LIBER 
Chelidonium minus, quid omnino acrimonia: 
fic expers , iis morbis haudquaquam conuenire 
polle , quibus illud conferre, quod in Grrecia gi¬ 
gnitur, tradiderunt Diofcorides 8c Galenus.Nam 
hac deficiente qualitate,neceflc quidem eft, vt & 
▼ires,qua: illam coufequuntur> deficiant & per¬ 
eant. Hinc igitur fit, vt non poflim ego fubfcri- 
bere judicio Fuchfij,qui in lib. dc compof. med. 
quem au£fcum iecuudo excudit , Chelidonium 
minus cenfet alteram Malacocifli fpeciem.Quin- 
imoeius opinio mihi refellenda videtur , quod 
planta illa nullis fere notis aliquam mollem He¬ 
deram referat. Ea quidem foliis Hederam quo¬ 
dammodo aemulatur, fed quod magis attenden¬ 
dum erat,viticulas no pro fert, quibus humire- 
pat:id quod Hedera:cuique natura tributum eft. 
Quidam nugator contendere nobifeum non e- 
rubuit hanc plantam non cfle Chelidonium mi¬ 
nus,fed Virgiii/ Amellum. H icufque Marthio- 
lus. Lobelius iu Adue. f. nimis morofos ait,qui 
Chelidouium miuus ob ignauam acrimoniam 
rejiciunt. 
Diofcoridis cfle xtXiflv/ov u.ittpov aut 7r.'pov 
«Ve^codudic etiam C. Bauh.licec vires non rc- 
fpondeanr. Hanc enim diuerfitatem ratione foii 
obuenire, noftro judicio , non male fufpicatur. 
Piinij lib.tj.c.ij. Saumean cenfeci refert,quo lo¬ 
co de Kauunculis agit.Huius fol a al.qua )o pue- 
pmea macula notari , flore elie luteo fimplici, 
aliquando & pleno repetiti. 
a XiXifovuv fuiKfo" grtece dicitur , larine T.ngo» 
1 Marchiok Fuchf.Hift.Dod.Anguill.epilt.it. Cor* 
do in Diofc.& Hili. Geln.hort.Turn.Lac.Lonic- 
Guilandl Lobd.in Adu.Obf.p.jrj.Ic.Pianc.p.^*» 
H.Lugd.p.ro48.[an eide p.iojtL Ran.iatifpl. ] 
Caft.Thal.Tabern.Ger &Ey ({.Chelidonium mimis: 
Cafp.Bauhin.Plin.Chelidonia 2.fiue[vtetiam in 
phyr. ] rotundifolia minor:offic. Ch lidonia mi¬ 
nor,& Hlrundinaria minor: B unfelf. Ficaria & 
Scrophularia mi nor, fecunda: Malacocilfus mi¬ 
nor Fuchflcon. TcfticuiusfacerdocisSyluarico, 
TaaagelloCz(i\p. Gcrm. f(i$war$cn¥uiltt/ tlctU 
< 5 cfH>(fraue/@djp’bocfi 3 tjaut/(^:L)gerpen/ 
QMatcntfjaut/ QMboftdDfcm / pfafiFcnbdtV 
(cin/0ebtt)albm muri?/ fciqblattcm & 
pteiy OJfcncufcaun Beig. 0pcenfrupt / fkptt 
; GzU.Efclere , oupetit Bafwet,& Couillonsde 
prejht: U.Fauofcello , Cogite diprete : Hifpan. Celtdo- 
numenor: Angi. CJ)(c tt)00rte/0r fiStVOVtt&V 
(j&OltpMCltflfp: Arab. Memiten & Cbilodemon. 
Hirundinum aduentu floret, nec longo poft 
tempore marccfcit, fic vt irrigui limites,qui lar¬ 
go foliorum, floiumque ftipacu pubefcunr, con- 
feftim iis fpoliati glabrelcere v deantur , qua de 
caufa Chelidonium, i.e. Huundinatiam dici,nula 
lum eft Rucllio dubium. Authot cft Tragiis 
Martio mefeprofilire,fubfinem Februarij erum¬ 
pere ad humedtos vinearum & pratorum quo- 
rundam colles.- Maio marcelcentem euanefeere, 
folia florefque amittentem, radiculis inrerinl vC- 
que ad principia Februarij anni lequentis humi 
latitantibus. Marantha vidic ineuiite Februario 
flores proruliffe, licet Diofcorides eam aduentu 
hirundinum[qui Maitij difceflu elTe Ice jexori- 
ri feribat. Omnibus ital te locis,verno du:uaxat 
tempore,freques gignitur. Mauhiolo,vlig:nofo> 
pra:fercimSoio,&in fcrobiumfoflarLmque mar¬ 
ginibus. Fuchlius in paluftribus prope aquas & 
limitibus humidis.omnibuiqjvliginofis ac hortis 
paflSm gigni fcripfit,Maio meaie. Nafcicui [iri- 
Tom. IU. 
xxx. 
quit Dod.]in pratis, fecus vias «c ferobes foflaf- 
que,locis riguis ac humentibus paffim vulgare: 
circa MartijCaledas exit,paulo poft floret, Aprili 
deficere incipit, Maio integre perit,poft difficile 
fuerit, vel radiculam eius icperi!e,nifi locus, vbi 
prouenir,particularis notetur. Monlpelij & Lu¬ 
gduni floret Februario & Martio: Geneua: quo¬ 
que Aprili notatur. 
Magnam prtefeferre acrimoniam,guftumque Vircs &V’ 
aceibe vellicantem narrat Ruellius. Sed non exi- lus ' 
ftimo eum Chelidonium minus vnquamdegu- 
ftalfe, nec obferuafle, quod fubdit, argumento 
Galeni (k fc&atoris eius Pauli , pueros fxpihs 
probafle, illicam celeriter cutim exulcerare. Sic 
quoqu: non placet Tragum in tradendis viribus 
non citare Diofcoridemjfed ex ipfo non de^ifta- 
to fuo minori Chelidonio , ei tribuere acrimo¬ 
niam Ranunculi linguam vellicantis, quanoftra 
pbnta deftituitur. Acrimonia aurem deficiente 
caput non videtur pofle purgare nec humorem 
trahere. Naturam habet,inquit, calidam cum a- 
crimonia coniundram, quaie linguam,vci Ranu- 
culus, vellicar, foletque potius externis corporis 
paccib.adhiberi,quam intio fumi. Herba Cheli- 
donij minoris vnd cum radice in vino decoda, 
meile admixto, caput purgac,& glucinofos ac Ic¬ 
tos humores trahit, garganfata. Idem efficit fuc* 
cus radicis cum meile tritus & naribus inditus. 
P.oinde herba ipfa,radice,fuceoque, pulucre, 8c 
aq ia diftillata.in exteredis ficub^ marifcifve, ma¬ 
gna vellicate & experientia Medici noftrs xratis 
vtuntur, nam impofitu,& infpcrfu,mirifiLe ficos 
& marifeas fanant,herba,aqua diftillata,& puluis. 
Alia huius planta: juramenta & vires ex comme¬ 
moratis animaduerti poifuni.His addic Fuchfius: 
Chelidonium minus,Galeno tefte.quarti ordinis 
abfoluti eft in calefaciendo & deficcando,ideoqi 
magnam pra: fe fert acrimoniam,guftum eroden¬ 
tem. Noftrum autem v/queadeo acre non eft, vt 
commanducando farpe nullam prorfus fentias 
acrimoniam potiffimum in eo quod in humido 
loco natum fir. In eo autem quod locis ficcis pro- 
nenicfcnries & amaritudinem Sc acrimonia, fen- 
fimtamenguftuerodentem.Ca?tcrum,cum Mat- 
thiolo fuprli citato loco ftatuimus& nos Cheli¬ 
donium minus Italicum, quod omnino acrimo¬ 
nia: fit expers.iis morbis haudquaquam conue- 
nirepofle quibus quod in Grrecia gignicur tradi¬ 
derunt Diofc.& Galenus: calidis fiquidem & fic. 
cis qualitatibus penitus deftituitur. Licet autem 
etiam Turnerus non confulac vcendum hac pro 
Chelidonio minori Diofcoridis, ad ea vti tamen 
licebit, ad qua: recenciores experti /unt. Dodo- 
na:us quidem non videtur deguftafle Scrophula- 
riam minorem. Ranunculis enim potentia pro¬ 
ximam cflefcribk,acpoftcriovem starem ad ha:- 
morrhoides radicibus vni cum adha:rencih. gra¬ 
nulis vti, vr qur huius fucco cum vino aut labo¬ 
rantis vrina permixto iarpiusablutijcontrahatur, 
ac dolore fopiro reiiccentu . LobeliU? vt refutet 
opinionem eorum qut Scrophulariam rejiciunt 
ob defc6bumacrimoni«ignauum, tribuit in Ad- 
uerf.acrimoniatn,quinimo in Obf.acrius maiore 
ait.Sedhacparrefibi contrarius nobis videriir,ei 
modo ignauam acrimoniam concedendo,modo 
vero acrius maiore Chelidonio tradendo. 
Ego adhuc adofefeens , inquit Solenandcr, 
vidi TarquiniJm Schnellenbergium Medicum So ’ e »»ndtr 
Empiricum,omne vicium hxmoirhoidumcuran- 
tem Chelidonio minore. Is fecrere hetbam i nte- 
gram, ficcacam, in manipulos collegam, inje- 
Fff 
AcrimsbiA 
nulla- 
