HI S TORI 
cectoordin$*'-l numero enafeitur, quod ante¬ 
quam expendar ur,fiftulx indar caulem comple¬ 
bitur :florcs in fnmmocauliculorum,ex fuperio- 
v.im foliorum finii, tenerrimis pedfcelhs fubnixi, 
ex cauliculis oblongis , nonnihil hifpidls pro¬ 
deunt, Saponaua: \ ulgaris forma ex quinque fo- 
lijspetorascrcnaus commifli , qui colote albi 
funr, leni carneo colore afpeifo, in quorum me¬ 
dio ftaminula q ixdam exigua. 
Gerardo Gentiana concaua, Angl.fioffon? fcU 
moxt or 0ngftfcf> 0mtion. Sed improprie a 
Geratdo Gentianam folio couoluto vocari con- 
cauam feribd in epift.ex Anglia ad nosLobeiius. 
C.Banhin.phyt.in prod.(cuius defcrlptionem af 
fumpfimus, ex mifla ei icone concinnatam) di¬ 
citur Saponaria concaua Anglica-.item pin.vbi& 
Saponaria z. 
locus & H.rcAeitace media floiet in Anglia.in Comi¬ 
tatus Notthampcon nemore quodam Sipame 
dibo,auchore Gerardo. 
tempus. 
GENTIANA MINOR,SEV VVLGI 
Cruciata. 
R Eptantcum 
radia rami 
fefquipalmares, 
& dodrantales 
fubrubentes : 
quos crebra 
ambiut/o/irf,bi¬ 
na femper ad- 
uerfa , vel po¬ 
tius vnum con¬ 
ticuum ad ge- 
nicula.tanquam 
vagina caulem 
inuoluens, cu¬ 
ius vtrinque e- 
xit fegmentum 
Gentianx, lex- 
tupl.6 fete mi¬ 
nus,leue , pin¬ 
gue , amarum: 
Jloies in ramulis 
extremis ex foliorum alis confertl,cxrulei,quin 
quepaniti: femen copiofum, minutum, oblogum, 
fulOhm,infipidum, vafculisconr necuroblongis 
bipatentibus,folliculo membraneo obuolutis. 
Bunfcli.H .rba fullonum. Corn. Gentiana: 
Herbariorum altera Ipscles. AngutUara: Crucia¬ 
ta in Apennino copiofa, nomine G.entianell*. 
Synonyma Gefnero horto-'Gcntiana cruciata. Camer.lior- 
to Gentiana media,fiue Cruciata, libentius hor¬ 
to a(lucfcens:Eid. apud Matthiol.Gtntiaua mi¬ 
nor. Et ficetiam ipfi MatchioLTabern.Gerar- 
do, Lobel. Obfpag i(?t;.Icon.Pianr.p^g.;o9. & 
Adu. quibus & Cruciara recentiorum. H.Lugd. 
p.11^9. Cruciara fiue Gentiana minor Matthioli. 
Caft p.103. 'fyjTicuti (U/xpa, non Pettimbotfa, fed 
Mettimborfa vocanda. Et fic etiam pag.if 4. Sed 
cur Durantes eandem plantam duobus locis tra¬ 
dit ? Nonne hoc fabam ignorantia Ilii pium? 
poAcemo enim locofubtituio fytvnzvnc pitpas, 
Cruciatae &c Pettimbotfa: male pingit Crucia¬ 
tam ftellat3m. 
Cruciata Fuchf. ( cui & Gentiana: fpecies ) 
Marthtol. Lacun. Lon.& EyiR Cruciata Gen- 
tianae fpecies Harch. CtuaatagentianellaTha- 
lio. Vincetoxujum alterum Caefaip 
Hxc planta germanis vulgari vocabulo' 
M PLANTAP.VM, 
focfgfjccr & ffrciinnjuri?» quafi RacI ' x cruciata Nomi 
(swwpinw) appellatur. Rt hanc * radice ita di- llB S® 
bam puam,fcdfuli;s potius auciatim cauli in¬ 
cumbentibus nominis etymon debetur. A radice 
amata QMftCrWtt 1 f£^ ac ^ ccm amatarn ’ a PP c ^‘ a " 
ris. Alij Saponariam & ifatin agriam, germ. 
©ciffemraut/ & .mfCntmDfraut/ ied P erp«S 
vocant.Qu’ Rhenum habi a Germani, (£9. 
fersfremt/ h.c.Hctbam S.PccrhnonulU propter 
vulnera qux fanare dicitur, (^pcrcnfii f) nomi¬ 
nat : Alijhci t r atofcf>at)m/q uaflChiliod y na " 
min;Bdgc^odc^car : An g U©ro(Fcw?ort 
©rntian- Intelleximus a fagis gallice nominari 
ihtrbt du crj. Ital. Gentiana minore : Boh. 
'proftrdeiK forent* Hieron. Braunfch. putae 
camelle herbam,qux Hcbrsis dicitur Borith. 
Cruciatam d bim plantam,tcltimonio Mat¬ 
thioli , non paruarn cum Gentiana cognationem 
habete confirmatur. Ananienfa ruta Cruciatam 
vulgo vocant PimnflW/i, fed corrupta Italica vo- p, ""‘ 
ce pro Metti in borft, , quod ingentibus vitibus M((( . 
commentietur ,vr perindeac gemma, crumenis y a# 
afTcruarimeieatur: aut qu 6 d tantum viribus ex- 
cellae, vt Me dici ea vrentes ingentem argenti Sc 
auri copiam crumenis frnt repoftturi. Matthio- 
lus in comm.hr. cum mag. fig. vitietur nomen 
Pettimbotfa; alteri Gentiana: tribuere. Ab Vn- 
garisvocatur;C'Uc.^llVdUfdlOflUCi' ".e. S. 
Ladiflai Regis herba. 
Po: 6 Gentiana: tertia: vulgo Cruciata: voca- * ■ 
ta: (vt vocat) Glufius duas difterennas obferua- 
uinvnam ramis humi procumbentibus & mino¬ 
rem : alte-am firmis & eredis caulibus. eamque 
I maiorem.flotes item alter us magis ccrulei Ipe- 
' dantur, atque illarum aitera radicem inforami- 
nafeaam minime hab.-t. 
C. Bnuhin. qui in phyr. Gentianam quartam 
facir, Sc inpin.Grn.;anam pratenferni.&Gen- c ^ 
tianam cruciatam vocac, triplicem differentiam 
constituit, Vham procumbentem & minorem: 
alterameiebara & maiotem : Ec tettiam radice 
non pertusa. . r _ . LoC( 
Nafcumur vet^ ex per vniuetlam l annoniam 
cum in collibus,monribufqj aperti' & gramineis, 
tum fictioribus pratis,S-h lbafis.fecund-m pu¬ 
blicas vias, locis. Sed obferuatur etiam Vienna: 
Aufttia: in pratisDornacelibus.filus adi acet ibus. 
Item propeWernigerodain.Locis no iraarduis, 
h^c Gcbana,mulca & pafli.n oritu ,v-iprop:Ba- 
fileam,& Maeonium Bu gudl* Gallica:,d;prel- 
fis collibus.Lobelio.ln collibus Sc montibus,in¬ 
quit Dodonteus,nec non in alijs incultis agris de 
afpetis locis [& ficus iiincra,Trag.]repecitur,& 
in Germania quidem frcqueter.Septcmbriqui- 
de ; Germamx agris,lullo menfe in Belgij hor¬ 
tis floret. Ego vidi florentem Bafdex citra por¬ 
tam S, Albani in colle lunio & lulio: menfe Au- 
gufto prope Leurach.&ln montibus 
Geneux mentis Februatij principio lnueni in 
proximis montibus,vt Saleux, cum reliquis fo- 
I iorum & caulium prxcedentis Alftatis. 
Huius Radices recentioribus magnis laudibus vire 
efferuntur contra peftilentiam& venenofolim vias 
animalium i&us. Matthiolus quidem flled te 
erpcrientiacompertum habere icribit, quod ra- 
cice tusa,&ventri emplaftri modo impolita,ver¬ 
mes, qui in inteftinis fuerim,procul dubio nece- 
cur: Qc vlccratte ftrumxfanemur, fiijs eodem 
modo con.tda,qux nuper cffoila fit,vel ficca & 
■ n pultierem contrita adhibeatur. Iu iumma 
1 non 
