Gakrj. 
510 HISTORIA 
vaili s foliato,trium aliquando cubitorum, radi¬ 
ce lenta, lubnigra, fineodore>aquofa, montibus 
fubalpinis plurima. Vfumeffein radice & Tuc- 
co.Radicis naturam effe excalfa£fcoriam,fcd pre- 
gnantibus non bibendam. Hxc hoc loco. Sed 
*& reliqua a Diofcoride tradita,fparfim idem Pli¬ 
nius habet. 
Galenus omnem vim Gentian^ radici ex ama* 
ritudine attribuit. Gentianx ( inquit 6.fimpl. ) 
radix multum eft efficax, cu opus extenuatione, 
abftetfione,purgatione, obftru&ionis liberatio¬ 
ne. Nec mirum fi haec poflic,cum impense ama¬ 
ra fit.Hxc Galenus. 
AuicennaGentianam calidam e(Te feribit or¬ 
dine tertio, ficcam vero fecundo. Componirur 
ex hac apud Mcfucn\,& alios plerofq; Medicos, 
theriaca diaccflaton. ne. cx quatuor rebus, fc.ad- 
dita Ariftolochia rotunda , Myrrha , Sebaceis 
Lauri, aequali portione, qua: vicem expier The- 
riacxmagnx.Diofc.alio modo diaceflaron facit, 
exhibens pcrcjfli» a ferpente radicis Gentiana: 
drachmas duas cum Pipere Se Ruta Se irino. 
Cxeitim , Gentianam Centautio fimilem, 
Centauriam radicem aliqui nominauerunt, Se ex 
eoNarcem.quoniam Narce Centauriam etiam 
dicatur. Fuerunt qui Aloem galfcam nulla fo¬ 
liorum , fed radicis Se re&itudinis Se amaritudi¬ 
nis fimilitudine aliqua , quam vrrumque genus 
amaram re&d fub terram agit. Chironia acen- 
eauro Chirone dida itidem eft, quoniamSe Cc- 
rauriumab eodem Chironia paricernominetur. 
Credidit prxeerea Marcellus, quoniam Aloe di¬ 
ceretur Gentiana , a Dardanis Aloitim pariter 
nominaram fuiffe. 
Porro licet Veteres vniusduntaxat Gentianx 
meminerint , rccentioies tamen cognoucrunc 
plurcs , & feriptis publicarunt. Ec C. Bauhinus 
ii iter Neotericos dodle inter Gentianas fic di¬ 
ffinxit. Alixfunt radice perenni,alix fugaci:il- 
lx,flore & femine prolato,, interire nonfolenr, 
fedfingulis ann’s cx eadem radice,noaa germi¬ 
na producunt; hx vero,flore emarcido,& femi¬ 
ne difperfo Hyeme intereunt,& ex femine rena, 
fcuntur. 
Dcfcriu 
GENTIANA VVLGAR 1 S MAIOR 
Ellebori albi folio. 
im 
F OliaHellc 
boti albi 
foliis paria, cic> 
. jauicc mul¬ 
ta,per caules ex 
aduerfo lita, 
cofdem pedi¬ 
culis connatis 
! ample&enria, 
’ neruis tribus 
aut quinque 
plantagineis di- 
Itindta ,glab ra, 
' polita , lucida, 
hifque notis ab 
Hcllcbori albi 
foliis diftin&a: 
caules cubita¬ 
les, bicubitales, 
ae etiam inter¬ 
dum hominis 
altitudinem af- 
fcqucnres,lingulares;lxues: ex foliorum fuperi- 
w 
plantarvm. 
orum minotum finu flores verriculorum modo 
difpofici erumpunt, calycibus inclufi primum, 
polle» intumelcentes eiplicantur 
qui linguli 
longiufculi & lurei: fequunturvalcula oblonga, 
induas (i partesapercntia.in quibus femennu- 
mtrofum, leultsr rubeus,ad Leucoij femen ac¬ 
cedens, leuius: radix ctaffa,Idga,multifida, Inws 
fliuefcens.lapore inligniter amaro.Quecum fit 
fungofa,ficcata inligniter corrogatur,uC excerne 
rufefeit. y Yni 
Fuch.cum Cordo reprehenfione dignus,quod C J 
folia per ambitum lcuiter incifa Gentiana ateri- j 
bjant,non obferuances Diofcoridem eflecorri- 
gendum. H:llrboro enim albo foliis adeb pro¬ 
xima eft vc minus exeicitatum eminus eludat. 
Theod. Dorfth.ineptam,nefeimuscuius plan- 
tx iconem exhibee, jam ante pro Galanga quo¬ 
que poGtam. 
Gentiana dicitur Brunfelf. com.3. rhapf. 77. 
Co do in Diofc.& Hift. Fuchf. Anguill. Gefn. m 
horc- & de coli, ftirp. Matthiol. Euch. Rccll. 
Corn. Harch. lo.Agnc. Lon. Rob. Conft. 
Cxfalp. H.Lugd. pag.iZfS. Lac. Dod.Turn.8c 
Caftori.qui germ.;AYtTtpir>U»f? vocat,quod no* 
men non conuenit. Gentiana raagua floribus 
luteisGefn.indefcr.mont.fr. Gentiana maior 
florib fubcxruleis, Geln.in app.hort. Gentia¬ 
na maior vulgata , Aret.in d: fcr.mont. StceeK* 
Gentiana maior fl.luteo Came .hon. G nti»* 
na maior.Lob.in Adu.Obi.p. 165.10.Plane.p.308. 
Gentianaflonbus luteis Sinflero de Alp Gent: 
magna fl. luteo veteribusdefc.ipca. Gentiana 
veterum Cluf. pann. & H ft. Gentiana alpina 1 
maior C.Batlhin.pin.&[vc etiam phy c.] Gentia¬ 
na 1. fiue maior lutea. 
Ttyimvi Grxcis , Latinis & officinis omnibus Net 
'Gentiana. Mauritanis Gentiana , Centiana lm 
balilica»feu BafatecarSclauonibus&TurcisSer- r 
fenicha. Germ. 0 fnfun/ 1 
Alpibus Hcluetix^crfflCb : Belg.Sc Angi, fff- 
trortf & Gentiane,vt &Gallis.Icali ktinura no- 1 
men tetinenr,vti & Hifpani. 
In montium pratis ac pafcuis variis in locis 1 
obferu.-iui, florentem lunio ac femen maturan- l c 
tem Aug fto. Copicfam ait Tnrnerusin Alpl- Xdi 
bus inter G:rmaniam & Italiam : Matthiolus 
fi?quen*i(Iimam in excellis Tridentinis montib. 
prxfer imquein Ananienfibus,in quorum cacu- • 
nvinibus effodi refert radices brachiali longttu- < 
di ne. Augufto & Septembri colligitur radix, 8e \ 
ficcacur in vmbra. Singulis annis regerminat: 
cum vero femine fe propagat,raro altero & vix 1 
tertio anno caulem producit , natain Sueuix dc i 
Brifcoix montibus, Cordo. In hortis difficul¬ 
ter vlrra triennium durat: in iis quidem floret, 1 
fed facile poftea perit, nec ex femine facile pro* 
UCDit. 
Commendatur rad'cis puluisad canis rabidi ^ 
morfum. Hepaticis & ftomachicis, qui cibum 
fumptum retinere non valent, Gentianx radicis 
puluis c vino potandus exhiberi debec,quod qui 
fecerir,authore Trago,auxilium prxfens fcnder. 
Euporifton medicamentum in febribus , quod 
etiam teftatur HoratiMs Augcriusin fuis epifto- 
lis. Simlerus in deferiptione Alpium , refert 
paftorcs vti Gentianis ad vbera vaccarum fi a 
muribus araneis aut aliis beftiis venenatis ixda- 
tur. Putredinis Gentiana hoftis infeftiflima, &C 
veneni mors, inquit Lobelius. Prffi aded re¬ 
medium prxfens,'vc non modd homini , fede- 
tiambrutis incolumitatem tueatur: Scamiflam 
rcftau- 
