verum aliquanto 
rotundius atque durius. Huius etiam foliorum 
Vis vulneribus vtilis cft. Traditur & tertia Si¬ 
deritis , quam etiam Crateuas Heracleam vocat. 
In maceriis viretifquc nafeitur, foliis ab vna ra¬ 
dice mtiltis,Coriandro fimilibus, circa cauliculos 
dodrantales, leues, teneros, cum rubore candi¬ 
cantes: floribuspuniceis, paruis,guftuamaris & 
Icntis.Huius etiam impoliti ea vis eft, vt cruen¬ 
ta reGentiaque vulnera glutinet. 
Panacem Heracleam , alii Sideritim 3 apud 
nos Millefoliumvocanr,cubitaIi fcapo,ramofam, 
minutioribus quim Fceniculi foliis vcftitam ab 
imo. Alii fatentur quidem illam vulneribus vti- 
lem,fed veram Achilleam elfe fcapo cxrulco, pe¬ 
dali , fine ramis, cx omni parte ungulis foliis ro¬ 
tundis eleganter veftitcm. Alii quadrato caule, 
capitibus Marrubii, folio Quercus. Hanc etiam 
prxeitos ncruos glutinare ferunt. Alii Sideritim ' 
PLANTARVM 
in naaceriis nafccntem.cijra teritur, fcedi odoris: 
Etiamnum aliamfimileitf huic,fed candidioribus 
foliis & pinguioribus, tenerioribus cauliculis, m 
vineis nafcentem. Aliam verb bir.dm cubito¬ 
rum,ramulis exilibus,triangu!is, folio Filicis,pe¬ 
diculo longo , Bet$ femine , omnes vulneribus 
pneipuas. Noftri eam qui eft latiffimo folio, 
Scopas regias vocant. Medetur anginis fuurm 
Achilleas feu Sideritides fex ftatuit & deferi¬ 
bit Plinius, ac fatis quidem indiilin6i«,ica t»*ner* 
vt agnofei &intclligi poflit [inquit Dalech.]pri- 
mam Achilleon cius .Diofcoridis Achilleam e (Te: 
fecundam , Achilleon veram, fcapo ciruleo, &c. 
elleMyriophyllon Dbfcoridis. Tertiam qua¬ 
drato caule, Scc. elToSideritin Heracleam Diof- 
condis primam. Quartam in maceriis nafcefi- 
ttftn, &c.elfe Heracleam Cratcur , apud Diofco- 
ridem. Quintam fuperiori fimilem , ftd foliis 
candidioribus, &c.c!lc tertiam Sideritin Diofco- 
ridis. Sextam , Diofcoridis Sideritin fecun¬ 
dam. 
Galenus vnius duntaxatSickritidis meminit, sid* 
Sideritis [inquit S.firopl.] habet quidem etiam*”* 
abftergendi facultatem quandam , fed plurima 
eius pars humida cft , & mediocriter frigida: 
pauca vero ineft adftri&io, quare phlegmoaem 
fedat& glutinat. 
Claufimus vno eodemque capite veterum 
codicum le&ione & fide per Marcellum moniti, 
tres ab aliis feorfum tradbatas Sideritides, nec fa¬ 
tis certa ^ veteribus etiam hiftoria deferiptas. 
Quominus miretur aliquis noftra itate incortas 
earum notas : & inter fimiles herbas &eiufdem 
poteftatis vagos Medicorum vfus, mifcentibus 
earum genera Herbariis,& inuicem commutan¬ 
tibus. Fa&um hoc iampridem cft, quodque Pli¬ 
nii itateincertum erat , ignorari foculo noftro 
nullus mirabitur. Nos quidem ingenue fate- 
murin tanta veterum & iuniorum diuerfitate 
nihil habere, quodpro comperto tradere valea¬ 
mus. 
.Sideritis nomine fequentes infignir.ntur plan- Ac< 
ti. Sideritis hirfuta vulgaris. Sidcr.CIuficapi- 
tato flore. Sider. Monfpeflul. Sider. Hifp.hir- 
futaClufio. Sideritis flofculis vix cx vafculis 
prominentibus fufeis. Sideritis quarta Clufii 
ramulis procumbentibus. Sideritis folio rotun¬ 
diore. Sideritis glabra arucnfis. SideritisVa- 
lerandi Deurcz breui /pica. Sideritis lignofa. 
Sideritis glabra anguftifolia fpeciofis verticillis. 
Sidentis cruciata. Sideritidis genus fpinofis 
verticillis. Sideritis fpinofa. Sider. foliolis O- 
lei. Ladanum fegetum flore albo. Ladanum 
fegetum flore rubro. Cannabis filueftris quo- 
rur.dam. Cardiaca. Marrubium Tragi palu- 
ftre. Marrubium Pannonicum. Marrub. al¬ 
bum anguftum. Herba venti. Meliflbphyl- 
lon Fuchfii. Galeopfis anguftifolia fcetida. 
Galeopfis, latifolia feetida. Gallitrichum filue- 
ftre. Gallitrichum fatiuum. Gallitricho affine 
Mari. Galeopfis lutea. Ternionaria. Coris 
lutea Monfpefln! ana. Euphrafiaa.Dod.purpi:- 
rea. Botrys altera. Chamxpitys. Senctio 
hirfutusfcEiidus. Parietaria. Millefoliumftra- 
tiotes. Achillea. Fumaria minor. Geranitim 
fanguineum. Geranium Robertianum. Scro- 
phularia tertia Dodonii. Sanicula vulga¬ 
ris. Sanguiforba minor. Bubarca. Filix 
floribus irdignis. Tanacetum album. Verbe¬ 
naca fupina. Pulmonaria gallica. Virgaaures. 
Erice. Eruura. 
SIDERITIS 
