uniorum 
ogmutu. 
Semen. 
Temper . 
Dod. 
Vrtica fi-, 
gidn. 
LIBER 
nafcitur.Non enim a&u fiatuofa eft,fed facultate. 
Ventrem aurem (ubducit modice , ipsa duntaxat 
abftertionc>ac veluti titillatione,non purgatione. 
Et gangrenofa & cancrofa, & in totum quae exfic- 
cari citra mordacitatem poftulant.ea conucnien- 
ter fanat nimirum cAm fubtilium fit partium, & 
temperatura; ficcar,non tamen tantum habens ca- 
liditatis . vr mordicet. De Vrtica apud Macrum 
extat pc cima: 
Grxau Acaiephen,nos VrticctmvocitamHi , 
Vernula non rnodui vis tlh dicitur efje, 
Vvde nec immerito nomen [urnpfijje videtur, 
T afla quod exurat digitos Vmca tenentis. 
His ita traditis ex veterum fententia,reliquum 
efi,vt &c Ioniorum nothi (jeculi Medicorum de v- 
rentium Vrticarum faeuhare & vfu dogmata an¬ 
notemus. Omnes tres,inquit Tir>gus temper atu- 
iai>.a ficcrefunt, quamobrem reloluunt ,dihu- 
tiuur,& incidunt duros tum nes ac pullulas,& fi 
qua: alia a pituita deriuantur,i Ique tam in inter¬ 
nis , quam externis corporis partibus t fheiunx. 
Minor vero,quam Germani Fi eiter Nejfel vocant, 
viribus duabus reliquis inferior eft cxirintccus 
adhibita,nifi recens adhuc illa fuerit. Omnium 
iraque folia vino decodta &c pota, aluum emol- 
liunr, difcutiuot fljtus,cohibeat tormina, maxi¬ 
mi ea,quae non a conlhpationc ani orta (unt,vri- 
nam cient, purgant lumbos, Venerem ftimnlant. 
Tufa, & cum fale,ritu emplaftri, impofita,vulne- 
nbus & canis rabidi morfibus medentur , expe¬ 
rientia id atceftantciPari ratione fordidis, putri¬ 
dis , gingracnofis ac malignis vlceribus auxilian¬ 
tur. Quin Se. talia cataplafmata incidunt colle- 
ftiones omnes, & duiitias,abfcc(Tus, frigidolque 
tumores,fiuc ij fint in arriculis, fine in liene, aut 
fecundum aures. Semen in ijs morbis , quibus 
folia ex vino dcco&a conueniuot,efficacius eft,(i 
fapa dccoqtiarur, aut ex illo cum meile cclegma 
fiat. Sed aqua deltillara in memoratis argritudi- 
nibus vlu commodior eft , & aliquanto mitior: 
purgat enim & abftergit omnia vulnera tam in¬ 
terna, quam externa, fi bibatur, vel fi ex illa ab- 
lu.antur. Radix magnae pungentis vino & meile 
decolla , haud vulgare medicamentum eft con¬ 
tra fs igidas tullcs , & orthopnoeas : purgat nam¬ 
que fiftulas fpirituales pulmonis , 6c qua: in tho¬ 
race fuut educit, pe&orilque vitia emendat, dif- 
cunc pleuritides,& vux affe-diones curat, altofq; 
morbos,qui cx vifeofo humore fuboriuntur.men 
fina t sium,vel quacuot ligularum poia ac garga- 
tizi'a. 
Temperamento autem Viticam ficcam quidem 
Dudunxus quoque (latuit , calentem vero exi¬ 
guum,& vix primo ordinejvim tenuium partium 
fimul obtinentem. Neque enim ex eo vrere. aut 
mordicate bouit,quod impensecaltdafit;fed hu¬ 
ius caufam e fle admifit lanuginem eius rigentem 
ac duciufculam,aculeorura indar pungenrem,cu- 
il.nquc vellicantem : fiquidem flaccida fatfta ac 
decodla Vitica , haudquaquam vrit , lanuginis 
nempe rcmiflo tigoie. 
i- Sed & Lingius iibro fecundo epiftola vir¬ 
tutem Vrtica: adurentem fupeificie tenus manere 
teftatns eft *• intus vero tantum frigoris late¬ 
re , vteacorjtufa arteriis metacarpi; ac tempo¬ 
rum applicata , febris fciuorem extirguac in 
corde. 
Caeterum, Vccicisbene contufis, cmplaftri vi¬ 
ce ventri impolitis, neque cito inde dimotis , (e 
matricem & retrahere,& redudam vfquc conti¬ 
nere , quidam cerro experimento ja&ant, vt vi- 
Tomus III. 
XXX. 447 
dere eft libro cap. 9. de conceptu apud Iacob : 
RuefFBayrus de morb.diftind itra&.f.cap.j Vr- 
ticam cum vino potatam cpilepfixconfeire ferip- 
fic. Quin & apople&ico loquela deftituto > vc 
quamprimum fermo redeat , Vrtica: femine lin¬ 
guam fricandam prqcepir Empir. ^irrembergi- 
cus.Bouius ad arihiiridis dolores mitigandos, 3 c 
humorem peccantem per euaporationem refol- 
uendum reprobat narcotica , laudat que potifli- 
muiti fotum cum dccodlioneVrticarum viridium» 
aur fictarum,vd etiam radicum.Corpus hominis 
Vrricis petfr care, melancholiam non parum iu- 
uare fer ibi t Catdanus.Nunc fi velis manus fimul 
atque faciem teneram , albamque efficere: cape» 
3uthore Fallopio.Vrticte lolia & radices,decoque 
in aqua, iifque manus faciemque ablue,tum puii 
chram reddcs,3lham,tencllamque.Vttica:radici- 
bus deralo cortice vitente \tuntur Chymici ad 
purificandam aquam vira: , imponuntque eas ia 
cucurbitam cum fecundo diftillant. 
Ille tandem,qui femen Vrricsc comederit,oris, 
lingua: & gutturis excoriationem patietur ( refe- 
1 ente Petro de Abano de remed. venen. cap.50.) 
itemque arfuram & ardorem in rni£tu:Horum au¬ 
tem malorum curam effe ait, oleum Amygdala¬ 
rum dulcium epotum, Bczoar, & grana Citonio- 
ruortrita & pota cum aqua calida 
Jftouimus iuueni cuidam ab adultera & lafci- 
ua meretrice lemen Vrticar propinatum,quo tar¬ 
dior alias ad aftnm vencreum excitaretur. Vnde 
luuenalis .Trritamentum Veheris languentis ,&c 
acies Vrticae. 
Preter prsdi&os illos vfus, autor eft Alpinus, 
mulieres v£gyptias nihil habere quo valentius 
vrerum calefaciant, mundent, atque ab obftru- 
dionibus liberent, quim vrticam , cx qua ad mo- 
uendos menfes feminis dccodi atque fuffiri vfus 
eft apud ipfas frcquentiffimus:maximeque addita 
myctha. 
CxtcrutUixftum & pullulas ab Vrtica excitatas rnict 
rellinguir & fanat oleum Rofarum.itcuique Oli- morfa, 
ni Sed & Nicotiana:fuccus,autfpilTainenta,aut m,Ma - 
folium viride Cjt fricatione madens confeftiin las- 
ftonis dolorem auiottct & prorfus tollit , fi quis 
loco ex Vrtica: comadu adufto ■ horum vnum 
applicauetit. 
CANNABIS MAS ET FOEMlNA. 
Cap. L XX. 
D Viltn generum Cannabis paffim obferuatur Defcri- 
culta , mas videlicet & fermina , fiue fo ptl °' 
unda & flerilis : fuigit vttaque homine altioc 
licet foemina mati altitudine cedat ) caule qai- 
!rato , cauo , coitice in fila dudlill te£fo, fingu- 
ari . interdum fupttius diuilo : folia in qua- 
uor , quinque aut pluta fegmrnra ad pcdicu- 
um vfque (ubdiuiduntur, (errata , atrouiren- 
ia , a (pera , odore caput rentanti : fires vni 
rufeofi luteoli in puluifculum lcui concurfu ab- 
:u.nc , nullo poft fe leWOtofeniine : altera fpe- 
;iesni;To prseeunre fli re femen copiolum ferr, 
mdum , fecundum caules , ramofque , oleagino- 
Icon noftra, qux cxFuchfianis eft , fceminam icon . 
Jcmonftrat. ., c 
Cannabim fatiuam marem Diofcond^s to- 
liaFraxin»[Ti?c^e, pro qua voce male rnter- fati»* 
pretatuscftMaiceiiusmcpMac * Mali:]gerere Dtofi . 
r C c c J 
