Plinius no¬ 
tatur. 
4 68 HISTORIA 
ergo in fedem refticuecur luxata pars : Maiori 
colos albicans,flos luteus, luccus Croci mordax, 
femen Papaucris , nifiquisea qua: breuiter de 
minori Chelidonio (cribuntur, parenclieu cen- 
feat interie&a. . 
Plinius [inquit Corn.]CheUdonio minori Cic¬ 
cum & femen attribuit, qua: Diofcorides maiori 
adfcripiic. Quin & tota Chelidonii parui delcn- 
ptio conuenire videtur herbas,qaamofhcina:: ho¬ 
die Scrophulariam vocant. Noftri varia indunt 
nomina.Nam & fagmrrfjttlfMUt/ i.e.Hetbam 
hiemorrhoidum vocant, & @r f>av(acb?MUt. & 
te " 
ftes vocat,a radicum flmilitudine. At veto quod 
herbulam pediculis abfolutam reddidi, in grtecis 
legitur torimi is‘> i*piiztt>amirrtcpbtti' Signifi¬ 
cat aute a/tsatpjlfy. , abioluo, perficio, ita vt cota 
herba fere ex pediculis condet, quum nullum 
caulem habeat, quodiplum voce «'««ptiv.uimv 
fianificatur. Geranium Robcrtianum dici de 
Chelidonio minore, infra patebic. Sed £c de 
Geranio Batrachoidc habetur. 
SCROPHVLARIA MINOR , SIVE 
Chelidonium mirius vulgo dictum. 
Cav. CIX, 
Dcfcriptio. 
C helidon i u 
minus,pla- 
tula eft vc plu- 
rimu palmaris, 
aliis paullo ma¬ 
ior , minorve, 
quas tefte Tra¬ 
go quotannis 
noua radicet 
foliis y & flore , 
ficut Satyrio- 
nes& Aron,te- 
uiuiicir, ea no¬ 
bis infipida eft, 
partim bulbu¬ 
lis aliquoc,mo¬ 
do pyriformi 
bus, modo lon¬ 
gis, fere tereti¬ 
bus , aut ven- 
triofts, vtrinqj 
acutis , modo 
rotundis: Trago , rorofns funt, ac inftar grani 
Hordei olongas, plerumque ternas, aut quarer- 
nas,aceruatim multis capillamentis ; quibushuini 
liasrent,fibratas: foris pallidis, intus albis, partim 
fibris mulcis candicantibus,conftances: vnde ex 
furgit coliculus, fecundum terram albicans,fuper- 
nc dilute purpurafeens , circa medium fere aut 
paullo inferius, geniculo donatus, ex quo oriun¬ 
tur folia bina, oppofita, longis pediculis, ex lato 
principio coloris carnei, fenfim in anguftum vi- 
relcens delinentibus, aliquatenus hederacea,fed 
molliora, minora, rotundioraque, neruofa, gla¬ 
bra,fplendentia (licuti & bina illa, quqftatima 
radice exoriuntur ) indidemque ex alis foliola 
minora , magis angulofa, fimili colore di fplen- 
dore nirentia, Trago herbaceo, viridique colore 
confpicua, reliqui caulis folia profundius incifa. 
Hedera helicis repentis foliis proxima, alterno, 
plerumque ficu , breuioribus pcdicellis virenti¬ 
bus appcnfa : iummo faftigio infidet flos vnus. 
PLANTARVM 
Ranunculi temulus , ex o&o aut nouem foliolis 
aureo fulgore radiantibus, vnguibuschloris c6- 
poficus , in medio habens ftaminula multa cro¬ 
cea ex renui latefcentia , auersa parte iulcaca: 
fuccedic capitulum Ranunculi echinatum , ex 
viridi luteolum, femine ftipatum : Dodon.capicu- 
lum veluti Ranunculi,exiguum,ex feminibus co- 
geftum, verum minus. Horis dc foliorum fapor 
herbaceus. 
Chelidonium minus b nullis oftenfum efle 
fuo rempore vel Herbariis,vel Medicis,demira¬ 
tus eftRuellius,prcfertim cum nulla verno tem¬ 
pore frequentior occurrat, prqcipue Hitundinu 
aduentu. Demiratus eft, quod longe diffidenti 
nomine,(proprio ignorato)ofHcinqScrofularia, 
quod multis granorum frumenti grumis radix 
coaluifle videatur,vocaucrinc, putantes inditam 
fuifle appellationem, quod ftrumis [quas vocant 
gicca imitatione,non latina,fcrofulas]medeatur: 
Nou audiendos clfe Arabicq fabfcionis authores 
ceftatur,qui Glaucium putanc efle,quod ipfi Me- 
michen vocant. Siquidem horum error apertior 
fit, quam vc refutari defiderer. 
Cordus in Diofc. eadem cum Amello Virgilii Ai 
Geor.q.dcfcriprofacit,ac aurei fplendoris flore, 
& foliis purpureis maculis , quas Diofcorides ! 
deferipht, infignito. 
Fuchf.Chelidonium ideo hanc herbam voca¬ 
ta eflepronunciat, qubd,vt habetTheoph.l.y.c. 
14. hirundinum aduentu florem excitet. Videtur ^ 
ipfi Difcoridis delineatio Chelidonii minoris nu 
herbas huic,quam Scrofulariam minorem vulgo 
nominanr,prorlus conuenire. Defcriptionifub- 
feribere ait locum, tempus, vires, &alia, qux 
fingula ad amuffim quadrant , vt nemo hanc 
Chelidonium minus efle, inficias ire, fine ma¬ 
gna impudentia, poflit. 
Dibfcoridi autem dici teftatur 
quoque, licet non defint qui exiguum quoddam 
Scrophularias genus efle ftatuant. St 
Omnes fere rei herbarias periti Chelidonium ru 
minus appellant. Hetrufcis'eam vulgo vocari 
Vauofcelloputruerim (inquit Matth.) quod Faba¬ 
rum modo folia fubpinguia proferat. Verum an 
hasc fit Chelidonium minus , cuius meminere 
Diofcorides & Galenus, non parua videtur efle 
dubitatio : quod nullam prorfus nec foliis, nec 
radicibus pras fe ferat acrimoniam , cum tamen 
acerrima & mordax efle deberet, longeque ma¬ 
gis quam Chelidonium maius : quandoquidem, 
Galeno refte,Chelidonium minus cutem exulce» 
rat,& excalfacit ordine quarto.Id quod fatis ma- 
nifefte oftendere poflec hanc non efle Chelido¬ 
nium minus: nifi quis in hoc illud dixerit, quod 
de Aro feriptum reliquit Galenus lib. 2. de alim. 
facult.Nam facile contingere poteft,quod que- 
admodum Arum Cyrenis minimum medica- 
mentofi,minimumque acrimonias poffider,adeb 
vt in cibis vel Rapis vilius habeatur : In Italia 
vero, ac minori Alia contra adeo acre, vt medi¬ 
camentis dutaxat expetatur : ita dc Chelidoniu 
minus, quod in Italia nafeitur, mimimu acrimo¬ 
nias fortiatur.quod vero in Gr^cia prouenit, acre 
admodum fentiatur. Siquidem, excepta acri¬ 
monia tantum, noftrati nihil pneterea deefle vi¬ 
detur,quin legitimum Chelidonium minus dicj 
queat. Ex quo facile addudtus fum, vt credam* 
quod quarnuisin Italico defidereturacrimoniaj 
non tamen id efle Chelidonium minus diffiten¬ 
dum eft : tamecfi inficias ire non liceat,noftuun 
* Chelidonium 
