- LIBER 
regnorurfl dclabdntia plurimam Verb. crefcere, 
fli quae inHifpanianafcitur fimilem, perpetub 
virentem, qualndiin multis morbis,curandis 
vtantur, praefcrtim ad omnis generis venena, & 
in his, qui in cibis toxicum, aut fimile aliquid 
hauferint.Sed & nobilis quasdam matrona ex Pe¬ 
ru rediens eidemManardo alferuit,fed multis an¬ 
nis aegram fuilfe, cumque plurimorum Medico¬ 
rum opera vfa fuilTet, Indum tandem quendara 
acceflme, qui in plantarum fcientia celebris ha¬ 
bebatur, quique inter Indos Medicum agebat. 
Verbenas jfuccum depuratum illi propinalfe,'feqi 
ab eius vfupoft paucos dies lumbricum eieciile 
[colubrum ipfa nuncupabat] hirfutum,pede lon¬ 
giorem, craffum, cauda bifida , deinde omnino 
coraualuilfe: Ipfam porro Nobili cuidam viro in 
Peru,qui continue aegrotabat,fingulis dieb.mane 
eundem fuccum faccharo permiftum vt Tumeret, 
perfuafifife [ita enim ipfa hauferat ab amaritudi¬ 
nem] illum deinde plurimos lumbricos reieciffe, 
longos, tenues, atque inter caeteros, vnum albi 
cinguli inftar,longiffimum,i&: tum demum inte¬ 
gram valetudinem recepilTe. Id poftea confilium 
plurimis aliis,qui male affefti erant ,&c quos lum¬ 
bricos habere fufpicie erat, Te dedilTe, ac omnes 
fumpto Verbenae fucco,multas ventris tineas e- 
iecilfe, & fanatos fuilfe. Illud porro remedium 
adeo certum affirmabat, vt vnum e Tuis famulis 
oftenderet, qui ob morbi grauitatem philtrum 
aut medicata pocula haufilfe diceretur, quique 
epoto Verbenae fucco,Vomitu multa variis colo¬ 
ribus diftin&a ex ventriculo reieciflet, quae me¬ 
dicata pharmaca ede afferebant, deinde conua- 
luiife, &cc. de quib. prolixius Hift. Lugd. Clufio 
etiam duo miri Verbenae effe&us exempla refe- 
rete, quae hic breuitati ftudetes praetermittimus. 
C. Bauh. phyt. vocat Vcrbenam 3. fiue Perua- 
nam, Hifpanicse fimilem. 
VRTICA ROMANA SIVE MAS 
cum globulis. 
Cap. LXIX. 
P Rimae inter 
Vrticas co- 
mendationis 
eft, quam Ro¬ 
manam a. feminis 
praerogatiua 
indicant, quod 
in vtriculis glo 
meratim con¬ 
jungis morda¬ 
cibus reclufum 
continetur, 
quod &: com- 
prefsa laterum 
forma Se lubri¬ 
ci fupcrficiefe- 
menLini aemu¬ 
latur , flofculu 
praecedentibus 
fibrolis luteolo 
puluifculo ple¬ 
nis , pediculo 
vnciali aut longiore appenfis : radix non alia 
quam Vrticae vulgari: caulis vero rigidiorib.pun- 
gentibus fpinulis, pro vrida vulgatae lanugine, 
donatur, perinde vt & folia , quae quam in illa al¬ 
tius multo incifafunt: tota planta hominis alti¬ 
tudinem interdum multum fuperat. 
> n - Haec eft illa Diofcorjdis Vrtica,aliis Cnide di- 
Tom. III, 
XXX. 445 
tta, & quidem agreftior ( aSzxurnyL \ vet 0 ) 
afperior,latior,nigriorque foliis,femine Lini, at 
minore. 
Plin.Vrticamfilueftrem fceminam facit,& mi¬ 
tiorem elfe refert. Tragus vocat Vrticam Roma¬ 
nam quartam, peregrinam, & elegantiflimam: 
Fuchf. Vrt. graecam fiue romanam, &. afperam 
Diofc.Bayrus.Dod.gal.&Lob.in Adu.(vbi 6 c ro¬ 
manam officinarum,femine Lini.) Vrticam filue- 
ftrc.Ide in Obf.Sc Ic.Plan.Pl.Vrt.Roiwana&c Vrt. 
filueftre femine Lini:&fic etiam infcnbitTaber. 
Matth.Vrticam primam: H.Lugd.p.iz^.Vrtica 
i.Matthioli: Dot.lat.in fol. Vrticam vretem prio¬ 
rem: Vrticarum vrentium maiorum primam: Vrt. 
marem nonnullorum: Vrt.lilu.afperiorem Diofc. 
& Vrt. filu. fceminam mitiorem Plin. C. Bauh. 
phyt.Vrt.4..fiue pilulas rotundas ferentem. 
AwtAbcp»! amftore Athenaso lib^.Deipn.di&a eft Vrtiu v- 
bono omine per antiphralin , neque enim ta&u r,ntu ci ~ 
fuauis & mollis,fedafpera Siiniucuda: Vel,quod 
lLimcundo fit tuftu , piuriginem ciente. Kr/A 
autem quod lanugine noxia vellicet, pungat, & 
fuomorfufenfumlaceHet,averbo*p/£*> , quod 
pungereS: vellicare fignificat,Vrtica ab vrendo, 
quod pruritum,poftulafque igni fimiles excitet; 
vnde, Sc Macer ait: 
— Nec immeriti I nomen fumpfijfe videtur , 
Tuitu quid exurut dignus Vrticu tenentis. 
Procer iam dicta vrentium Vrticarum gene-Momina 
rica nomina, funt & hse linguarum appellatio- fngua- 
ncstgermanica NeJfeliBeig.NicelemCuU.Oreie : Ita- ,um ’ 
lica,Om«.«ifpan.Htim i g.i: Angl.Nme/.Boh. kppri- 
rvu: rEgyptia Selepfio , vel Selepjion: Arab, ttumurt 
rruitb, Dacica Djn. 
Particulariter verb Vrticam prsefentem Germ. 
vocant yvelfeb Ncjfelen, Italicam Vrucam.Sc Romfcb 
Nijjil Vrticam Romanam: Belgae etiam Ruomfeh 
Netelen: Galli Orne Grecque : quod rarior Iit, neque 
vbique occurrat,at femine aliunde milio, iubin- 
de fpedaculi causl,in hortis feraturjvnde & hor- 
tenfemcognominauit Tragus. 
In deniis filuis no raro apud Belgas reperitur. Locus sc 
rEftate vigens, & femen lulio de Augutto niatu- Ton^usi 
raiiSjOod. Bgo Vrticam globulis celebrem Mon- 
fpelij pafiim in lepib.obferuaui, Horentem ic le¬ 
mma ferentem menfib.Aprili, Maio Sclunio.Ba- 
fileae in pratis,Geneute ScMontbelgardi in horto 
meo proueniebat,fed Hiemem non perferebat. 
VRTICA VVLGARIS MAIOR. 
V Rtica It 1 *: jjcfcrij). 
lor, vrida 
lanugine, qua 
caules quadra¬ 
ti cubitales, fo¬ 
liaque acumi¬ 
nata ferrataque 
atro - virentia 
aitt fubflaue- 
fcentia obfita 
funt, notiffima* 
rubentib. non¬ 
nihil radicibus 
nititur : flores 
racematim in. 
ligulis exfolio- 
rum alis profe¬ 
rens, lanuginis 
incanas inftarj 
femen perquam 
minutum, 
Ccc 
