LIBER. XXXI. 
illiaadmndaferrugmeatreperi tur &albo, &vtri- -- 
i culo purpureo : apud Heluetios flore eft duplo 
i|maiore,qnam apud Noricos. 
I Inceilexi,inquit Cludus, n Hercinia filua,p r a:- 
terea circa Fuldam, aljfquc Gei manias fiiuofis 
locis copiofeaafci.Ego T<g iri florentem obfer- 
Maiofln monabus Gcneua: propinqu s Iu 
GENTIANA VETERIBVS. 
Cap. XiV. 
uaui 
riio. 
De Calceoli autem Mariani facultatibus licei 
nihil occurrerit Dodonaso ad fciibendum : v 
pote non mod& veteribus, fed nec reccntioribus 
iaris cogniti : Vulnerariam tamen herbam efle, 
plagafque rcccntcr illatas (anare aiunt non 
pauci. 
ALiSMA TOSSANI CAROLI. 
CAP. XIII. 
C aule fur- 
gic fingu 
lari, cubitali, 
angnlofo, gla¬ 
bro , fufeo : cu¬ 
ius fcapus in 
alas aduerfas 
atque ha: rur- 
fum in alias fur- 
redas omnes 
& in thyrfum 
faftigiatas di- 
uiduntur : flo¬ 
res finguli in 
fident ftellaci, 
|x quinque ra 
//jjp,dia t is folijs 
m [ rariffime qua* 
tuor ] Gonftan- 
tes, ijfque acu¬ 
minans, inrer- 
ne ex dilutiore 
carruieo in albidum pallefcenribus, flrijs fatura- 
lioribuslongitudinem peicu lentibus, qua: ex¬ 
terna parte paululum admodum apparent, in 
hetbaceum dcclinanteiin medio flore furrigitur 
vecricofus nonnlhd Ailus,&-quina flamina,Vio¬ 
la leuiter tindta , qaxnonnunquam repanda in 
foliorum interfticia fefe inlinuanc: pono autem 
lingulis florum folijs ad bafim bina: ceu pufillae 
verruca violacea: adnakuncuc:toti denique floti 
foliola viridantia radiata fubjiciuntur : folia per 
terram fparguntuc , plancaginea , media inter 
Plantaginismaio;is & Quinqucnerui*folia, a- 
lia cauli fine pediculo adnafeuntur, angu fi: iora, 
ex oppofito hra,magifque acuminata, fingulif- 
que adeo chyrli diuifionibus folia , fed minora, 
fubjicinntur,exaduerlo poficaifunrea vero pin- 
guiufcula,atrouirentia, glabra, per quotum lon¬ 
gitudinem neruus decurrit rcdus,alis vtrinque 
finuatis:fapor guftanti amarus. 
C.Bauh.in phyt.eius memin ; r,vt apud nos vifo, 
nomine Alifmacis piimi, fiue folio glabro. An 
i autem eadem fit cum Gentiana Pennati, flore 
pundato fubcccruleo, vt idem voluit in Pinace, 
ambigimus. 
Pukhram hanc plantam nobis jam defciipcam 
ante annos plur:s ab infigni pharmacopccoTof- 
fatioCarolo accepimus,in Burgundia: Chatr pa- 
gnole locis aqnofis colledam , qua: in hortum 
tranilata pluribus annis dutauic, & quotannis 
floruir, di femen maturauit menfe Angufto & 
Septembri. 
Tom. III. 
P EniflettotaGentidisantiquiflimilllyriorum 
regis jampridem cum nomine fama, nec eflec 
regia: eius fortuna: monumentum aliquod , nifi 
rcnafccns quotannis Gentiana,grata inter homi¬ 
nes memoria, honorem illi identidem augeret, 
amareque hominem & laudare , pofteros coge¬ 
ret,qui vt generi humano prodciler,in frigidiift- 
mis regionis fua:, vencofifque montibus. negle- 
do regia: poteftatis honote, herbas quierere, 8c 
inuentas nobis indicare,veritus non fuerit.Tam 
innoccnrer fibi,vtilircr vero alijs,tunc reges im¬ 
peria tradabant, gaudente, vt par eftjinatrc om¬ 
nium terra,augentibufque vires fuas herbis.quae 
regum manibus foderentur. Gaudente criarrl 
Medicina, quse reges haberet audores, eorum- 
que diginirare fuum & ipia honorem & gloriam 
augesce. Quanro Illyriorum regi honeftius hoc 
in laudibus luis audire, quam Ctefari centum 8 c 
nonaginta duo millia hominum occifa pradijs, 
qui maximus fortuna: &gloria eius cumulus elt, 
in honorem fuum feciflei 3 Et quos bello alij per- 
d.derunt,inuenta: kfe Gentianae remedijs ad fa- 
mracem inftruxifle. 
Nota igitur omnibus fempet Gentiana fuit. Et 
Diofcorides ab muentore Gentio Illyriorum re- 
g Gentianam appellatam fcribit.-folijs proximi 
ladtcem (ab radice, Ca:falp.) IuglaiUhPIantagi- 
cdue fim.libus, fubrubentibus, a medio auttfn 
caule , & maxime circa cacumen paulum difle- 
disicaule inani [concauo] lacui, digiti crafli udi- 
ne,ac binum cubitorum altitudine, geniculis di- 
ilindo,& maioribus ex intecualli. foli/s circum¬ 
dato: femine in calycibus lato leui [ fine ponde¬ 
re] acerofo ( paeacco jfdSpondylijlemenac¬ 
cedente : radice longa, AriAolui hi* Lngtefimi. 
Ii, crafla&amara Nafciturinccliiflimismon¬ 
tium jugis,locis vmbroiis, aquofifque. Vis radici 
excalfadorfa& detergens. Co ra ver#mrarum 
beftiarummorfus duabus drachmis cum Pipere 
& Ruta ex vino pota auxiliatur. Extradi lucci 
drachmaadlaterum dolores, & cafus e fublimi, 
ac rupta 8 c conuulfaprodeft. Hepaticis quoque 
&ftomachicis pota cum aqua iubuenir. Radix 
collyrij modofubdita partus ejicit:impofitaque 
vt lycium vulneraria eft , & cuniculatim depa- 
Icentibus vlcetibus medetur,prarcipue vero Aic- 
co, qui quide oculis etiam inflammatione labo¬ 
rantibus illinitur. Mifcetur &fuccusacrioribus 
collyrijs pro meconio [hoc loco (cum) pro 
a ’rTi[pro] legendum dfeipfa res monflrar.Non 
enim medicamenti ftigidiffimi loco fubftitui- 
tur,quod calidum & ficcumeft, H.Lugd.] Sed & 
radix vitiligines, alphos d das, abftergee. Porr6 
extrahendi ratio ha:c eft : Contufa radix ad dies 
quinque aqua maceratur: poftea in eadem tan¬ 
ti fper decoquitur, dum extern, emineantque ra- 
dicesiac vbi refrixit aqua,linteo excolatur,mox- 
que difeoquitur ad mellis craffitudinem, fidili- 
q te vafe reconditur. Hadenus Diofcorides, in 
c nus nothis aliqui Ceutaurcam radicem, allj, 
Alocm gallicam , al.jNarcen, alij Chironium, 
Dardani Aloetin , Romani Gentianam feu Ci- 
cendiam,alij Cyminalem voca nt. 
Plinius lib.^y.csp.y.fctibtt Gentianam vbiqne 
nafei, in Illyrico tamen pradbnciflimam , fi ! o 
Fraxini > fed magnicudi nc Lcdncse: caule teiiC- 
ro.. pollicis crafliuidine , cauo& inani, cx imef- 
Mtnxrt z 
