44 * 
HISTORIA 
jeona fupiniim nominent inter nothas appella- 
tionestlbni qui& E'igenion, qui Chamacleucon, 
quiSideritim, qni Cu.itim , qui Perfephamoo, 
qui louis Colum,qui Dichromon,qui CAlchm, 
qui Cinaii!ron,& qui Dctr.etriada appellent: v£- 
eyptiiPemphtcmphtham.PythagoiasErylilcep- 
truir, Romani Cincinnalem hcibam dicunt. 
Sagminalisappellationis [qu* vox mter fup- 
lis. pofuitia Diofcondis habetur] ratio , cx Plinio 
manifcftc declaratur,vbi lib.xi.cap.z. ita legitur. 
Sagmina in i emcdiis publicis fuere , & in iacns, 
leoationibufque Verbcnx. Certo vtroque no- 
mTne idem fignificatur, hoc eft,gramen ex arce 
cum fua terra euulfum: ac fempcr & legati cum 
ad hoftes clarigatumque mitterentur, id eft , res 
raptas claie repetitum, vnus viiquc Verbenarius 
vocabatur.Nulla tamen (pergit idem lib. iyc.9.) 
Romana: nobilitatis plus habet, quam Hierobo- 
tane. Aliqui Periftereon,noftri Veibenacam vo¬ 
cant. Harc eft,quam legatos ferre ad hoftes indi- 
cauimus. Hac louis menf* verritur, domus pur- 
gantur,luftranturque. Genera eius duo funt do¬ 
liola,quam fcrminam putant:mas,rarioiibu c fo¬ 
liis. Ramulivtiiulqueplures,tenues, cubitales, 
anguloli.Folia minora,quam Quercus, anguftio- 
xaque, diuiluris maionbus, flos glaucus , radix 
R>nga, tenuis. Nafcuur vbique in planis aquo- 
iis. Quidam non di:i inguunt, led vnum omninb 
«enus laciunt, quoniam erfdem tffedushabeat. 
Vtraque lortiuntur Galli, & praecinunt tefponfa. 
Sed Magivcique circa hanc inlaniunr. Hacper- 
untftos impetiare qua: velint , febres abigere, 
amicitias conciliaic,nullique non morbo mede¬ 
ri,Golhgiciica canisouum debere,ita vt ne Lu¬ 
na aut Sol confpiciac, fauisance& meile terra: 
ad piamentum ditis. Circumfcripu ferro effodi 
fmiltra manu,& in lublimc tolli. Siccari in vm- 
bia.lcpirjtiin tolia,caulem,radicem. Aiuntque, 
fi aq i fpargatur triclinium,qua maduerit,lqtio- 
res conuidusti ri. Adueifusferpenccsconrcii- 
tutexvino. Idem & harc fparfim habet. Veibc- 
nacacum Plantagine,in collo fufpcnfa, compri¬ 
mere diciturftrumas. Infanabilis Podagra: non 
eft ctedendus morbus : quippe quoniam & 
fponte defiit, &c in pluribus cui a. Medetur Ver¬ 
benaca cum axungia tiita, & illita :aut ft pedes 
macnentur in eius decodo. lumentotum 
febribus in vino medetur : fed in rertianis 
ateriiogeniculo incila.quartanis a quarto.Fatci- 
culo n anus plena' dccoda in aqua ad dimidias, 
hydropicos lanat. Morbo regro dyfenteria: & 
caiculis confert. Tandem radix eius ex aqua 
pota, ad omnia in partu ik ex partu mala pra:- 
ltantiflima eft. 
Galenus. Periftereona non modo oedemata antiqua 
& tumores filtcre, & mitigam, fed & tonfilla- 
rumcruftas abrumpere &exficcare , nimirum 
calfaciente vi,q’»a etiam capitis dolores chroni¬ 
cos difcutere ait,ex frigiditate & ctaflfis humori¬ 
bus ortos,tradidit Galen.z de coir.p. mcd.fec.lo¬ 
ca, hisverbis/Omnium vero maxime difcutir& 
peifede corroborat Veibenaca reda 
o"feio?]maxin e viridis,imo & arida cum radicibus 
& fimul eum Serpillo oleo incoda. Idem de 
fimpl Periftercon nominatus c-ft,quod columba: 
in ipla verfentur. Vim habet in tantum reficcan- 
tcm,vt vulnera glutinet. 
Verbenaca:, qua: & vlcima detrada fyllaba 
nunc communiter Verbena dicitur, inquit Hu- 
melbergius, hiftoriam fatis iuccinde tradit A- 
PLANTARVM, 
puleius. Quare copiofius de illa dicendum, 
prafertim quia nulla in toto herbarum cenfu 
Romana: nobilitatis plus habet, vtpote qua: vna 
audoribus Romani imperii, conditoribufque 
immenfum quiddam dedir. Sunt autem duo ip- 
fius geneta,diuerfis tamen notis, ceu fufius indi¬ 
catum ante eft,difcreta. Grxci,vt Diofcorides, 
quem fequutus Apuleius, a planta: habitu illam 
in redam & lupinam diuidentes, de iifdem di- 
uerfis capitibus agunt,qui mos & circa alias her¬ 
bas non infrequens eft Apuleio. Capite eoim 
teitiofub Hieras botanes& Verbenacx nomi¬ 
ne de fupina cognominata agit : de reda vero 
didacap fiy.fub Pcrifterei titulo. Plinius por¬ 
ro cum Latiuis in marem & fcEminam diftinxit. 
Cxteriim quod nominis rationem concernit* 
Verbenaca dida eft, quod fola & per fe verbenas 
faceret. Prxtcrea qua: illi adieda funt fpccie- 
rum diferimina , fupina& reda, hanc rationem 
habent. Hxc quod redo caule rigeatiilla quod 
humilioribus,& deiedis in terram ramulisquafi 
iaceat. Adduntur autem ambabus per tempora 
&cx aliis caufls alix ab aliis gentibus appella¬ 
tiones. Hiera botane,ideft,Sacra herba, enim 
vocatur autorc Diofcoride , quod in luftracioni- 
bus fuipenfa , alligatauc, felicem habeat vfum: 
Vel autorePlinio, qubd ad louis menfam ver¬ 
rendam, prxparandamque ad facrificium adhi¬ 
beretur. Periftereona hyption, hoc eft,Colum¬ 
bina lupina quoque nuncupatur *. unlia; enim 
Grazccidem eft,quod fupinus Latine: 
vero Columba, i qua tum apud Latinos, tum a- 
pudGrxcos nomen adepta eft, eb quod , vti A- 
puleius ait, columbis efca fit admodum iucunda 
& familiaris: feu vt Diofcorides dicir, quod co¬ 
lumbae inter eam verfentur. Plinius id nec ad ci¬ 
bum,nec ad conueifationcm refert, fed fimplici- 
ter columbis familiarem elle ait,ideoque nomen 
id indepta.Diofelacate vero dida quafi IouisGo- 
lus.^iocenim idem eft quod Iouis:& «'Xaw',, co¬ 
lus dicitur.Vocata eft etiam Panchromon, quafi 
tota fpeciofa& nitida:woVenim Gr.omne& totu 
fignificat : *p«/x«t veio eifdem color eft & nitor. 
Collctisdicitur quafi conglutinatiix ab efFcdil, 
quia vulnerum fit conglutinantia , a veibo 
, q.e.conglutino. Ariftercon appellata 
eft quafi glutinara vulnera firmans ac folidans, b 
verbo g-ipiou, quod eft,firmo ac folido, &a di- 
dionc e.*e/,quq quamuis per fe nihil fignificer, in 
compofitione tamen aliis didionibus addita,illis 
augmentum addit, & valde fignificat. Cyp*. 
rylfos dida eft, quod folia illi lint per ambitum 
feda, quemadmodum in Cypariflo. Demetrian, 
hoc eft,Cerealem nonnulli appellarunt:<f ftfiiiTxp, 
id eft, Demerer, enim Ceres eft, k qua & nomen 
inuenit, qubd vt Ceres inuento frumento & tra¬ 
ditis legibushomincs feros cicurauit,& mitiores 
ciuiliorcfque reddidit: ita,ceu Magorum vanitas 
pethibet, &c Plinius refert, hac perundos amici¬ 
tias conciliare, nulliquc non morbo mederi, & 
fi aqua eius fpargatur in triclinium , laetiores 
conuiuas fieri creditum effe. Siue quod in 
agro iuxta fruges quas Ceres inuenit , ac 
etiam quarum Dea habita eft, lubens etiam ac 
frequens nafeitur. ;£fclepij nomen ab Acf- 
culapio vetuftiflimo medicina: inuenrore , ac 
plurimorum valetudini hominum vtilium auto¬ 
re,adinuenir,propter multiplicem vfum & virtu¬ 
tem. Sic& Alceau,ideft,Medicam,&conrra 
morborum iniurias validam & efficacem auxi- 
liacricem 
